قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ب.ءا. ساعىنتاەۆقا
قۇرمەتتى باقىتجان ءابدىر ۇلى!
مەنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋال جولداۋىما 2017 جىلعى 5 ساۋىردەگى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان گازەت ءتىلشىسى قاراشاش توقسانبايدىڭ «ءشۇي قازاعىنىڭ» ءتىلى نەمەسە اتاجۇرتقا ايتار ناز» دەگەن رەسەيدىڭ تاۋلى التاي رەسپۋبليكاسىندا قازاق تىلىندە شىعاتىن «ءشۇيدىڭ نۇرى» گازەتىنىڭ رەداكتورى ارقالىق سولتانوۆپەن جۇرگىزگەن سۇحباتى سەبەپ بولىپ وتىر.
قانداسىمىز ارقالىق سولتانوۆ ءوز سۇحباتىندا رەسەيدىڭ تاۋلى التاي ءوڭىرىنىڭ قوساعاش اۋدانىندا 10 مىڭ قازاق تۇراتىنىن, ولار ءوڭىر حالقىمەن بەرەكە-بىرلىكتە, باۋىرلاسىپ ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن ايتا كەلە, اتا-بابالارى باستارىنان قانشا قاسىرەتتەردى وتكىزسە دە, انا ءتىلى مەن ءدىنىن ساقتاپ وزدەرىنە امانات ەتىپ جەتكىزگەنىن, قانشا قيىنشىلىقتار بولسا دا انا ءتىلىن ساقتاپ قالۋعا بار كۇش-جىگەرىن جۇمساپ جاتقاندارىن ايتادى.
الايدا, وڭىردە ارنايى قازاق مەكتەبى جوق بولعاندىقتان قازاق ءتىلىنىڭ ساباعى ءپان رەتىندە وتكىزىلەدى. وسى ورايدا ولار شالعايداعى, شەتەلدەگى قانداستارىنا قامقورشى بولىپ قازاق تىلىندەگى وقۋلىقتاردى تەگىن جىبەرىپ جاتقانى ءۇشىن اتاجۇرتى قازاقستانعا, ەلباسىعا شەكسىز ريزاشىلىعىن بىلدىرەدى.
سونىمەن بىرگە قازاقستاننان كەلىپ جاتقان قازاق تىلىندەگى وقۋلىقتاردىڭ شاڭعا باتىپ, پايدالانىلماي قويمادا جاتقانىنا قىنجىلاتىندارىن ايتادى. ونىڭ نەگىزگى سەبەبى رەسەي مەملەكەتىنىڭ زاڭى بويىنشا بۇل وقۋلىقتار ساراپتامادان ويتپەيىنشە, قولدانىسقا تىيىم سالىنعان. رەسەي تەرريتورياسىندا قازاق تىلىندە وقۋلىقتار شىعارىلمايدى.
قازاق ءتىلى وقۋلىعى تۋرالى رەسەيدەگى قازاق مادەني ورتالىقتارىنا, قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىنە, التاي رەسپۋبليكاسىنا ارنايى قازاقستاننان كەلگەن وكىلدەرگە دە وتىنىشتەرىن جەتكىزگەنىن, الايدا ەش ناتيجە شىقپاعاندارىن ايتادى.
رەسەي مەملەكەتى, بىزگە تۋعان تىلدەرىندە وقىمايسىڭدار دەپ قىسىم جاساپ وتىرعان جوق. الايدا رەسەي زاڭىندا «ەگەر مەكتەپتەردە وقىلاتىن پاندەردىڭ وقۋلىقتارى جوق بولسا, سول ءپان جابىلۋعا ۇشىرايدى» – دەپ جازىلعان. «ەندى جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن قازاق تىلىندەگى وقۋلىقتار ماسەلەسى شەشىلمەسە, قازاق ءتىلى ساباقتارى فاكۋلتاتيۆتىك ساباققا اينالۋى مۇمكىن.
سوندىقتان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى رەسەيدىڭ ءبىلىم مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, قازاقستاننان كەلگەن وقۋلىقتاردى ەمىن-ەركىن پايدالانۋعا جول اشىپ بەرسە بۇل تەك رەسەيدىڭ التاي رەسپۋبليكاسىندا تۇراتىن 12 مىڭ قازاقتىڭ عانا ەمەس, بۇكىل رەسەي فەدەراتسياسىندا تۇراتىن ميلليونعا جۋىق قازاقتاردىڭ ماسەلەسىنىڭ شەشىلەتىنىن ايتادى.
وسى ءوتىنىشىمدى تاريحي وتانىما جولداي وتىرىپ, ءتىل تاعدىرى ءۇشىن كوپتەن كۇرەسىپ جۇرگەن قانداس اعالارىمىزدىڭ قول ۇشى تيەر دەپ ويلايمىن. مەن باردا, ءسىز باردا, تاريحي وتانىم – قازاقستانىم باردا, جۇرەگى قازاق دەپ سوعاتىن تاۋلى التايدى مەكەندەگەن ءشۇي قازاعى باردا انا ءتىلىم, سەن ولمەيسىڭ», – دەپ اياقتايدى ءوز ءسوزىن قانداسىمىز ارقالىق سولتانوۆ.
قۇرمەتتى باقىتجان ءابدىر ۇلى!
قانداس باۋىرىمىزدىڭ انا تىلىمىزگە دەگەن جانايقايىنان رەسەي مەملەكەتىندە قازاق تىلىندە وقىلاتىن مەكتەپتەردىڭ جوق ەكەندىگى, قازاق ءتىلى تەك ءپان رەتىندە وقىلاتىندىعى, بىراق ول دا وقۋلىقتاردىڭ بولماۋىنان توقتاپ تۇرعانى, قازاقستاننان بارعان وقۋلىقتاردىڭ شاڭ باسىپ, پايدالانىلماي جاتقانى, رەسەي مەملەكەتىنىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا ساي قازاق تىلىندە وقۋلىقتاردى شىعارۋعا ەشقانداي ق ۇلىعى جوقتىعى, بۇل ماسەلەلەردى تەك ۇكىمەتارالىق كەلىسىم-شارتتار ارقىلى عانا شەشۋگە بولاتىنىن تۇسىنۋگە بولادى.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى قاراشاش توقسانباي سۇحبات ارقىلى وتە وزەكتى ماسەلەنى قوزعاپ وتىر. مۇنداي جاعدايلار باسقا دا ءبىزدىڭ قانداستارىمىز تۇراتىن ەلدەردە ورىن الۋى مۇمكىن.
ارينە, بۇل ماسەلەلەر ءتيىستى ەلدەردىڭ ىشكى جۇمىستارى ەكەنى بەلگىلى, دەگەنمەن شەتەلدەردەگى قانداستارىمىزدىڭ ءوز انا ءتىلىن وقۋلارىنا جاعداي جاساۋعا قول ۇشىن بەرۋ جانە باسقا رۋحاني مۇڭ-مۇقتاجدارىن وتەۋدى ەكى ەلدىڭ ءتيىستى مينيسترلىكتەرى بىرلەسىپ شەشۋىنە بولادى عوي دەپ ويلايمىن.
وسىعان بايلانىستى, قۇرمەتتى باقىتجان ءابدىر ۇلى, شەتەلدەردە تۇراتىن قانداستارىمىزدى قازاق ءتىلى وقۋلىقتارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە نازار اۋدارىپ, وتاندىق وقۋلىقتاردىڭ كەدەرگىسىز وقىتىلۋىنا نەمەسە ءتيىستى مەملەكەتتەردىڭ وقۋ باعدارلامالارىنا ساي قازاق تىلىندەگى وقۋلىقتار شىعارۋعا مەتوديكالىق كومەكتەر بەرۋ ارقىلى سول ەلدەردە تۇراتىن قانداس باۋىرلارىمىزدىڭ انا تىلىندە وقۋىنا, تاعى باسقا رۋحاني مۇڭ-مۇقتاجدارىن وتەۋگە جاعداي جاساۋعا ىقپال ەتۋىڭىزدى سۇرانامىن.
قوسىمشا: 1 پاراق – 2017 جىلعى 5 ساۋىردەگى №65 «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان «ءشۇي قازاعىنىڭ» ءتىلى نەمەسە اتاجۇرتقا ايتار ناز» ماقالاسى.
قۇرمەتپەن, ق. ايتاحانوۆ