اتالعان شاراعا پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – «نۇر وتان» پارتياسى دەپۋتاتتىق فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى گۇلميرا يسىمباەۆا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا, ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رۋسلان دالەنوۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى گۇلميرا يساەۆا, ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى ەلميرا سۋحانبەرديەۆا, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, سونداي-اق, مەملەكەتتىك ورتالىق ورگانداردىڭ, وبلىس اكىمدىكتەرىنىڭ, ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ, كوللەدجدەردىڭ, كوممەرتسيالىق جانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى قاتىستى.
وتىرىستى اشقان «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سوڭعى 16 جىلدىڭ ءىشىندە قازاقستاندا جۇمىسسىزدىقتىڭ ەكى ەسەگە ازايىپ, ول 13 پايىزدان 5 پايىزعا تومەندەگەنىن ايتا كەلىپ, بۇل ءوز كەزەگىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ تيىمدىلىگىنىڭ ايقىن دالەلى بولىپ تابىلاتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ەۋروپا وداعىنان (8,2%), ۋكراينادان (9,7%), قىرعىزستاننان (8%), برازيليادان (12%), رەسەيدەن (5,6%) وزىپ, اقش پەن ۇلىبريتانيانىڭ (4,8%) كورسەتكىشىنە جاقىنداپ قالعان.
سونىمەن قاتار, مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ادام كاپيتالىنىڭ ساپاسىن كوتەرۋ مەن ازاماتتاردى تۇراقتى جالاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ, بيىلعى جىلى مەملەكەت باسشىسى سەرپىن بەرگەن اۋقىمدى جانە جاپپاي جاڭعىرۋدىڭ كوزدەگەن باستى ماقساتى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. «سان ميللياردتاعان ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ, جاڭا زاۋىتتار مەن فابريكالاردىڭ قۇرىلىسى, بيزنەستى قولداۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىن كوتەرۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, الەۋمەتتىك جاعدايدى ارتتىرۋ – وسىنىڭ ءبارىن دە ءبىزدىڭ ەلباسىمىز حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ءۇشىن ىستەپ جاتىر. سونىڭ ارقاسىندا بىزدە قازىر ءتىپتى جۇمىس كۇشى جەتىسپەۋدە. ەلىمىزدە 445 مىڭ جۇمىسسىزدىڭ تىركەلگەنىنە قاراماستان, وتكەن جىلى عانا ەڭ الدىمەن كورشى ەلدەردەن تابىس تابۋ ءۇشىن كوپتەگەن شەتەلدىكتەر كەلدى. وسىنداي ۇيلەسىمسىزدىكتى تۇزەتۋ بيىلعى جىلى پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسىرىلا باستاعان, اۋقىمى جاعىنان بىرەگەي, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ مەن جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى», – دەدى «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.
ءوز كەزەگىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا اتالعان جاڭا باعدارلامانىڭ بەس جىلعا ارنالعانىن حابارلادى. «ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنان باستاپ ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس دايىندالعان ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرا باستادىق. قازىرگى تاڭدا باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ سانى 122 مىڭعا جەتتى. ولاردىڭ 50 پايىزعا جۋىعى اۋىل تۇرعىندارى. وتكەن ەكى ايدىڭ ءىشىندە رەسپۋبليكا كولەمىندە 57 مىڭ ازامات اشىق ۆاكانسيالارعا, ياعني تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستىرىلىپ, 23 مىڭنان استام جاس الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا جانە جاستار پراكتيكاسىنا تارتىلدى», – دەدى مينيستر.
ت.دۇيسەنوۆا ودان ءارى باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتىن ءسوز ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جاڭا باعدارلاما ازاماتتاردى جاپپاي وقىتۋ ارقىلى ولاردىڭ وزدىگىنەن جۇمىسقا تۇرۋىن قولداۋ, نەسيە بەرۋ ارقىلى ءوز كاسىبىن اشۋعا مۇمكىندىك جاساۋ بولىپ تابىلادى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, بۇگىنگى تاڭدا مينيسترلىك وبلىس اكىمدەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ جاڭادان اشىلاتىن جۇمىس ورىندارىن انىقتاۋ ءىسىن اياقتاعان.
جيىندا بەلگىلى بولعانداي, وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءىرى مەملەكەتتىك جانە سالالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ, سونداي-اق, جاڭا كاسىپورىنداردى قۇرۋدىڭ ارقاسىندا 346 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلاتىن كورىنەدى. بۇل ورايدا ادامدارعا سۇرانىسقا يە ماماندىقتاردى يگەرۋگە كومەك كورسەتىلەدى. ماسەلەن, بيىلعى جىلدىڭ قىركۇيەگىندە 21 مىڭ جاس ادام تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم ۇيىمدارىنا وقۋعا جىبەرىلمەك.
سالا ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, ەڭبەك نارىعىندا ەلەكتر گازبەن ءدانەكەرلەۋشىلەردىڭ, اسپازداردىڭ, ءجوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن تەمىر ۇستا-
لارىنىڭ, ەلەكترمونتەرلەردىڭ, مال دارىگەرلەرىنىڭ, ەلەكتريكتەردىڭ, مونتاجشىلاردىڭ جانە تىگىنشىلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بايقالادى. جاستارعا وسى ماماندىقتاردى مەملەكەت ەسەبىنەن مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. جيىرما ءتورت جاستان اسقان ازاماتتاردى تەگىن, قىسقا مەرزىمدى ءبىلىم الۋ كۋرستارىنا جىبەرىپ, سودان كەيىن ولاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ كوزدەلۋدە.
سونىمەن قاتار, مينيستر ەڭبەك كۇشىن جۇمىلدىرۋدى ارتتىرۋ بو-
يىنشا دا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانى, حالىق تىعىز ورنالاسقان ءوڭىرلەردىڭ تۇرعىندارىنا جۇمىس قولى جەتىسپەيتىن جەرلەرگە قونىس اۋدارۋ ۇسىنىلىپ, بۇل پروتسەسس باستالىپ كەتكەنىن ءسوز ەتتى.
وتىرىستا تاعى ءبىر باعىت – كاسىپ-
كەرلىكتى دامىتۋ ماسەلەسى دە ءسوز بولدى. بيىلعى جىلى عانا اۋىلدى جەرلەردەگى ءوز ءىسىن باستاعان كاسىپكەرلەرگە 3300 نەسيە بەرۋ جوسپارلانعان ەكەن. اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى گۇلميرا يساەۆانىڭ ايتۋىنشا, كاسىپكەر جىلىنا 6 پايىزدىق ءمولشەرلەمەمەن 5 جىلعا 18 ميلليون تەڭگەگە دەيىن نەسيە الا الادى.
جيىندا ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسى تانىستىرىلعاننان كەيىن نۇروتاندىقتار مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ءوڭىر باسشىلارىنىڭ الدىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ كوڭىل اۋدارارلىق تۇستارىن ناقتىلاپ بەردى. ماسەلەن, دەپۋتاتتاردى وڭىرلىك دەڭگەيدەگى ەڭبەك بالانسىنىڭ رەسۋرسى, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىس ساپاسى, ەڭبەك ميگراتسياسىنىڭ جوسپارلانۋى, كورشى ەلدەردەن كەلەتىن زاڭسىز جۇمىس كۇشىنىڭ اعىمى, شاعىن نەسيەلەرگە قول جەتپەۋشىلىك, ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن قايتا بەيىندەۋ ءجانە باسقا دا بىرقاتار ماسەلەلەر اتاپ ءوتىلدى.
تىڭداۋ بارىسىندا اتالعان ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا تىكەلەي قاتىساتىن اۋىل كاسىپكەرلەرى مەن قوعامدىق ۇيىمدار وكىلدەرى دە ونلاين كورسەتىلىم ارقىلى قاتىستى. ولار تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى اتاپ, احۋالدى تۇزەۋگە بايلانىستى ءوز ۇسىنىستارىن جەتكىزە ءبىلدى ءارى وزدەرىن تولعاندىرعان ساۋالدارىن ءتيىستى مينيس-
ترلىكتەر مەن مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا قويىپ, لايىقتى جاۋاپتارىن الدى.
وتىرىستى قورىتىندىلاعان مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ءجۇز مىڭداعان قازاقستاندىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتا ءتۇسۋى جاڭا باعدارلاماعا بايلانىستى ەكەنىنە توقتالدى. سوندىقتان دا پارتيا الداعى ۋاقىتتا دا ونىڭ ورىندالۋىنىڭ ساپاسىن قاتاڭ قاداعالاماق.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»