اقىن رۋحىمەن سىرلاسۋ

قاسىم امانجولوۆ – 100

«وزگە ەمەس, ءوزىم ايتام ءوز جايىم­دى», – دەگەن ەدىڭىز-اۋ, اياۋلى قاسىم اعا! ەندەشە, ايتىڭىزشى, تىڭداپ كورەيىك. «امانجول راقىمجاننىڭ قاسىمىمىن, مەن قالعان ءبىر اتانىڭ عاسىرىمىن. بىرەۋگە جۇرتتا قالعان جاسىعىمىن, بىرەۋگە اسپانداعى اسىلىمىن. ...ومىرگە كەلەر ءالى تالاي قاسىم, ولار دا بۇل قاسىمدى ءبىر بايقاسىن. داۋىلداي ورتكە تيگەن ولەڭىمدى قاسىمنىڭ ءوزى ەمەس دەپ كىم ايتاسىڭ؟!» وسىلايشا جىر داۋىلىن ساپىرىپ عۇ­مىر كەشكەنىڭىزگە قالىڭ قازاق جۇر­تى ەش ءشۇبا كەلتىرىپ كورگەن ەمەس. ءبۇ­گىندە تۋعان حالقىمىزدىڭ ورتاسىندا جۇرسەڭىز, «قاسىم امانجولوۆ اقىن 100 جاسقا تولدى» دەپ الاقايلاپ ءبور­كىمىزدى اسپانعا اتار ەدىك. بىراق, «ءوزى دە, كوزى دە جوقتىڭ» كەرى بولعانداي... مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ تۋعانىنا 80 جىل تولۋىنىڭ جەر-جەرلەردە اتا­لىپ جاتقانىنا شۇكىرشىلىك ەتەمىز. ال سول مۇقاعالي كوزى تىرىسىندە: «بۇگىن مەنىڭ تۋعان كۇنىم, وي, پالە-اي! مىنا ادامدار نەعىپ جاتىر تويلاماي؟! ...مىنا دۇنيە نەگە جاتىر ۇندەمەي؟! الاۋلاتىپ تويدىڭ شوعىن ۇرلەمەي. قۇشاق-قۇشاق گۇل شوقتارىن لاقتىرىپ, – مىناۋ – شاپان, – مىناۋ – اتىڭ, ءمىن! – دەمەي؟!» – دەپ نالىعانى دا ەسىمىزدە. قاسىم اعا-اۋ, كەيدە تىرىلەردىڭ ءسوي­تە­تىنى بار. ءسىزدىڭ دە: «بەرسەڭ بەر, بەرمەسەڭ قوي باسپاناڭدى, سوندا دا تاستامايمىن استانامدى. ولەڭنىڭ وتىن جاعىپ جىلىتامىن, ءوزىمدى, ايەلىمدى, جاس بالامدى», – دەپ اشىنعانىڭىز ەنجار جاندارعا شى­عارعان ۇكىمدەي ەدى-اۋ. مۇقاعالي ەكەۋىڭىزدى تەمىرجول رەلسى­نىڭ قوس تاعانىنداي ەتىپ قاتار الۋى­مىز­دىڭ دا ءوز ءجونى بار. ويتكەنى, بىزدىڭشە, ەكەۋىڭىزدىڭ بولمىستارىڭىزدا رۋحتىق ءبىر­تۇتاستىق, كەرەمەت قۇدىرەتتى ۇقساس­تىق بار­لىعىن سەزىنەتىندەيمىز. ءسىز جا­يىندا ەندى مۇقاعاليدىڭ ءوزىن سويلەتىپ كورەيىكشى: «دەيسىڭدەر-اۋ! قاسىمنىڭ نەسى باسىم؟! قاسىم سولاي بولماسا, نەسى قاسىم. «اقىنمىن» دەپ قوپاڭداپ جۇرگەندەردىڭ اممەسىنەن قا­سىم­نىڭ دەسى باسىم. ...جەدى, تىندى... كەرەمەت دەرتتەر ءتونىپ, كەڭ كەۋدەدە كەتتى عوي  كەكتەر ءسونىپ. قاسىم دەگەن - قالعىعان جانارتاۋ عوي, جانارتاۋ عوي, جاندى دا كەتتى ورتەنىپ. ...«ءبىر كۇي بار دومبىرامدا...» (يەسى قاسىم ), قاسىم سولاي بولماسا, نەسى قاسىم!؟ جىر بايگەگە اتتانعان ادام بولسا, سورەدەگى قاسىمىن ەسىنە السىن!..» ءبىزدىڭ دە ماقساتىمىز – مۇقاعالي ءسو­زى­مەن قايتالاساق, «قاسىمىن ەسىنە السىن!..» دەگەن ويدان تۋىندايتىن جاي. وتان سوعىسى مايدانىنا اتتانىپ, ورال ءوڭىرىنىڭ تۇسىنان ءوتىپ بارا جات­قانىڭىزدا: «ورالىم, مەنىڭ ورالىم, كەتەيىن الىپ مايدانعا, ايتپاقشى, قايدا بورانىڭ؟!» – دەپ بو­راننىڭ ءوزىن مايدانعا الا كەتپەككە, كەك تولى جۇرەگىڭىزدى جاۋعا بومبا ەتىپ جارۋعا دايار ەدىڭىز. ال جاۋدى جەڭىپ, ەلگە ورالىپ كەلە جاتىپ: «كەلەمىن قاي­تىپ, ولەڭىمدى ايتىپ», – دەۋمەن بەيبىت-باعزى ءومىر­دىڭ جى­رىن قايتا تولعاعان ەدىڭىز. «ءوزىم تۋ­رالى», «داريعا, سول قىز» اتى ولەڭ-ءان­دەرىڭىزگە قوسا, كومپوزيتورلار ءاب­لاحات ەسپاەۆ پەن مۇرات ىبىراەۆ­تار­دىڭ ءسىزدىڭ «اق ساۋلە», «تۋ­عان جەر» اتتى جىر­لارى­ڭىزعا جازىلعان اندەرى قازاق راديوسى مەن تەلەدي­دار­لارىنىڭ التىن قورىنا ەنىپ, سان ساحنالاردان شىرقالىپ كەلەدى. ءجا, جەتەر, قايران قاسىم اعا, ءاي­تەۋىر, ەلىڭىز امان, جۇرتىڭىز تىنىش. ەسىل ەرىن قانداي جۇرت ەلەۋسىز قالدى­رار دەيسىز. ۇيقىعا بەيىمدەۋ حالىقپىز عوي, مۇمكىن, ويانا الماي جاتقان شى­عار­مىز. ايتپاقشى, قاسىمنىڭ كىندىگىن كەسكەن, تۋىپ-وسكەن ولكەسى قار­اعان­دى مەن قارقارالىسى, ارمىسىزدار!؟ وزگەنى قايدام, ايتەۋىر, حالىقتىڭ ەرەسەك بۋىنى داۋىلدى جىر سۇڭقارى قاسىم اقىنىن ماڭگىلىك قاستەرلەپ, ەستەرىندە ساق­تايتىنىنا تيتىمدەي دە كۇمان جوق. رۋحى­ڭىزعا تاعزىم ەتەمىز, اسىل اعاتاي! تۇياقبەردى شامەلوۆ, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, قۇماربەك سىدىق ۇلى, قر مادەنيەت قايراتكەرى. الماتى.