ەكى كۇننەن سوڭ الماتىدا «قىسقى ۋنيۆەرسيادا-2017» الاۋىن جاعادى. اق ۇلپاعا جامىلعان الاتاۋدىڭ بوكتەرى – اسەم قالا الماتى ۇلى ءدۇبىردىڭ باستالۋىن اسىعا كۇتۋدە. وسىعان وراي گازەت ءتىلشىسى ۋنيۆەرسياداعا دايىندىق جانە ونى وتكىزۋ جونىندەگى ديرەكتسيانىڭ جەتەكشىسى نايل نۇروۆپەن اڭگىمەلەسكەن ەدى.
– نايل فاريد ۇلى, وسىدان ءۇش اي بۇرىنعى «ەگەمەننىڭ» بەتىندەگى اڭگىمەمىزدە الماتىداعى نەگىزگى سپورت كەشەندەرى سپورت جارىسىنا 95 پايىز دايىن دەگەن دەرەكتى العا تارتىپ ەدىڭىز. ءدال بۇگىنگى قارساڭداعى كوڭىل-كۇيىڭىزدىڭ قانداي ەكەنىن بىلگىمىز كەلەدى؟
– راحمەت. كوڭىل-كۇي ويداعىداي. كەشەگى تۇسكەن قار دا, شىم-شىم قىسقان اياز دا ماساتتاندىرىپ قويدى. ارينە, سايىسقا تۇسكەلى تۇرعان كەز كەلگەن سپورتشىعا ءتان ازداعان قوبالجۋشىلىق بار. ونسىز بولمايدى عوي. ول كەزدە دايىندىق 95 پايىز دەسەم, بۇگىن 100 پايىز دەپ ايتا الامىن. سپورتشىلاردىڭ ناعىز جىگەرىن جانىپ, ونەرىن كورسەتەتىن نەگىزگى ورىن «الماتى ارەنا», سونداي-اق «حالىق ارەنا», اتلەتتەر اۋىلىنىڭ, ياعني سپورتشىلار قالاشىعىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك-قازان ايلارىندا-اق تولىقتاي اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەن. الماتىلىقتار وندا دۇرىلدەپ وتكەن قايرات نۇرتاستىڭ ءان كەشىن ءالى دە ۇمىتپاعان شىعار. اتاقتى بوكسشى قانات يسلامنىڭ كاسىپقوي بوكستاعى جەكپە-جەگى دە سوندا ءوتتى. ويتكەنى, ءبىز ۇلكەن جارىس الدىندا سۋداي جاڭا سالىنعان سپورت سارايلارىمىزدى ناعىز حالىقتىق شىنايى دۇبىرمەن سىناپ العاندى ءجون سانادىق. سويتتىك تە, سپورت سارايىنىڭ ەسىگىن ايقارا اشىپ قويدىق, جاس سپورتشىلار جاتتىقتى, كورەرمەندەر سارايدىڭ ءسان-سالتاناتىمەن تانىسىپ, مۇز ايدىنىندا ەمىن-ەركىن سىرعاناق تەپتى.
سونىمەن قاتار, اتلەتتەر اۋىلىنىڭ ءاربiر بولمەسi سپورتشىلارعا كەرەكتi مۇلiك-جابدىقتارمەن تۇگەلدەي تولىقتىرىلدى. بۇل ءوزى ناعىز بىزدىڭشە – نوۋ-حاۋ! وليمپيادالىق اۋىلدىڭ كوممۋنيكاتسيالىق قىزمەتىن تەكسەرۋ ءۇشىن الماتىداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 3 مىڭعا جۋىق ستۋدەنتiن سوندا قونىستاندىردىق. ستۋدەنتتەر سول جەردە جاتا-جاستانا ءجۇرىپ, جىلۋ جۇيەسi مەن كوممۋنيكاتسيالىق جەلىنىڭ ساپاسىن, جۋىناتىن بولمە مەن اس ءۇيدiڭ قىزمەت اياسىن, تiپتi ۇتiكتiڭ دۇرىس قىزاتىندىعىنا دەيiن تەكسەرۋدەن وتكiزدi. مۇنىڭ بارلىعى دا ەرتەڭ ەلىمىزگە العاش رەت ات باسىن بۇرىپ كەلەتىن شەتەلدىك ستۋدەنت-جاستاردىڭ جارىسقا الاڭسىز كۇش سالۋىنا جاعداي جاساۋ دەر ەدىم. كوڭىلدەرىندە قازاقستان تۋرالى جاقسى پىكىرلەر قالسا ەكەن دەگەن ماقساتتاعى يگى ىستەر. ايتپاقشى, قالاشىقتىڭ ءوز مەرى بار, حاباردار شىعارسىزدار, ول سپورت جۇلدىزى – بوكستان وليمپيادا چەمپيونى سەرىك ساپيەۆ.
– سونىمەن, ۋنيۆەرسيادا اشىلعان كۇنى الماتىعا قانشا ەلدەن قانشا سپورتشى كەلەتىن بولدى؟ بۇگىنگى تاڭدا ولاردىڭ سانى مەن مەملەكەتتەردىڭ اتى-ءجونى انىقتالىپ قويعان شىعار؟
– و باستا كۇتكەنىمىز 59 مەملەكەتتىڭ سپورتشىلارى ەدى, ءدال كۇنى بۇگىنگە بۇل تسيفر 57 سانىمەن توقتاپ تۇر. وسىنشاما مەملەكەتتەن سپورتشىلار كەلەتىنى تۋرالى ناقتى قۇجات ءبىزدىڭ قولىمىزدا تۇر. ۋنيۆەرسيادا تاريحىندا بۇل كورسەتكىش رەكورد سانالىپ وتىرعانىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلەر مە ەكەن؟! باۋىرلاس تۇركيا ەلىندەگى الەمدىك وسى جارىسقا 52 مەملەكەتتىڭ سپورتشى جاستارى كەلگەن بولاتىن. ءوز ويىم, قازاقستاندا وتەتىن قىسقى ۋنيۆەرسيادا وسى تۇرعىدان الىپ قاراعاندا, ەڭ الدىمەن, بارشاعا ءتيىمدى ءارى جايلىلىعىمەن ەرەكشەلەنەيىن دەپ تۇر. بۇل جولى الماتىدا بارلىعى 2 مىڭنان استام سپورتشى باس قوسادى. ولاردىڭ العاشقى لەگى شاھارىمىزعا كەلىپ تە قويدى. تۋريستەر كوپ. تاعى ءبىر ايتارىم, ءبىزدىڭ الماتىعا العاش اياق باسقان مەيماندارعا ۇسىناتىن نان مەن تۇزىمىز – الماتىنىڭ اپورتى. الماتىنىڭ الماسىنىڭ ءبىر رەت ءدامىن تاتقان ادام كەلەسى جولى مۇندا مىندەتتى تۇردە اينالىپ سوققىلارى كەلەرى داۋسىز. ال ەندى, الدىن الا حابارلاپ قويعانىمىزداي – جارىستار سەگىز الاڭدا, قىسقى سپورتتىڭ ون ەكى تۇرىنەن وتەدى. اتاپ ايتسام: شايبالى حوككەي, تاۋ شاڭعىسى, شاڭعى جارىس, بياتلون, مانەرلەپ سىرعاناۋ, شورت-ترەك, كەرلينگ, سنوۋبورد, فريستايل, ترامپليننەن شاڭعىمەن سەكىرۋ, شاڭعى جانە كونكي سپورتىنان باسەكە.
– رەت جاعىنان 28-ءشى رەت وتكىزىلىپ تۇرعان الەمدىك جارىستىڭ وزگە دە ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– ءبىر باستى ەرەكشەلىك – ءبىز جارىس الاۋىنا قاتىستى شارانى شەكتەمەدىك. ۋنيۆەرسيادانىڭ ءبىر الاۋى ءبىر جەردە عانا جانبايدى. جارىس الاۋى ەلىمىزدىڭ بارلىق بۇرىشىندا تۇتاتىلادى. ايماقتاعى ەڭ تاڭداۋلى سپورتشىلارىمىز تاسىمالداعان ۋنيۆەرسيادا الاۋى الماتىعا سالتاناتپەن اكەلىنەدى. ۋنيۆەرسيادا اشىلاتىن كۇنى جان-جاقتان جەتكىزىلگەن 16 الاۋ الماتىدا ۇلكەن ءبىر جالىنعا اينالادى. مۇنىڭ رۋحاني تاربيەلىك ءمانى – قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى. الماتىدا 29 قاڭتار كۇنى وتەتىن الاۋ ەستافەتاسىنا 100 ادام قاتىسىپ, 20 شاقىرىمدىق مارشرۋتپەن جۇگىرىپ وتەدى. جالپى, ۋنيۆەرسيادا الاۋى 22500 شاقىرىم جول ءجۇرىپ كەلىپ, ونىڭ 200 شاقىرىمىندا الاۋ قولدا بولاتىنىن دا ايتار ەدىم.
– حالىق كوپ قاتىساتىن مۇنداي سپورتتىق شارالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن العاشقى دارىگەرلىك كومەك سەكىلدى وزگە دە تالاپتاردىڭ الدىڭعى لەكتە جۇرەتىنى بار...
– ونىڭىز راس, بۇل ارادا مەن ەڭ الدىمەن بۇگىندە ءبىزدىڭ قۇلاعىمىز ۇيرەنىپ, ەتىمىز كوندىگە باستاعان دوپينگ جايىنا توقتالار ەدىم. بۇل – ءبارىمىزدىڭ ەرەكشە نازاردا ۇستايتىن ماسەلەمىز. سپورتتىق جارىس وتەتىن ءاربىر نىساندا ءتيىستى ستانسالار جۇمىس ىستەيدى, ال «وليمپيادالىق قالاشىقتا» – اتلەتتەر اۋىلىندا ۋنيۆەرسيادانىڭ كوماندالىق انتيدوپينگتىك ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. دوپينگتى باقىلاۋ ءتارتىبى الەمدىك انتيدوپينگتىك كودەكستىڭ جانە تەستىلەۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارى تالاپتارىنا ساي جۇرگىزىلەدى. سول سياقتى الدىن الا ارنايى جىلۋ سەزگىش قوندىرعىلاردى ساتىپ العانىمىز تۋرالى دا ايتا كەتەيىن. ولار الماتى مەن استانانىڭ حالىقارالىق اۋەجايلارىندا ورنالاستىرىلدى. «ىستىعى كوتەرىلگەن» مەيماندار بولسا, بىردەن بايقايمىز. بىردەن كومەك كورسەتەمىز. سپورت جارىستارى وتەتىن بارلىق الاڭدار مەن سارايلاردا كۇشەيتىلگەن «جەدەل جاردەم» بريگادالارى قالتقىسىز قىزمەت كۇزەتىندە تۇر. ال اتلەتتار قالاسىندا امبۋلاتوريالىق-مەديتسينالىق ورتالىق بار. مۇنىڭ سىرتىندا 2 سانيتارلىق تىكۇشاعىمىز كەز كەلگەن ساتتە كوككە كوتەرىلۋگە ءازىر.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, «ۋنيۆەرسيادا-2017» قىزىعىن بىرگە بولىسەيىك, اسىعىڭىزدار, اعايىندار», دەر ەدىم. بيلەت ساتىپ الىڭىزدار. الماتىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك ماڭىزى بار بۇل جارىسىن بارشانىڭ ەسىندە ۇمىتىلماستاي ەتىپ قالۋىنا ات سالىسايىق!
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
تالعات ءسۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى