كىمدە-كىم كەنەتتەن سىرقاتتانىپ, ءتۇرلى جاعدايلارمەن ەكى دۇنيەنىڭ ورتاسىندا قالسا, ءبىرىنشى كەزەكتە ءدارىگەرلىك كومەككە جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولادى. ناۋقاسقا العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە ءدارىگەر مىندەتتى. ويتكەنى, ءدارىگەرلەر قابىلدايتىن گيپپوكرات انتى ۇعىمى الەمدىك قاۋىمداستىقتا ابدەن قالىپتاسقان.
الماتى وبلىسىندا بارلىق دەڭگەيدەگى دارىگەرلىك قىزمەت ءتيىستى دارەجەسىندە دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. وتكەن جىلى قاراساي اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىندا ءۇش نارەستەنىڭ شەتىنەگەن وقيعاسى ءتىركەلىپ, قوعامداعى انا مەن بالا ءومىرى تۋرالى وزەكتى ماسەلەلەر ەلدى ەلەڭ ەتكىزدى. ال وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنان الىنعان ءمالىمەتكە سۇيەنسەك, بالا ءولىمى كورسەتكىشى 2015 جىلى 10,9 پايىز بولسا, جوعارىداعى وقيعالار ورىن العان 2016 جىلى 9,9 پايىزعا تومەندەگەن.
دەسە دە, قاراساي اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىندا 2016 جىلى ءۇش نارەستە شەتىنەپ, دارىگەرلەرگە دەگەن سەنىمسىزدىكتى كۇشەيتە تۇسكەنى بەلگىلى. اتالعان اۋرۋحانادا بىلتىر دۇنيەگە كەلگەن ۇشەمنىڭ ەكەۋى امان-ەسەن وسۋدە. ال ۇشەمنىڭ ءبىرى سالماعى 1590 گرامم, بويى 40 سانتيمەتر بولىپ تۋعانىمەن شەتىنەپ كەتكەن ەدى. مەديتسينالىق تىلمەن ايتقاندا, ءالى جەتىلمەگەن شالا شاقالاق بولدى.
ءدال وسى اۋرۋحانادا شەتىنەگەن ەكىنشى قىزدىڭ سالماعى 1470 گرامم, بويى 38 سانتيمەتر, ال ءۇشىنشى ۇل بالانىڭ سالماعى 3700 گرامم, بويى 54 سانتيمەتر بولدى. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, شەتىنەگەن بالالاردىڭ الدىڭعى ەكەۋى شالا بولىپ دۇنيەگە كەلسە, ءۇشىنشىسىنىڭ سالماعى تالاپقا ساي بولعانىمەن وكپەسى قابىنىپ, وزدىگىنەن دەم الا المايتىن ءتۋابىتتى اۋرۋعا دۋشار بولعان.
نەگىزى, شاقالاقتىڭ شەتىنەۋى تۋرالى دارىگەرلىك انىقتامانى زاڭناماعا سايكەستەندىرە جازىپ وتىرا بەرەتىن ۋاقىت وتكەن. زاڭ تالابى بۇلتارتپايدى. سوندىقتان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى دۇرىس اتقارماعانى ءۇشىن قاراساي اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى ساۋلە ساۋرانباەۆاعا سوگىس بەرىلىپ, ءۇش نارەستەنىڭ شەتىنەۋىنە جول بەرگەن باس ءدارىگەردىڭ ورىنباسارى ءلاززات قورعانباەۆا قىزمەتىنەن بوساتىلدى. بىرقاتار جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرگە سوگىس جاريالاندى.
ال كوكسۋ اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىندا ءبىر جارىم جاسقا كەلگەن بالانىڭ قالاي شەتىنەگەندىگى جونىندە قازىر تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تەكسەرۋ اياقتالعانعا دەيىن دارىگەر ۆلاديمير كيم اتقارىپ وتىرعان قىزمەتىنەن شەتتەتىلدى.
جالپى, مەديتسينا سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە ايتىلاتىن سىن دا, تاعىلاتىن ءمىن دە كوپ. بىراق بەس ساۋساق بىردەي ەمەس. جۇرەك قالاۋىمەن دارىگەرلىك ماماندىقتى تاڭداپ, بەرىلە جۇمىس ىستەپ, ءومىر بويى جۇرەگىنە دە, اق حالاتىنا دا كىر تۇسىرمەي, ءتول مىندەتىن ادال اتقارعان ابزال جاندار بارشىلىق. بىراق اق حالاتتىلار اراسىندا ءتۇرلى جولدارمەن «باس دارىگەرلىك» لاۋازىمعا جەتىپ, باس پايداسى ءۇشىن ورەسىزدىك تانىتىپ, قاراپايىم حالىقتىڭ كوكىرەگىنە قاياۋ مۇڭ ءتۇسىرىپ جۇرگەندەرى دە جوق ەمەس.
كەيبىر باس دارىگەرلەر كاسىبي مامان رەتىندە دۇرىس شەشىم قابىلداي الماعانىمەن قاتار, وزگەلەرگە توسقاۋىل بولاتىنى بۇگىنگى قوعامنىڭ ءبىر اۋرۋى بولىپ تۇر. امال نەشىك؟!
– زاڭ بۇزۋشىلىق تۋرالى ءبىر عانا فاكتىنى ايتايىن. مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ 90 پايىزىندا ءالى كۇنگە ادامداردى ەلەكتروندى تارتىپپەن كەزەككە قويىپ, قابىلداۋ رەتتەلمەگەن, – دەيدى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى الماتى وبلىستىق دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى سەرىكباي نۇرعيساەۆ.
تۇتاستاي العاندا, مامان تاپشىلىعىنىڭ سالدارىنان ساپاسىز قىزمەت كورسەتىلەتىنىن دە ەسكەرگەن ءجون. مىسالعا, 10 مىڭ ادامعا شاققاندا پانفيلوۆ اۋدانىندا – 14,7, الاكولدە – 15,2, كەربۇلاقتا – 15,8, قاراتالدا 16,2 پايىز دارىگەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى تىركەلىپ وتىر. جالپى, دارىگەرلەردىڭ ءوز كاسىبىنە ادالدىعىنا بايلانىستى ماسەلەلەردى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ وتكەن جىلى اتقارعان جۇمىستارىن قورىتىندىلاعان جيىندا ءوڭىر باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار اشىق ايتىپ, سوعان وراي تولتىرىلاتىن حاتتاما بارلىق مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە جىبەرىلىپ, باقىلاۋعا الىناتىندىعىن پاش ەتتى. وسى جيىندا تالدىقورعان قالاسى مەن سارقان اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسى باس دارىگەرلەرىنىڭ زەينەتكەرلىككە شىعارىلعانى, تەكەلى قالاسى مەن تالدىقورعان قالاسىنداعى ايماقتىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنىڭ باس ءدارىگەرلەرى وسى سالادا قىزمەتتىك اۋىسىممەن باس دارىگەرلىك لاۋازىمدى اتقاراتىندىعى, ال ۇيعىر اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى قىزمەتىنەن بوساتىلعاندىعى بەلگىلى بولدى.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى