ەۋروپا تاجىريبەسى كورسەتكەندەي, جاعدايى مۇشكىل مەملەكەتتەردەن قاشىپ كەلەتىن ادامنىڭ سانى ارتىپ, ميگراتسيالىق اعىن اپاتتى ۇردىسكە اينالدى. ولاردى قابىلدايتىن ەلدەردىڭ بيۋدجەتىنە قوسىمشا شىعىن كەلىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ سالالارىنا جۇك ءتۇستى جانە جۇمىسسىزدىق ارتىپ, قىلمىستىق جاعداي ناشارلاپ كەتۋدە. ونىڭ ۇستىنە, وزگە تىلدەگى, مادەنيەتتەگى ءجانە ەتنوستىق قۇرامى جات ەلدەردەن مىڭداعان ميگرانتتىڭ باقىلاۋسىز كەلۋى قابىلداۋشى ەلدەردىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋىنا قاۋىپ تۋعىزادى. سول سەبەپتى دە, بىرقاتار ەۋروپا مەملەكەتتەرى سىرتقى ميگراتسيانى شەكتەۋ جونىندە شارالار قابىلداي باستادى.
ەلباسىنىڭ بەيبىت ساياساتى مەن ەكونوميكالىق رەفورمالارىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان دا ءومىر سۇرۋگە قولايلى, تارتىمدى مەملەكەتكە اينالدى. سوندىقتان ەلىمىز جاقىن ايماقتاردان قاشقان بوسقىندار ءۇشىن قىزىعۋشىلىق تۋدىرۋى مۇمكىن. وسىنى ەسكەرىپ, ەلىمىزدە ميگراتسيالىق داعدارىستى كۇتپەي-اق, ونى رەتتەۋ مەن قازاقستاندىق بىرەگەيلىكتى قورعاۋ جونىندە الدىن الۋ شارالارىن قولعا الۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز.
ەڭ الدىمەن, زاڭنامانى كونستيتۋتسياعا ءسايكەستەندىرۋ اياسىندا, «ازاماتتىق تۋرالى» زاڭدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن سۇراۋشىلارعا ەمتيحان تاپسىرۋ تۋرالى نورمالار قاراستىرىلۋى تيىس, اتاپ ايتقاندا:
– رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسى;
– قازاقستاننىڭ مادەنيەتى مەن تاريحى;
– مەملەكەتتىك ءتىل ساياساتى جونىندە, ت.ب.
ارينە, كەيبىر بولەك توپتاردى مۇنداي ەمتيحاننان بوساتۋعا بولادى (قازاقستاندا تۋعاندار, ەلىمىزدە جاقىن تۋىستارى بارلار, ورالماندار, ينۆەستورلار, عىلىم مەن تەحنيكالىق ءىرى ماماندار جانە ت.ب.).
بۇل ۇسىنىس ەشكىمگە ەشقانداي دا ءتوزبەۋشىلىك دەگەندى بىلدىرمەيدى, ءبىراق ءىزدەنۋشىلەردىڭ ءبىزدىڭ حالىق پەن مەملەكەتتى قۇرمەتتەۋىنە تۋرا كەلەتىنىن كورسەتەدى.
ازاماتتىققا قۇقىق الۋ ءۇشىن ەمتيحان تاپسىرۋ (Citizenship نەمەسە Naturalization Test) اۆستراليا, اۆستريا, گەرمانيا, كانادا, نيدەرلاند, اقش, يزرايل, وڭتۇستىك كورەيا سياقتى كوپتەگەن ەلدەردە قولدانىلادى. ونىڭ ۇستىنە, مۇنداي ەمتيحانداردى تاپسىرۋ نەگىزىنەن اقىلى بولعاندىقتان, بيۋدجەتكە ەشقانداي جۇك ءتۇسپەيدى.اتالعان ءتارتىپتى, مۇمكىن, باسقا دا جاعدايدا قولداۋعا بولادى.
كەيبىر مەملەكەتتەردە ەمتيحانداردى ازاماتتىق العىسى كەلگەندەر عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, ەڭبەك ميگرانتتارى نەمەسە ۇزاق مەرزىمگە ۆيزا الۋشىلار دا تاپسىرادى. مىسالى, گوللانديا مەن رەسەيدە. ونىڭ ماقساتى – ءتىلدى ءتۇسىنبەۋ نەمەسە قالىپتاسقان ءداستۇردى ءبىلمەۋدەن تۋىندايتىن جەرگىلىكتى حالىقپەن جانجالداردى بولدىرماۋ. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ۇسىنىلىپ وتىرعان باستاما كونستيتۋتسيالىق رەفورماعا دا سايكەس كەلەدى.
ازات پەرۋاشەۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى