بۇكىلالەمدىك قوعامداستىقتىڭ نازارى تاعى دا ءبىزدىڭ ەلىمىزگە اۋدى. قازاقستان جاڭا 2017 جىلدى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە باستادى. بۇل ەلباسىمىزدىڭ ەۋرازياداي الىپ قۇرلىقتىڭ باستى بەيبىتشىل تۇلعاسى رەتىندەگى بيىك بەدەلىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە باعالانۋىنىڭ ناقتى كورىنىسى رەتىندە قابىلداندى. قازاقستان باسشىسىنىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن وتكەن جىلى بۇكىل الەمدى الاڭداتقان يراننىڭ يادرولىق پروبلەماسى ويداعىداي شەشىلدى. ەلباسىمىز ۋكرايناداعى قانتوگىستى توقتاتۋعا دا ءوزىنىڭ ۇلكەن ۇلەسىن قوستى. رەسەي مەن تۇركيا پرەزيدەنتتەرى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ وسى ەكى ەلدىڭ ۋشىعىپ بارا جاتقان قارىم-قاتىناسىن قالپىنا كەلتىرۋدەگى ارااعايىندىعى ءۇشىن اسا زور العىستارىن ءبىلدىردى.
كەشە ەلباسىمىز ءوزىنىڭ تاريحي ۇندەۋىمەن تاعى دا بۇكىل الەمنىڭ نازارىن قازاقستانعا اۋداردى. ەلىمىزدە پرەزيدەنتىمىزدىڭ 2005 جىلعى «قازاقستان ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە ساياسي جەدەل جاڭارۋ جولىندا» اتتى جولداۋىنان كەيىن مەملەكەتتى رەفورمالاۋدىڭ كەزەڭ-كەزەڭگە نەگىزدەلگەن جاڭا ۇدەرىسى باستالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇگىنگى ۇندەۋىن قازاق قوعامىن جاڭارتىپ, جاڭعىرتۋدىڭ زاڭدى جالعاسى دەپ بىلەمىن. ەلباسىمىز وسى ۇندەۋى ارقىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاريحىنداعى جاڭا كەزەڭدى باستاپ بەردى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەتاسىن ءوز قولىمەن قالاپ قانا قويماي, ونى وسى جىلدار ىشىندە ورىن العان بىرنەشە بۇكىلالەمدىك داعدارىستاردان امان الىپ شىعىپ, الەم تانىعان ابىرويلى مەملەكەتكە اينالدىردى. ءبىز تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرى ىشىندە ەشبىر اسىرەلەۋسىز عاسىرلارعا بەرگىسىز دامۋ مەن ءوسىپ-وركەندەۋدىڭ جولىنان وتتىك.
تاۋەلسىزدىك العان كەزدە كوممۋنيستىك جۇيەدەن ەنشىمىزگە بار بولعانى مەشەۋ شارۋاشىلىق, قاراۋسىز قالعان زاۋىتتار, قاڭىراعان اۋىلدار, جابىلعان دۇكەندەر, جاپپاي جۇمىسسىزدىق جانە تۇرالاعان ەكونوميكا ءتيدى.
ال بۇگىندە بۇكىل الەم قازاقستاندى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىپ, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى تۋ ەتكەن قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە تانيدى. ەڭ باستىسى, قازاقستان شيرەك عاسىردا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم سالتانات قۇرعان كوپ ۇلتتى حالىقتىڭ التىن بەسىگىنە اينالدى. سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ الەمدىك ارەناداعى ابىروي-بەدەلى ارتىپ, رەسپۋبليكامىزعا ميللياردتاعان ينۆەستيتسيالار تارتىلۋدا. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولۋىمىز بەن استانانىڭ ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋ مارتەبەسىن جەڭىپ الۋى دا سونىڭ ايقىن دالەلى.
پرەزيدەنت ەلىمىزدەگى ەڭ باستى ماسەلەلەردى شەشۋمەن قاتار, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ زاماناۋي, تۇراقتى, ۇتىمدى ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋ ساياساتىن دا قارقىندى جۇرگىزدى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندا كاسىبي ۇكىمەت, قۋاتتى پارلامەنت جانە تاۋەلسىز سوت بيلىگى قالىپتاستى. ولار قازىردىڭ وزىندە سەنىمدىلىگى مەن تيىمدىلىگىن دالەلدەپ ۇلگەرگەن مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ «تەجەمەلىك جانە تەڭگەرمەلىك» جۇيەسىنىڭ نەگىزىن قۇرايدى. سوندىقتان ەلباسىمىز اتاپ وتكەندەي, مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىلىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەسى ەل دامۋىنىڭ زاڭدى جانە جۇيەلى كەزەڭى بولىپ تابىلادى.
بۇل باتىل قادام پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ وكىلەتتىلىكتەرىن ارتتىرىپ قانا قويماي, ولارعا قابىلداعان شەشىمدەرىنە سايكەس جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنىن دە ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. سوعان قاراماستان, قازاقستاندا حالىقتىڭ بىرلىگى مەن تۇراقتىلىعىنا, مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارىنىڭ رەتتىلىگى مەن ۇيلەسىمدى جۇمىسىنا, ازاماتتار قۇقىعىنىڭ ساقتالۋىنا, مەملەكەتتىك شەكارامىزدىڭ بەرىكتىگى مەن ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قورعالۋىنا كەپىلدىك بەرەتىن كۇشتى پرەزيدەنتتىك بيلىك ساقتالادى.
قاشاندا ۇرپاق قامىن ويلايتىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ كونستيتۋتسيا كەپىلى رەتىندە قابىلداعان جاڭا تاريحي شەشىمى قازاق قوعامىنداعى ساياسي تۇراقتىلىق پەن ەكونوميكالىق قارقىندى دامۋدىڭ ناقتى دالەلى دەپ بىلەمىن. بۇل – ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنت ايقىنداعان «قازاقستان-2050» باعدارلامالىق قۇجاتىندا بەلگىلەنگەن ستراتەگيالىق ماقساتتارعا ادالدىقتىڭ ايقىن كورىنىسى. مەن ەلباسىنىڭ جاڭا باعىتىن: كۇشتى پرەزيدەنتتىك بيلىك – كاسىبي ۇكىمەت – جاۋاپتى پارلامەنت – تاۋەلسىز سوت جۇيەسى – اشىق قوعام دەپ قاراپايىم تۇردە تۇسىندىرەر ەدىم. وسىنىڭ ءبارىن قازاقستان مەن ونىڭ الەم تانىعان ەلباسىنىڭ وزىنە جانە بولاشاققا نىق سەنىمىنىڭ كورىنىسى دەپ باعالاعان ءجون.
مۇحتار قۇل-مۇحامەد,
«نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ
ءبىرىنشى ورىنباسارى
------------------------------------------------------------------------
ءامينا ۇرپەكوۆا,
پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى:
– ءبىرىنشى كەزەكتە اتاپ وتەر جايت, بۇگىن ءبىز اسا ماڭىزدى تاريحي وقيعاعا كۋا بولدىق. ەلىمىزدى دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا باستاۋدا ەلباسىمىزدىڭ بۇل ۇندەۋى وتە ماڭىزدى دەپ سانايمىن. پرەزيدەنتتىڭ تاراپىنان ايتىلعان ۇندەۋدىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي تۇرعىدان وتە جوعارى مانگە يە ەكەندىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل حالقىمىزدى باياندى بولاشاققا جەتەلەيتىن قادام بولىپ تابىلادى.
ەرلان سايروۆ,
ساياسي عىلىمدار كانديداتى:
– ءبىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىققا ارناعان ۇندەۋىن مۇقيات تىڭداپ شىقتىق. بۇل بۇگىنگىدەي جاڭارىپ, جاھاندانعان الەمگە قاتىستى جاڭا كوزقاراستى ءبىلدىرەدى. ءبىز شىنايى ساياسي رەفورمالاردىڭ قارساڭىندا تۇرمىز. مۇنى ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ باعىتىندا جاسالعان ناقتى قادام دەپ بىلەمىز.
بەرىك ابدىعالي ۇلى,
قازاقستان ساياسي عىلىمدار قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارما مۇشەسى:
– قازىر وزگەرىپ جاتقان الەمدە قازاقستان دا زامان تالابىنا ساي جاڭارىپ كەلەدى. اسىرەسە, اسقان نازىكتىكتى قاجەت ەتەتىن مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى مەيلىنشە تەڭەستىرىلگەن جۇيەگە اۋىسۋ ماسەلەسىن ەلباسىمىز وتە ورىندى ءارى دەر كەزىندە كوتەرىپ وتىر. بۇل – وسى زامانعى, قازىرگى كۇننىڭ شىنايى كەلبەتىنە ساي جاسالعان قادام. سونىمەن قاتار, مۇنداي شەشىم قازاقستان حالقىنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتە وتىرىپ, ۇكىمەتتىڭ ەل الدىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالالارعا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى. ال پارلامەنت كەڭ اۋقىمدى جۇيەدە باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ قۇزىرەتىنە يەلىك ەتكەنى ءجون.
باۋىرجان تولەگەنوۆ,
«ساياسات» ينتەرنەت-باسىلىمىنىڭ شەف-رەداكتورى:
– پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءمالىم ەتكەن بۇل ءمالىمدەمەسى الەمدىك اۋقىمدا مەيلىنشە بەيىمدەۋگە باعىتتالعان. مۇندا قۇزىرەتتىلىكتى ءتيىستى دەڭگەيدە ءبولۋ ارقىلى ساياسي تۇرعىدا جاعدايدى ەكشەپ, باسقارۋ تەتىگىن رەتتەۋ كوزدەلەدى. قالاي دەگەندە دە, بۇل جاڭاشىلدىق ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءىسىن جەتىلدىرە تۇسەتىنى ءسوزسىز.
بولات بايقاداموۆ,
ەۋرازيالىق ساراپشىلار جەلىسىنىڭ تەڭ توراعاسى:
– پرەزيدەنتتىڭ بۇگىنگى حالىق الدىندا جاساعان مالىمدەمەسى قوعامنىڭ, مەملەكەتتىڭ الدىندا تۇرعان كوپتەگەن ماسەلەلەرگە تولىققاندى جاۋاپ بەردى. ماسەلە, ءبىرىنشى كەزەكتە, بيلىك تارماقتارىنىڭ, اتقارۋشى بيلىك, وكىلەتتى بيلىك جانە پرەزيدەنتتىك بيلىك اراسىندا شىنايى تەپە-تەڭدىكتى ورناتۋ تۋرالى بولىپ وتىر.
نۇرسۇلتان احمەديا,
«پاراسات» جۇيەلى زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى:
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇگىنگى ءمالىمدەمەسى ەرەكشە وقيعا بولىپ تابىلادى. وندا ايتىلعان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز بەن قوعامىمىز ءۇشىن قاعيداتتى ماڭىزعا يە. سونىمەن قاتار, ونى ەلىمىزدىڭ دامۋىنىڭ جاڭا ساپالى كەزەڭگە اياق باسقانىنىڭ دالەلى دەپ سانايمىن.