بۇگىندە الەمدە اۋتيزمگە شالدىققان 67 ميلليوننان اسا ادام تۇرادى, ءار 42 ەر بالا مەن 189 قىز بالا اۋتيزم سپەكترىندە دۇنيەگە كەلەدى. وسىعان وراي دۇنيەجۇزىلىك اۋتيزم پروبلەماسىن تاراتۋ كۇنى بەلگىلەنگەن بولاتىن. جىل سايىن 2 ساۋىردە اتالىپ وتەتىن بۇل كۇن ەلوردادا دا ەلەۋسىز قالعان جوق. «Keruenسity» ورتالىعىنداعى قايىرىمدىلىق ناۋقانىنا ءبىرقاتار قوعامدىق قور اتسالىستى. ولاردىڭ قاتارىندا «اشىق الەم», «دوروگويۋ دوبرا», «سەنىم», «روستوك», «تامشىلار», «بولاشاق», «ءار بالا مەكتەپكە لايىق» سىندى اۋتيزمگە دۋشار بولعان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى قولداۋعا ارنالعان ۇيىمدار بار. اتالعان قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى اقپاراتتى تاراتۋ, حالىققا اۋتيزم پروبلەماسى تۋرالى حابارلاۋ, ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى قولداۋ جانە ءتۇسىنۋ ماقساتىندا اۋتيزمگە شالدىققان بالالاردىڭ اتا-انالارىمەن بىرىگىپ بىرقاتار شارانى قولعا الدى.
10 مىڭنان استام ادامدى قامتىعان شارا كەزىندە قايىرىمدىلىق جارناسىن جيناۋ جانە جەكە ديزاينى مەن سۋرەتى بار سومكەنى ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى ۇسىنىلىپ, ودان تۇسكەن قاراجات «بولاشاق» كورپوراتيۆتىك قورىنىڭ «ءار بالا مەكتەپكە لايىقتى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا جۇمسالاتىنى بەلگىلى بولدى.
– ءبۇلدىرشىندەرىمىزدى ۇيدە جالعىز وقىتۋمەن شەكتەلمەي, قاتارلارىمەن بىرگە مەكتەپتە ءبىلىم الىپ, قوعامدا كادىمگى ادام رەتىندە ءومىر ءسۇرۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. «اۋتيزم» دياگنوزىن العاش ەستىگەندە باسىڭىزعا جاي تۇسكەندەي بولادى. بار دۇنيە سىزگە قارسى شىققانداي سەزىم ويانادى. ويتكەنى, ءبىز دە بۇل جاعدايدان حاباردار بولمادىق. بالامىز 2,5 جاسقا كەلگەندە ينتەرنەت كومەگىمەن «ءاۋتيزمنىڭ» نە ەكەنىن بىلە باستادىق. بۇنىڭ ءبارىن ەرتەرەك بىلگەندە جاعداي باسقاشا بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. سەبەبى, ەرتە قاداعالاۋدىڭ ماڭىزى زور. باستى ماقسات – حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ, ادامدارعا ءاۋتيزمنىڭ شىن ءمانىندە نە ەكەنىن ءتۇسىندىرۋ جانە ينكليۋزيۆتى قوعام قۇرۋ. سونداي-اق, باسقالار مۇنداي ساناتتاعى بالالاردى تاربيەسىز نەمەسە تىم ەركە دەپ ويلاماسا دەيمىن. بۇل بالالار «ەرەكشە», سونىمەن قاتار, كادىمگى ومىرگە لايىقتى, دەيدى «ەرتە بالا ءاۋتيزمى» دياگنوزى قويىلعان 8 جاستاعى ايمۇحامەد جاقسىبەكتىڭ اناسى قالامقاس شايكەنوۆا.
كوك ءتۇس پەن پاززلدىڭ ءبىر ءبولشەگى الەمدە ءاۋتيزمنىڭ نىشاندىق بەلگىسى سانالادى. نەگىزىندە, كوك ءتۇستىڭ ءوزى «ءاۋتيزمنىڭ ءتۇسى» ەمەس. بۇل – اutism Speaks اتتى ءىرى قوعامدىق ۇيىم ءتولتاڭباسىنىڭ نىشانى. 2010 جىلدان بەرى اتالعان ۇيىمدى دامىتۋ ماقساتىندا «كوك ءتۇستى جاق» اتاۋىمەن ماركەتينگتىك جۇمىستار جۇرگىزىلگەن بولاتىن. وسىعان وراي شارا بارىسىندا مىڭنان استام كوك تاسپا مەن 2 مىڭنان استام اقپاراتتىق فلاەر تاراتىلدى.
– بۇل كۇن – قايىرىمدىلىق قورلار, قوعامدىق ۇيىمدار, جەكەمەنشىك ورتالىقتار ماماندارى جانە اتا-انالار مەن بالالاردىڭ بىرىگىپ جاساعان جۇمىسىنىڭ ۇزدىك ۇلگىسى. «اۋتيزم» دياگنوزى بار ادامداردىڭ تاعدىرى ءبىزدى بەيجاي قالدىرمايدى. وسى جەردە دامۋ ەرەكشەلىكتەرى جانە باسقا دا سەبەپتەرگە قاراماستان ءار ادام ءۇشىن كوپتەگەن شىعارماشىلىق الاڭدار ۇيىمداستىرىلعان, – دەدى شارانىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى, «بولاشاق» كورپوراتيۆتىك قورىنىڭ ديرەكتورى دينارا ءشايجۇنىسوۆا.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»