كووپەراتيۆ قۇرۋعا كىمدەر قۇقىلى؟

الاي­دا, وسى زاڭ باپتارىن اۋدارىپ-ءتوڭ­كە­رىپ, باسىنان اياعىنا دەيىن تانىسىپ شىق­قان كەزدە, اۋىلدا تۇراتىن مەملەكەتتىك قىز­مەت­شىلەردىڭ قۇقى شەكتەلىپ قالعانداي كۇي كەشتىم. سىزدەرگە دە ايتايىن دەگەنىم وسى ەدى دەدى ول. 

بۇعان قانداي دالەلىڭىز بار دەپ توكەڭە تەلەفون ار­قى­لى قايتارا سۇراق قوي­دىق. بۇل سۇراعىڭىزعا جاۋاپ­تى شولتاڭ ەتكىزبەي, ءما­سە­­لەنىڭ ءمانىسىن تۇسىندىرە وتى­­­رىپ قايتارۋىم كەرەك. ەن­دەشە, تىڭ­دا­ڭىز دەپ جا­ل­­­عا­ستىردى ءوز اڭگىمەسىن ەل اعاسى. قۇدايعا شۇكىر, قا­زىر­گى كەزدە اۋىلدا تۇراتىن وت­با­سىلاردىڭ اراسىندا مال ۇس­تا­مايتىندارى نەكەن-سا­ياق. بۇل رەتتە ستاتيستيكاعا ءجۇ­گى­­نۋدىڭ قاجەتى بولسا, بۇعان دا دالەلىمىز بەن جاۋابىمىز ءازىر. ەلىمىزدەگى اۋىل تۇر­عىن­د­ارىنىڭ جەكە اۋلا قو­را­سىنداعى مال جالپى كور­سەت­كىشتىڭ 80 پايىزىن قۇ­راي­دى ەكەن.

مۇنىڭ ءوزى وتە جوعارى كور­سەتكىش. مۇنداي ءمۇم­كىن­دىكتى قۇر جىبەرىپ الساق, كوپ ءنار­سەدەن ۇتىلامىز. كو­وپە­راتيۆكە بىرىگۋدىڭ باستى ءبىر قاجەتتىلىگى دە وسىندا. كە­شە­گى كەڭەس وكىمەتىنىڭ جەكە تۇر­­عىنداردىڭ مالىنا شەكتەۋ قويعان كەزى دە بولعان. ءبىر جاقسىسى, قانشا مال ۇس­تايمىن دەسەڭىز دە قازىر مۇن­داي شەكتەۋ جوق. وسىنداي جاع­دايدا اۋىلشارۋاشىلىق كو­وپەراتيۆىنە بىرىگۋدىڭ پاي­دا­­سى مەن تيىمدىلىگى وتە مول. بۇ­عان ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن ازا­ماتىنىڭ تولىق قۇقى بار. وسىنداي قادام جاساعان وت­با­سىلارعا ۇكىمەت تاراپىنان ءتيىستى قولداۋ تەتىكتەرى دە قاراستىرىلعان. ءتىپتى, باۋ-باقشا مەن بالىق وسىرەمىن دە­سەڭىز دە, ەشكىم قولىڭىزدى قاق­پايدى.

مىنە, تاپ وسى ارادا ءبىر گاپ بار. اۋىلدا مەم­لە­كەتتىك قىز­مەتشىلەر مەن وعان تە­ڭەس­تىرىلگەندەردىڭ قا­لىڭ تو­­بى تۇرادى. مەنىڭ ويىم­شا, سولاردىڭ قۇقى قور­عال­ماي قالعان سەكىلدى. ولار از عانا كەسىمدى جالاقىمەن مەم­­لەكەتتىك قىزمەتتى قا­باق­تا­رىن شىتپاي اتقارىپ ءجۇر­گە­نىنە ەشكىم كۇمان كەل­تى­رە ال­مايدى. مىنە, سو­لار­دىڭ كووپەراتيۆكە كىرۋ مەن وعان مۇشە بولۋ تەتىكتەرى زاڭدا تاي­عا تاڭبا باسقانداي انىق ءارى ايقىن كورسەتىلۋى كەرەك ەمەس پە ەدى؟

ەل ىشىندە ەڭبەك ەتىپ ءجۇر­گەن مەملەكەتتىك قىز­مەت­شى­لەر­دىڭ دە وتباسى مەن بالا-شا­عاسى بار. ال ولاردىڭ ءوز­گ­ە قوسىمشا تابىس تابۋىنا قول­دانىستاعى زاڭدىلىقتار مەن نورماتيۆتەر قاتاڭ شەكتەۋ قويادى. وسى دۇرىس پا؟ بۇل وي-پىكىرىمنىڭ باستى ءبىر مى­سالى جوعارىدا ايتىلعان «اۋىل ­شارۋاشىلىعى كو­وپە­را­تيۆتەرى تۋرالى» زاڭ بولىپ وتىر. سوندا قا­لاي بول­عا­نى؟ اۋىلداعى مەم­لە­كەت­تىك قىزمەتشىلەر كو­وپە­را­تيۆ­كە مۇشە بولا الما­سا, وعان كىرە الماسا, اۋ­لا­سىن­­دا­­عى ازىن-اۋلاق مالى مەن شار­با­عىنداعى باۋ-باق­شا­سىن باس­قا بىرەۋلەرگە باس­قا­رۋعا بە­رۋى كەرەك پە؟

اقساقال قويعان ساۋالدىڭ ءتۇي­ىنى دە وسى.

تەمىر قۇسايىن,

«ەگەمەن قازاقستان»

اقتوبە