سوڭعى جىلدارى «حابار» اگەنتتىگىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ۇلى تۇلعالاردىڭ ءومىرىن سۋرەتتەيتىن تەلەسەريالدار كورەرمەنگە جول تارتتى. باۋىرجان مومىش ۇلىنان باستاۋ العان حيكايالار قاتارىندا كۇلاش بايسەيتوۆا, نۇرعيسا تىلەنديەۆ سىندى ءبىرتۋار ونەر يەلەرى جونىندە فيلمدەر بار. بۇل جولى اگەنتتىك «قازاق ءۆالسىنىڭ كورولى» ءشامشى قالداياقوۆتىڭ وبرازىن اشۋدى ماقسات ەتىپتى. مىنە, ءبىرازدان بەرى تەلەەكراندا «ءان-اعا» دەپ اتالاتىن تەلەحيكاياسى كورسەتىلۋدە.
حيكايانى كورگەندەر ءشامشىنىڭ تەك كومپوزيتورلىق قىرىن عانا ەمەس, سونداي-اق جۇرەگىنىڭ كەڭدىگى مەن مەيىرىمدىلىگىن, قيىن كەزدە جولداس بولا بىلەتىن, ادالدىعىنا كۋا بولادى. سونداي-اق, حالىق جاۋىنىڭ قىزىمەن دوس بولىپ, جازۋشىلار وداعىنان قۋىلعان اقىننىڭ ولەڭىن انىنە پايدالانۋى, ونىڭ ەرجۇرەكتىگىن, ادامگەرشىلىگىن دە ايتىپ تۇرعانداي. مۇنىڭ ءبارى جاس ۇرپاققا وڭ اسەر ەتىپ, ىزگى قاسيەتتەردى بويىنا سىڭىرۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىنى انىق.
تەلەحيكايانى كورە وتىرىپ, جاڭا دەرەكتەرگە قانىعامىز. ماسەلەن, وقيعا شاۋىلدىردە (قازىرگى وتىرار اۋدانى) اۋىلىندا ءشامشى قالداياقوۆتىڭ دۇنيەگە كەلۋىنەن باستالادى. اتا-اناسى ونىڭ اتىن ءجامشيد دەپ پارسى ەلىنىڭ پاديشاھىنىڭ قۇرمەتىنە قويعان. ءسىرا, قالداياق (اكەسى) ۇلىنىڭ ءبىر ەلدى باسقاراتىن باسشى بولماسا دا, دارا تۇلعا بولارىن ىرىمداسا كەرەك.
اعىلشىننىڭ ونەر قايراتكەرى روبەرت فايلەر: «مەن قازاقتىڭ ۇلى كومپوزيتورىمەن تانىسقانىما قۋانىشتىمىن. 300-گە جۋىق ءان شىعارۋ دەگەن – ۇلى ەرلىك! سىزگە ەسكەرتكىش ورناتۋ كەرەك», دەپ ءشامشىنىڭ ونەرىنە تاڭ قالعان ەكەن. ءشامشى اندەرىنىڭ شىعۋ تاريحى تىم-تىم تەرەڭدە, مۇنى جۇرتشىلىق حيكايا بارىسىندا ءبىلىپ وتىرادى. تۇڭعىش تۋىندىلارىنىڭ ءبىرى «قايىقتا» ءانىن سازگەر بالا كۇنگى عاشىعى نازيپاعا ارناعان. نازيپامەن مەكتەپتە بىرگە وقىپ, ەكەۋى ۇنەمى قايىقتا سەرۋەندەپ جۇرەدى. ءشامشى اتامىز ەسەيگەن سوڭ ۆەتەرينارلىق وقۋعا ءتۇسىپ, ءارى قاراي اسكەرگە كەتەدى. اۋىلعا ورالعاندا ءنازيپانىڭ اۋىرىپ, قايتىس بولعانىن ەستيدى. بالا ماحابباتىنىڭ كوز جۇمعانىن بىلگەندە ول قايعىرىپ, قىزعا بەرگەن ۋادەدە تۇرۋ ماقساتىندا تاشكەنتتەگى مۋزىكالىق ۋچيليششەگە تۇسەدى. كومپوزيتوردىڭ ونەر جولى وسىلاي باستالادى.
حيكايادا تاريحي شىندىق پەن دراماتۋرگيا ادەمى ۇيلەسىمىن تاۋىپ, رەجيسسەر جاسۇلان پوشانوۆ اكتەرلەردىڭ سەزىمىن, ىشكى جان-دۇنيەسىن تاماشا ەتىپ كورسەتە بىلگەن. قالىڭ وقىرمان جاسۇلان پوشانوۆتى «حابار» ارناسىندا كورسەتىلگەن «كۇلاش» سەريالى ارقىلى تانيدى. دەمەك, رەجيسسەر ءۇشىن تاريحي تۇلعا تۋرالى فيلم ءتۇسىرۋ تاڭسىق ەمەس. ال نۇربول مەيرامباەۆ, داۋرەن سەرعازين, مەيىربەك قاۋىمباەۆ, گۇلنار بايبوسىنوۆا, داير اقيپباەۆ, عازيزا-تاڭشولپان تىلەۋباي, ديانا حوللوۆەي سىندى اكتەرلەر ءفيلمنىڭ اجارىن اشا تۇسكەندەي. بالا ءشامشىنىڭ بەينەسىندەگى نۇربول مەيرامباەۆتىڭ ەڭبەگى ەرەكشە. كاسىبي ءبىلىمى جوق, ون ءۇش جاسار بالا ءوز مىندەتىن جوعارى دەڭگەيدە الىپ شىعىپتى. بۇل جونىندە «ءان-اعا» حيكاياسىنىڭ كەڭەسشىسى, ءشامشىتانۋشى قالدىبەك قۇرمانالى: «ءشامشىنىڭ وبرازى وتە جاقسى اشىلعان. ءشامشىنى ويناعان كىشكەنتاي بالادان باستاپ, داۋرەن سەرعازيننىڭ ويىنى, الداعى ۋاقىتتا كورەتىن ءشامشىنىڭ ەگدە شاقتاعى بەينەسىن سومدايتىن ادام, بارلىعى دا جاقسى تاڭدالعان. كومپوزيتوردىڭ 40 جاستان كەيىنگى شاعىن بەينەلەيتىن مەيىربەك قاۋىمباەۆ شامشىگە وتە ۇقسايدى. ونى سول وتىراردىڭ وزىنەن تاۋىپ الدىق», دەيدى.
ستسەناري اۆتورلارى جايىق سىزدىقوۆ پەن مۇحامەد مامىربەكوۆتىڭ ەڭبەگى دە باعالاۋعا تۇرارلىق. قىسقاسى, «ءان-اعا» تۋىندىسى ۇلكەن مەن كىشىنى, جاس پەن كارىنى ءبىر ارناعا توعىستىرىپ, تاعىلىمى مول تاربيە بەرەدى. ەلدى, وتاندى سۇيۋگە تاربيەلەيدى, ادالدىق پەن ىزگىلىككە ۇندەيدى.
گۇلنۇر وتجانقىزى