تۇردالى پارمانقۇلوۆ ءوز زامانىنىڭ كوكىرەك كوزى وياۋ, ساۋاتتى, ءبىلىمدى ازاماتى بولاتىن. اگرونوم ماماندىعىن يگەرگەن جىگىت سول كەزدە ەكىنىڭ بىرىنە ءبىلۋ بۇيىرا بەرمەيتىن اراب جانە ورىس تىلدەرىن جەتىك مەڭگەرگەن. ءوتكەن عاسىردىڭ جيىرماسىنشى جىلدارى ءمىرزاشولدى يگەرۋگە شاقىرعاندا العاشقىلاردىڭ قاتارىندا بارىپ, ماقتارال سوۆحوزىنىڭ نەگىزىن قالاۋعا بەلسەنە اتسالىسقان ازاماتتاردىڭ ءبىرى ەدى. سوۆحوزدىڭ ديرەكتورى بولىپ ورلوۆ دەگەن ازامات تاعايىندالعان. جەرگىلىكتى تۇرعىندار سوۆحوز باسشىسىمەن تەك تۇردالى ارقىلى تۇسىنىسكەندىكتەن, ونىڭ اگرونوم بولعاندىعىنا قاراماستان «ءتىلماش» دەپ اتاپ كەتكەن. جاس تا بولسا ەلىنىڭ ەڭسەسىن تىكتەۋگە بەلسەنە كىرىسكەن تۇردالى مەن تويعاننىڭ شاڭىراعىندا 14 نارەستە جارىق دۇنيەگە كەلگەنىمەن, ودان ەكى ۇلى عانا ءتىرى قالىپ, اتا-اناسىنىڭ كوز قۋانىشىنا اينالىپ, ەرتەڭگى كۇنگە ءۇمىت وتىن جالعاعان.
باسشى قىزمەتتەر اتقارعان تۇردالى ءوز پەرزەنتتەرىنە ونەگەلى ءتالىم-تاربيە بەرگەن. «ءبىلىمىڭدى تەرەڭدەتۋدەن جالىقپا, ەلىڭ ءۇشىن ادال قىزمەت ەت, ىستەگەن جۇمىسىڭدى مىندەت ەتپە, قولىڭنان كەلسە جانىڭداعىلارعا جاردەم بەر», دەپ ۇنەمى ايتىپ وتىراتىن. ءومىرى ۇلگىلى اكە وسيەتى زايا كەتپەدى.
ۇلكەن ۇلى ءانۋار ۇلى وتان سوعىسى جىلدارى تىلدا ەڭبەك ەتتى. مەكتەپتە ۇزدىك وقىعان, ەسەپكە جۇيرىك ءجاسوسپىرىم 1942 جىلى كەلەس اۋداندىق قارجى بولىمىنە ەسەپشى بولىپ قابىلداندى. كەيىننەن بوزبالا ارمان جەتەگىندە تاشكەنت قالاسىنداعى زاڭ ينستيتۋتىنا وقۋعا ءتۇسىپ, قۇقىق بويىنشا ءبىلىمىن تەرەڭدەتتى. ستۋدەنت شاعىندا قۇرداسى ءارى اۋىلداسى, مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ ستۋدەنتى ساتىبالدى وسپانوۆتىڭ پاتەرىندە قازاق جاستارى جينالىپ باس قوساتىن. ۇلتىمىزدىڭ ءبىرتۋار ازاماتتارىنىڭ ءبىرى, قوعام قايراتكەرى زيابەك رۇستەموۆتىڭ حالقىمىزدىڭ تاريحىنان تەرەڭ سىر شەرتەتىن ءاڭگىمەلەرى مەن جىرلارىن ۇيىپ تىڭداپ, بويىنداعى وتانسۇيگىشتىك سەزىمى كۇشەيىپ, نىعايا ءتۇستى.
جوعارى وقۋ ورنىن اياقتاعان جاس مامان جولدامامەن تۇركىمەنستان سسر-ءى, اشحاباد وبلىسى, قازانجىق اۋدانىنداعى پروكۋراتۋرادا, كەيىننەن نەبيت-داگ قالاسىنداعى پروكۋراتۋرادا اعا تەرگەۋشى بولىپ قىزمەت ەتتى.
كىندىك قانى تامعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى باسقا ەلدە جۇرگەنىندە ايقىن ءبىلىنىپ, جانىنا مازا بەرمەدى. زاڭ سالاسىندا ابىرويمەن التى جىل ەڭبەك ەتكەن ول تۋعان اۋىلىنا ورالىپ, كەلەس اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنە نۇسقاۋشى بولىپ ورنالاستى. ءسوزى مەن مىنەزى سالماقتى, ءتۇر-تۇلعاسى كەلىسكەن جىگىتتىڭ سۇلتانى, وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتكە اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن. تىندىرىمپاز مامان, شەشەندىگىمەن كوپتى باۋراپ, ءبىر ىسكە جۇمىلدىرا بىلەتىن قابىلەتىمەن ەرەكشەلەنگەن انۋارعا سول كەزدەگى كەلەس اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى ءابجاپپار جىلقىشيەۆ ۇلكەن سەنىممەن ءبىرىنشى باسشى قىزمەتىن اتقارۋدى تاپسىرىپ, وشاقتى اۋىلىنداعى ماشينا-تراكتور ستانتسياسىنا پارتيا بيۋروسىنىڭ حاتشىسى ەتىپ تاعايىندادى.
وزىنە جۇكتەلگەن سەنىمدى از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە اقتاعان بىلىكتى دە بىلگىر جىگىت عاني مۇراتباەۆ اتىنداعى سوۆحوزدىڭ پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ەتىپ جىبەرىلدى.
بۇدان كەيىن سول سوۆحوزدى باسقاردى. شارۋاشىلىق جۇمىستارىمەن قاتار الەۋمەتتىك سالانى وركەندەتۋگە دە سەپتىگىن تيگىزىپ, ءۇش قاباتتى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ىلەسبەك جولداسوۆتىڭ ەسىمىن يەلەنگەن مەكتەپتى سالدىردى. شىندىق ءۇشىن كۇرەسكەن اتپال ازامات بەس جىل بويى كەلەس اۋداندىق حالىقتىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولدى. 1978 جىلى كەلەس اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالدى.
كەيىننەن ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان تۇستا ءانۋار تۇردالى ۇلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ەڭبەگى سىڭگەن زەينەتكەر دارەجەسىندە زەينەتكە شىقتى.
زەينەتكە شىققان سوڭ دا اعا كەيىنگى تولقىنعا ومىرلىك ءتاجىريبەسىن ۇيرەتۋدەن جالىققان ەمەس. قوعامدىق جۇمىسقا بەلسەنە ارالاسقان اعا بيلەر ينستيتۋتى قۇرىلعاندا كىندىك قانى تامعان – اباي اۋىلىنىڭ العاشقى توبە ءبيى بولىپ سايلاندى.
ونەر مەن ادەبيەتتى قاتتى قادىرلەگەن ءانۋار اعا وسى سالادا جۇرگەن مايتالماندارمەن تىعىز بايلانىستا ءجۇردى. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, اقىن توقاش بەردياروۆتىڭ تۋعان اۋىلىندا ونىڭ مەرەيتويىن وتكىزۋگە, قايتىس بولعان سوڭ ۇشقىن اۋىلىنداعى ءبىلىم ۇياسىنا توقاشتىڭ ەسىمىن بەرىپ, مەكتەپتىڭ الدىنا جانە اقىننىڭ تۋعان جەرى – قوشقاراتا اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيىنىڭ جانىنا ەسكەرتكىشىن ورناتۋعا باستاما كوتەرىپ, مۇرىندىق بولدى.
بۇگىندە ءانۋار قاجى 10 پەرزەنتىنەن وربىگەن 30-دان اسا نەمەرە مەن 8 شوبەرەنىڭ سۇيىكتى اتاسى. نەمەرەلەرىنىڭ ءبىرازى شەت ەل اسىپ ءبىلىم الىپ جۇرگەنى قاريانىڭ مەرەيىن اسقاقتاتادى. تۇڭعىشى اشىربەك كەلەس, شاردارا, سارىاعاش اۋداندارىنىڭ پارتيا, كەڭەس قىزمەتىن اتقارىپ, كەيىن اباي اۋىلىنىڭ اكىمى, اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولدى. قازىرگى تاڭدا «نۇر وتان» حالىقتىق دەموكراتيالىق پارتياسى سارىاعاش اۋداندىق فيليالى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى. قۇرالبەك – شىمكەنتتەگى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا باس مەحانيك. ساپاربەك – وبلىسارالىق ترانسپورت كوميتەتىندە ءبولىم باستىعى. كەنجەسى سەرجان – قاراشاڭىراقتا, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسادى.
بىزبەن اڭگىمەسىندە «وسى كۇندى كورۋگە جازعان جاراتۋشى يەمىزگە شۇكىرشىلىك ەتەمىن. اتا-بابالارىمىز سان عاسىرلار بويى اڭساعان تاۋەلسىزدىككە ەلىمىزدىڭ قول جەتكىزگەنىن كوردىم. وتان-انامىز جارقىن بولاشاققا نىق قاداممەن بارا جاتىر. مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكاسى كۇن سايىن قارىشتاپ دامىپ, قالالارى مەن اۋىلدارى گۇلدەنىپ, تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ جاقسارعانىن, الىپ زاۋىتتار مەن فابريكالاردىڭ ىسكە قوسىلىپ, ءبىلىمدى جاستاردىڭ ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسىپ جاتقانىنا بەك قۋانامىن. كاسىپكەرلىكپەن, ديقانشىلىقپەن اينالىسامىن دەگەن ازاماتتارعا مەملەكەت تاراپىنان جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر بەرىلۋدە. مىنە, بۇل ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك تۋىن جەلبىرەتكەلى بەرگى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە قول جەتكىزگەن جەتىستىگى. ءوز اۋدانىمىزدان ءبىر عانا مىسال كەلتىرە كەتسەم, بۇرىن ءبىر مەكتەپ ءۇش-ءتورت جىلدا ارەڭ بوي كوتەرەتىن بولسا, سوڭعى ەكى جىلدىڭ توڭىرەگىندە اۋدانىمىزدا 12 ءبىلىم ۇياسى وركەندەرىمىزگە ەسىگىن ايقارا اشتى. بۇل جاقسىلىقتىڭ نىشانى» – دەپ ءسوزىن قورىتىندىلادى جۇزىنەن نۇر توگىلگەن ءانۋار اعا.
ايتقۇل كوبەن,
گۇلباحار امانبەكقىزى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, سارىاعاش اۋدانى.