شۋاقتى كوكتەم مەرەكەسى – ناۋرىز مەيرامى تۇركى حالىقتارىنىڭ كوپشىلىگى ءۇشىن تىرشىلىكتىڭ باستاۋى, تابيعاتتىڭ جاڭارۋى, مەيىرىمنىڭ, ماحابباتتىڭ, مولشىلىقتىڭ جانە باۋىرمالدىقتىڭ نىشانى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيى مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتى قالاسىنداعى باس كونسۋلدىعى جانىنداعى مادەني وكىلدىگى ناۋرىز مەيرامىنا وراي «ناۋرىز ناقىشتارى» اتتى فەستيۆال وتكىزدى. قازاق ءجانە پارسى حالىقتارىنىڭ اراسىنداعى تەرەڭ تامىرلى قارىم-قاتىناستىڭ بۇگىنگى كورىنىسى رەتىندە وتكەن بۇل فەستيۆال باياندى دوستىقتىڭ, مادەني ءداستۇرلەر ورتاقتاستىعىنىڭ بەلگىسىندەي.
فەستيۆال اياسىندا اشىلعان كورمەدە يراننىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىمەن جانە ونەرىمەن تولىعىراق تانىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن, بۇگىندە سيرەك كەزدەسەتىن كونە بۇيىمدار, ماسەلەن, كەمپىرقوساقشا قۇبىلىپ, ءتۇرلى امال-تاسىلدە جاسالعان مينياتيۋرا, شاعىن ءمۇسىن, كوركەمسۋرەت, بەدەرلى مەتالل, قۇتى, قۇمىرا, تاباق, قوبديشا, تۇعىر سىندى بوياما قىش تۋىندىلارى بايىرعى قولونەرشى, سۋرەتشى, كالليگرافيستەردىڭ بيىك تالعامى مەن شەبەرلىك دەڭگەيىن اڭعارتقانداي.
فيردوۋسي, حايام, ساادي جانە حافيز تۋىپ-وسكەن, الەمدەگى ەڭ كونە وركەنيەتتىڭ ءبىرى سانالاتىن يران ەلى دەسە, كوز الدىمىزعا پارسى ەلىنىڭ سالتاناتتى ساۋلەت ونەرى, مەشىتتەردىڭ كۇن تۇستەس كۇمبەزدەرى, كوزدىڭ جاۋىن الار ويۋلارى مەن ناقىشتارى, اسەم ىدىس-اياعى مەن ءۇي جاراعى, كونە سارايلارى مەن سۋرەت ونەرى, الۋان ءتۇرلى قولونەرى كەلەتىنى راس. راسىمەن دە, بۇل كورمەدە يران قولونەرىنىڭ تالانتتى ونەرپازدارىنىڭ, سۋرەتشىلەرىنىڭ, مۇسىنشىلەرىنىڭ, كوركەم جازۋ جانە اعاش ونەرى شەبەرلەرىنىڭ وزىق تۋىندىلارى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى.
كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىسىپ, ءسوز سويلەگەن الماتى قالاسىنداعى يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ باس كونسۋلدىعى جانىنداعى مادەني وكىلدىك باسشىسى سەيد دجاۆاد دجالالي كياساري مىرزا «حافت سين» – ناۋرىز مەيرامىندا يراندىقتار بەزەندىرەتىن ادالدىق پەن اقيقاتتىڭ داستارقانى. «حافت سين» داستارقانى تولىق ءومىردىڭ نىشانى. «حافت سين» داستارقانى پارسى تىلىندە «سين» ءارپىنەن باستالاتىن جەتى نىشاندى بىلدىرەدى. «حافت سين» داستارقانى ناۋرىزدان كەيىن 13 كۇن جايىلىپ, سوڭعى كۇنىندە (ناۋرىز ايىنىڭ 13 كۇنى) سۋعا جىبەرىلەدى», دەپ پارسىلىق ۇلتتىق داستارقان جايىنان ماعلۇمات بەرىپ ءوتتى.
قازاقستاندىق مادەنيەتتانۋشى عالىمدار, ونەرتانۋشىلار, ۇستازدار مەن ستۋدەنتتەر قاتىسقان فەستيۆال بارىسىندا, سونداي-اق, بالالارعا ارنالعان «ارمىسىڭ, ءاز-ناۋرىز!», «اجەمنىڭ ساندىعىنداعى زاتتاردىڭ تاريحى», «ەرتەگى الەمىنە ساياحات» تاقىرىبىندا ينتەراكتيۆتى ساباقتار, مۋزەيدىڭ ەكسپوزيتسيا زالدارى بويىنشا ەكسكۋرسيا وتكىزىلدى, قالالىق باسپالاردان شىققان ءتۇرلى ادەبيەتتەر كورمەسى, الماتى ءسان جانە ديزاين كوللەدجى مەن «سىمبات» ءسان اكادەمياسىنىڭ تەحنولوگيا جانە ديزاين كوللەدجى ستۋدەنتتەرى دايىنداعان قازاق ۇلتتىق كيىمىنىڭ دەفيلە-كورسەتىلىمى ۇسىنىلدى, رەسپۋبليكا حالىق ءارتىستەرىنىڭ, ەتنوگرافيالىق انسامبلدىڭ, مۋزىكالىق ۇجىمداردىڭ قاتىسۋىمەن كونتسەرت ۇيىمداستىرىلدى.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, مۋزەي قىزمەتكەرلەرى دە وقۋشىلار سارايى, رەسپۋبليكالىق سپورت كوللەدجى, «حالىقتىق جانە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى مەن بۇقارالىق دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كلۋبى» جشس قىزمەتكەرلەرىمەن بىرلەسىپ اسىق ءيىرۋ, توعىزقۇمالاق, قازاقشا كۇرەس, ارقان تارتۋ سياقتى ءداستۇرلى ۇلتتىق سپورت ويىندارىنان شەبەرلىك-سىنىپتار وتكىزدى.
فەستيۆال بارىسىندا ءداستۇرلى قازاق مادەنيەتىنە ساي, مەرەكەنىڭ ەڭ كىشكەنتاي قوناقتارى – ءتاي-ءتاي باسقان بالاقايلاردىڭ العاشقى قادامى ءساتتى, عۇمىرى ۇزاق, بولاشاعى جارقىن بولسىن دەگەن نيەتپەن «تۇساۋكەسەر», «بەسىككە سالۋ» جورالعىلارى اتقارىلدى. «تۇساۋكەسەر» جورالعىسىن حالىق ءارتىسى نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ وتكىزدى.
قازاق شەبەرلەرىنىڭ عاسىرلار بويى شىڭداپ, كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكىزگەن ءداستۇرلى قولونەرى دە فەستيۆال اياسىنان سىرت قالعان جوق. مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى قازاق كەستەسى, زەرگەرلىك ونەر تەحنيكاسى جايلى, ال شەبەر مۇسا ءادىل دومبىرا جاساۋ تەحنولوگياسى بويىنشا شەبەرلىك-سىنىپ وتكىزدى. مۋزەيدىڭ قور كوللەكتسياسىنان الىنعان «ءداستۇردىڭ جارقىن جالعاسى» تاقىرىبىنداعى كورمە ە.داۋباەۆ, ي.جالمۇقانوۆا, ي.برياكينا, ە.حريستوۆا, ا.ابدۋلداەۆا, ا.مۇقاجانوۆا, م.ءالىمباەۆا, ۆ.شەرشنەۆا سىندى زەرگەرلەردىڭ اشەكەي بۇيىمدارى مەن قازاقكوركەمونەر كاسىپورنى شىعارعان كوركەمدىك ونىمدەرىن ۇسىندى.
مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترىنىڭ «ناۋرىز-دۋمان» ءجانە مۇزافار الىمباەۆتىڭ شىعارماسى جەلىسىمەن س.بەگالين اتىنداعى ورتالىق مەملەكەتتىك بالالار كىتاپحاناسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دايىنداعان «مەن دالا بالاسىمىن» اتتى تەاترلاندىرىلعان قويىلىمدارى دا كورەرمەندى قۋانىشقا بولەدى.
قازاق حالقىنىڭ ۇلى شايىرى سانالعان تۇرماعامبەت ىزتىلەۋ ۇلىنىڭ پارسى اقىنى فيردوۋسي «شاحناماسىنىڭ» جەلىسىمەن جىرلانعان 900 بەتتىك تاريحي داستانىنىڭ 4-ءشى رەت جارىققا شىققان كىتابىن كىتاپتىڭ جاۋاپتى شىعارۋشىسى بولعان تانىمال شىعىستانۋشى يسلام جەمەنەي كورمەگە كەلگەن كىتاپقۇمار جۇرتشىلىققا تەگىن تاراتقانىن ايتا كەتكەن ءجون.
ميرا بايبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى