ويىل ءوڭىرى بىزدەن بۇرىنعى ۇرپاقتاردى دا تۇرمىسقا قولايلىلىعىمەن كوڭىلىن اۋدارعان قاسيەتتى دە قادىرلى مەكەن. بۇل وڭىردە اۋزىمەن قۇس تىستەگەن اقىندار دا, جاۋدىڭ بەتىن قايتارىپ, ەلىن-جەرىن اق نايزانىڭ ۇشىمەن, اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن قورعاعان باتىرلار دا, اققۋعا ءانىن قوسقان انشىلەر دە, بۋىنسىز بيشىلەر دە وتكەن. الايدا, وسى ءوڭىردىڭ جەر-سۋ اتاۋلارى, وسىندا مەكەن ەتكەن حالقىنىڭ قادىرلى تۇلعالارى, ەڭبەگىمەن ەل وركەندەۋىنە ۇلەس قوسقان اعا بۋىن, ونەر جۇلدىزدارى, مەملەكەت قايراتكەرلەرى تۋرالى كەيىنگى جاس تولقىن ءبىلىپ جارىتپايدى, بىلگەندەرىنىڭ ءوزى تىم بەرىنىڭ بەتىن قالقيدى. راس, بۇعان دەيىن دە ويىلدىڭ ارعى-بەرگى تاريحى جايلى كىتاپتار شىعارىلدى. ارينە, ولاردىڭ دا ءوڭىر شەجىرەسىن جاساۋدا وزىندىك ورنى بار ەڭبەكتەر ەكەنىندە داۋ جوق. دەگەنمەن, بۇرىن شىعارىلعان ەنتسيكلوپەديالاردا ءبىراز جايتتەر قامتىلماي قالعان تۇستار دا كەزدەسەدى. وسىنداي ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن دۇنيەگە كەلگەن «ويىل» ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ جاڭا كىتابى ۇلكەن ەڭبەكتىڭ, تىنىمسىز ىزدەنىستىڭ ناتيجەسى ەكەنى ءسوزسىز, ءارى بۇرىنعى كىتاپتارداعىلاردى دا قامتىعان, تولىقتىرعان تولىمدى ەڭبەكتىڭ جيىنتىعى دەسەك, شىندىقتان الشاق كەتە قويماسپىز. سوندىقتان دا اقتوبە مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا وتكەن «ويىل» ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە كوپ ادام جينالدى.
جيىندا ەنتسيكلوپەديانىڭ باس رەداكتورى المات پانگەرەەۆ كىتاپ مازمۇنىن سلايدتار ارقىلى كورسەتە وتىرىپ, ءتۇسىندىرىپ شىقتى. ويىلدىڭ اۋدان بولىپ قۇرىلۋ, تاراتىلۋ جانە قايتا قۇرىلۋ جايىن, بولەك-بولەك توپتاستىرىپ, قولجەتكەن بيىكتەردى سول كەزدەگى ۇلەس قوسقان ادامداردىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستىرا باياندادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اۋداننىڭ تاريحى مەن ەلگە قىزمەت ەتكەن ادامدار ەنتسيكلوپەديادا تياناقتى سارالانعاندىعى كورىنىپ تۇر. بۇل ەنتسيكلوپەديادا 1200-دەن استام جەكە ادامداردىڭ ءومىرباياندارى مەن ەڭبەك جولدارى باياندالىپتى. ولاردىڭ اراسىندا ويىلدىق عالىمدار, ەل باسقارعان ازاماتتتار, ەل باسىنا كۇن تۋعاندا قولىنا قارۋ العان ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى, تىلدا ەڭبەك ەتكەن قاراپايىم جۇمىسشىلار, بەيبىت كەزدە ەل بايلىعىن ەسەلەۋگە ۇلەس قوسقان ەڭبەكتىڭ ناعىز مايتالماندارى تۋرالى مول ماعلۇماتتار ەنگىزىلگەن ەكەن.
ەنتسيكلوپەديادان ويىلدا تابىلعان بالبال تاس, قىرىقوبا اۋماعىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان قازبا جۇمىستارى,ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى IV-V عاسىرلارداعى وبالار, اعايىندى ارال-ءاجىباي باتىرلار, باتىر قىز بوتاگوز, ونىڭ كەسەنەسى اۋدان ورتالىعىنداعى كونە تاريحي ەسكەرتكىشتەر, كونە كوكجار ءجارمەڭكەسى مەن كوكجار مەشىتى, تۇڭعىش «ەركىن» گازەتىنىڭ ويىلدا شىعارىلعانى, ارقالى اقىندار شەرنياز جارىلعاس ۇلى, قىزىل تۇردالى ۇلى, اق تارىنىڭ اتاسى شىعاناق بەرسيەۆ, سىنىقشى-ەمشى سۇلەيمەن قارابالا ۇلى تۋرالى جانە باسقا دەرەكتەر مەن ءدايەكتەرگە قانىعا الادى. ءبىز وسى ءبىر شاعىن ماقالادا ونداعى دەرەكتەردىڭ بىرەن-سارانىن عانا تىلگە تيەك ەتتىك. قىزىعۋشىلىق تانىتقان ادامعا مۇنان دا مول مالىمەتتەر كەزدەسەتىنى ءسوزسىز. ەنتسيكلوپەديانىڭ قۇرىلتايشىسى «نوبەل» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى, ويىلدىڭ اتىمتاي جومارت ازاماتى نۇرلان جۇماعاليەۆتى ايتا كەتكەن ءجون. ول ءوزى باسپا ۇستاپ وتىرعانىنا قاراماستان, كىتاپتى 2000 تارالىممەن الماتى قالاسىنان شىعاردى, بەزەندىرىلۋى مەن كوركەمدەلۋىنە, ساپالى قاعازعا باسىلىپ, تۇپتەلۋىنە كوپ كوڭىل بولگەنى كورىنىپ تۇر. ىشكى مازمۇنى مەن سىرتقى-ىشكى كوركەمدەلۋى كوز تارتادى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
اقتوبە وبلىسى.