سەنبى كۇنى ەرتەڭگىسىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىندا پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرلەر ت.بايمۋرزين مەن م.ەلەۋسىزوۆتىڭ كونستيتۋتسياعا جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەستىگىن انىقتاۋ وتىرىسى بولىپ ءوتتى. ارتىنان لينگۆيستيكالىق كوميسسيا ءوز جۇمىسىن جالعاستىردى. سىناق ناتيجەلەرى بويىنشا گ.توقباەۆاعا مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن دەگەن شەشىم شىعارىلدى. ۇمىتكەر «ەر ەسىمى – ەل ەسىندە» اتتى تاقىرىپتا شىعارما جازىپ, 3 ءارىپ, تىنىس بەلگىلەرى بويىنشا 5 قاتە جانە ستيلدىك 2 قاتە جىبەرىپتى. ەكىنشى كەزەڭدە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانىنان ءۇزىندى وقىپ, ونى ورتاشا دەڭگەيدە ورىنداعان. ءۇشىنشى كەزەڭ «مەن جاستارعا سەنەمىن!» دەگەن تاقىرىپتا اۋىزەكى تىلمەن ويىن جەتكىزدى.
تۇستەن كەيىن باعىن سىناۋعا م.قاراماەۆا كەلدى. مايا تولەگەنقىزى جازباشا جۇمىستان «ەل مۇراتى – ەر مۇراتى» دەگەن تاقىرىپتا شىعارما جازدى. ول 14 ءارىپ, 21 تىنىس بەلگىسى جانە 6 ستيلدىك قاتە جىبەرىپتى. ەكىنشى كەزەڭدە ج.ايماۋىتوۆتىڭ شىعارماسىنان ءۇزىندى وقۋدى دا ونشا الىپ شىعا الماعان. لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ ءتوراعاسى ۇمىتكەردىڭ تىنىس بەلگىلەرى مەن دىبىس ەكپىنىن ساقتاي بەرمەگەندىگىن جەتكىزدى. اۋىزشا ويىن جەتكىزۋگە 15 ءمينوت بەرىلسە, سونىڭ 5 ءمينوتىن عانا پايدالانىپتى. قىسقاسى, ۇمىتكەر «قارىز بەن پارىز» تاقىرىبىن اشپاق ءتۇگىلى, ءتىپتى اجىراتا دا الماعان. ءناتيجەسىندە قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرە الماعان دەگەن شەشىم شىعارىلدى.
جەكسەنبى كۇنى لينگۆيستيكالىق كوميسسيا ءوز جۇمىسىن پرەزيدەنتتىككە كانديدات ا.قۇنانباەۆتىڭ قازاق ءتىلىن مەڭگەرگەندىگىن انىقتاۋدان باستادى. ادالبەك وقان ۇلى «ۇستاز ۇلاعاتى» دەگەن تاقىرىپتاعى شىعارماسىندا كوپتەگەن قاتە جىبەرگەن جانە ونىسى ءبىر جارىم پاراقتان اسپاعان. ەكىنشى تاپسىرما بويىنشا ماعجان جۇماباەۆتىڭ ولەڭدەرىن دە دۇرىس وقي الماعان. «ونەرلى ورگە جۇزەدى» دەگەن تاقىرىپتا ويىن جەتكىزۋ 5 مينوتكە عانا سوزىلسا, سونىڭ وزىندە تاقىرىپ اشىلماپتى. ناتيجەسىندە كوميسسيا پرەزيدەنتتىككە كانديدات قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرمەگەن دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.
وسى كۇنى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا امانتاي اسىلبەك كەلەدى دەپ كۇتكەن بولاتىن. الايدا, ول كەلە قويمادى. ەسەسىنە كەشكىسىن, ساعات 17:00-دە مۇندا سەنات دەپۋتاتى, پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر ع.قاسىموۆ كەلىپ, مەملەكەتتىك تىلدەن سىناق تاپسىردى. سىناق ەكى ساعاتقا سوزىلدى. عاني ەسەنكەلدى ۇلى ءبىرىنشى كەزەڭدە «كەڭ بايتاق جەرىم بار» دەگەن تاقىرىپتاعى شىعارماسىندا 10 قاتە جىبەرگەن. سونىڭ 3-ءى ءارىپ, 5-ءى تىنىس بەلگىسى جانە 2 ستيلدىك قاتە بولىپ شىقتى. لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى ۇمىتكەردىڭ ۇزاق قۇرمالاس ءسويلەمدەرگە بارا بەرمەي, قاراپايىم سوزدەرمەن ءسوز ساپتاعاندىعىن ايتا كەتتى. جالپى, عاني ەسەنكەلدى ۇلىنىڭ قازاقشاسى سۋ ءتوگىلمەس جورعاداي ەمەستىگى بارشاعا بەلگىلى. «وۋ, بۇل قالاي مەملەكەتتىك تىلدەن مۇدىرمەي ءجۇر؟» دەپ تاڭداناتىندار دا تابىلارى تالاسسىز. سونىڭ وزىندە شىعارماسىن, ءوزىنىڭ شاما-شارقىن بىلگەندىكتەن دە, قيىنداتپاي, وڭاي ءسويلەمدەرمەن, كوپ قاتە جىبەرمەيتىندەي, وتە ساقتىقپەن جازۋى دا ءتىسقاققان ساياساتكەردىڭ ورنەگىن تانىتىپ تۇرعانىن مويىنداماسقا شارا جوق. بۇل ارادا ع.قاسىموۆتىڭ قايتكەندە دە ارىپتىك قاتەنى از جىبەرۋدى ويلاعان قادامى ءوزىن ءوزى اقتادى دەۋ ءجون. ەڭ باستىسى, پرەزيدەنتتىكتەن ءۇمىتكەر تاقىرىپتى اشا بىلگەن.
ەكىنشى كەزەڭ بويىنشا 100 جىلدىعى اتالىپ وتكەلى جاتقان قاسىم امانجولوۆتىڭ شىعارماسىنان ولەڭ وقىپ, ونى دا ويداعىداي ورىنداپ شىققان. تەك كەيبىر دىبىستاردى شاتاستىرۋعا جول بەرگەن. ال «ەڭبەك پەن تالاپ» تاقىرىبىنداعى ويىن قاراپايىم تىلدە جەتكىزە ءبىلىپتى. سونىمەن قاتار, ول سىناق قابىلداۋشى كوميسسيا تاراپىنان قويىلعان كوپتەگەن سۇراقتارعا دا جان-جاقتى جاۋاپ بەرگەن. وسىنىڭ بارلىعىن ەكشەي كەلىپ, لينگۆيستيكالىق كوميسسيا پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەندىگى تۋرالى شەشىم شىعاردى.
كەشكى ساعات 19.30-دا ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋشى سەرىك ساپارعالي دەگەن ازامات ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ارنايى كەلىپ, پرەزيدەنتتىككە كانديدات بولۋعا ءوتىنىش بىلدىرگەندىگىن ايتا كەتۋ كەرەك.
اسقار تۇراپباي ۇلى.