ۇلتتىق بانك جۇمىس ىستەمەيتىن كرەديتتەر جونىندەگى زاڭ شەڭبەرىندە قارىز الۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ ءۇشىن بىرقاتار تۇزەتۋلەر ازىرلەدى.
ولار بانكتەردىڭ تولەم جاساۋعا قابىلەتسىز قارىز الۋشىلارمەن ءوزارا ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ پروبلەمالارىن كەشەندى شەشۋ, بانكتىك قىزمەتتەردىڭ اشىقتىعىن, تۇتاستاي العاندا ەلدىڭ قارجى سەكتورىنىڭ ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ءازىرلەنگەن.
تۇزەتۋلەر 2015 جىلعى قاراشادا قابىلداندى جانە 2016 جىلعى قاڭتاردان باستاپ كۇشىنە ەندى. جەكەلەگەن نورمالار وسى جازدا قولدانىلا باستادى. ماسەلەن, قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردان الىناتىن كوميسسيالار مەن وزگە تولەمدەر تىزبەسى ايتارلىقتاي – 4 ەسە دەرلىك قىسقاردى. سونىمەن قاتار, بانكتەر قارىز شارتىنىڭ تالاپتارىن بىرجاقتى تارتىپپەن وزگەرتە المايدى.
زاڭنامانىڭ جاڭا نورمالارى شارتتى تۇردە ەكى بلوكقا بولىنگەن. ءبىرىنشىسى – بورىشتىق جۇكتەمەنى تومەندەتۋ شارالارى, ەكىنشىسى – بانكتىك قىزمەتتەردىڭ اشىقتىعىن كوتەرۋ شارالارى. اتاپ ايتقاندا, 2016 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قازاقستاندا جەكە تۇلعا ءوتىنىش جاساعان كۇننىڭ الدىندا قاتارىنان التى اي بويى شەتەل ۆاليۋتاسىندا كىرىسى جوق جەكە تۇلعاعا يپوتەكالىق قارىز بەرۋگە تىيىم قولدانىلادى. نورما قارىز الۋشىلاردا ۆاليۋتالىق تاۋەكەلدى بولدىرماۋ ماقساتىندا ەنگىزىلگەن.
شىلدەنىڭ باسىنان باستاپ قارىز الۋشىنىڭ مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز تولەمدى ءبولۋدىڭ ەرەكشە كەزەكتىلىگى بەلگىلەندى. ءماسەلەن, ەگەر مەرزىمى وتە باستاسا, ءبىرىنشى كەزەكتە مەرزىمى وتكەن نەگىزگى بورىش پەن سىياقى, سودان سوڭ تۇراقسىزدىق ايىبى جانە اعىمداعى كەزەڭدەگى تولەمدەر, ەڭ سوڭىندا بانكتىڭ شىعاسىلارى وتەلەدى. بەرەشەكتى تولەۋ مەرزىمى 180 كۇننەن اسىپ كەتسە, الدىمەن مەرزىمى وتكەن جانە اعىمداعى كەزەڭدەگى نەگىزگى بورىش پەن سىياقى بويىنشا بەرەشەك وتەلەدى, سودان كەيىن – اعىمداعى كەزەڭدەگى تولەمدەر, تۇراقسىزدىق ايىبى (ايىپپۇل, ءوسىمپۇل) جانە كرەديتوردىڭ ورىنداۋدى الۋ جونىندەگى شىعاسىلارى وتەلەدى.
اعىمداعى جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ وتەۋ مەرزىمى 90 كۇنگە دەيىنگى تۇراقسىزدىق ايىبىنىڭ مولشەرىنە شەكتەۋ – كۇنىنە مەرزىمى وتكەن تولەم سوماسىنىڭ 0,5%-ى مولشەرىندە شەكتەۋ ەنگىزىلدى. وتەۋ مەرزىمى 90 كۇننەن كەيىن – كۇنىنە مەرزىمى وتكەن تولەم سوماسىنىڭ 0,03%-ىنان اسپايتىن مولشەردە شەكتەۋ ەنگىزىلدى. بۇل رەتتە تۇتاستاي العاندا تۇراقسىزدىق ايىبى ءاربىر مەرزىمى وتكەن جىل ءۇشىن بەرىلگەن قارىز سوماسىنىڭ 10%-نا اسپاۋعا ءتيىس.
2016 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بانكتىڭ قارىز بويىنشا وتەۋ مەرزىمى قاتارىنان 180 كۇننەن كەيىن ەسەپتەلگەن, يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي قارىزى بويىنشا سىياقىنى جانە تۇراقسىزدىق ايىبىن تولەۋدى تالاپ ەتۋىنە تىيىم ەنگىزىلدى.
ۇسىنىلىپ وتىرعان شارالار سۋبەكتيۆتى نەمەسە وبەكتيۆتى سەبەپتەرمەن الىنعان قارىزدارى بويىنشا مىندەتتەمەلەرىن ۋاقتىلى ورىنداۋدا ۋاقىتشا قيىندىقتى باستان كەشىرىپ وتىرعان قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن قاجەتتى قورعانىش دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, ەلىمىزدىڭ قارجى سەكتورىن نەعۇرلىم الەۋمەتتىك تۇرعىدان جاۋاپتى ەتەدى.
زاڭنامالىق باستامالاردىڭ ەكىنشى بلوگىنا الدىن الۋ (ەسكەرتۋ) سيپاتىنداعى نورمالار ەنگىزىلگەن. قازاقستاندىق قارىز الۋشىلار كرەديتتەۋدىڭ قولايلى مىناداي تاسىلدەرى مەن بەرەشەكتى وتەۋ كەستەلەرىن كوپتەن بەرى وزدەرى تاڭدايدى – تەڭ ۇلەستەرمەن نەمەسە كرەديتتەۋ مەرزىمى ىشىندە ازاياتىن اننۋيتەتتىك تولەمدەرمەن. اعىمداعى جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ بانكتىك قارىز شارتتارىنىڭ تالاپتارىن بىرجاقتى تارتىپپەن ءوزگەرتۋگە تىيىم ەنگىزىلدى. ەرەكشە جاعدايلار – زاڭدا جانە شارتتا كوزدەلگەن, قارىز الۋشىعا حابارلاي وتىرىپ ول ءۇشىن شارتتى جاقسارتۋ جاعدايلارى.
تالاپتاردى جاقسارتۋ دەپ ازايتۋ جاعىنا قاراي وزگەرتۋ نەمەسە قارىزعا قىزمەت كورسەتۋمەن بايلانىستى كورسەتىلگەن قىزمەتتەر ءۇشىن كوميسسيالاردىڭ نەمەسە وزگە تولەمدەردىڭ كۇشىن تولىق جويۋ, سونداي-اق تۇراقسىزدىق ايىبىن (ايىپپۇل, ءوسىمپۇلدى) ازايتۋ نەمەسە تولىق كۇشىن جويۋ, بانكتىك قارىز شارتى بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەسىن تومەندەتۋ نەمەسە بانكتىك قارىز شارتى بويىنشا تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ (مەرزىمىن ۇزارتۋ) تۇسىنىلەدى.
بۇل رەتتە قارىز الۋشىعا بانك ۇسىنعان جاقسارتۋ تالاپتارىنان 14 كۇن ىشىندە باس تارتۋ قۇقىعى بەكىتىلگەن. بۇل جاڭالىقتار قارىز الۋشىنىڭ كرەديتتەۋ تالاپتارىن باعالاۋىنا جانە بەرىلگەن تولىق ءارى تۇسىنىكتى اقپارات نەگىزىندە دۇرىس شەشىم قابىلداۋىنا مۇمكىندىك جاسايدى, بۇل ءوز كەزەگىندە بولاشاقتا قارىز بويىنشا مىندەتتەمەلەردى ورىنداماۋ تاۋەكەلىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇلتتىق بانك جۇمىس ىستەمەيتىن كرەديتتەر جونىندەگى زاڭ شەڭبەرىندە بانك قارىزىن, ميكروكرەديتتى بەرۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ كەزىندەگى كوميسسيالار مەن وزگە تولەمدەردىڭ تولىق قامتىلعان تىزبەسىن بەكىتتى. بۇل شارا جەكە تۇلعالارعا بانك قارىزدارىن (ميكروكرەديتتەردى) بەرۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ كەزىندە ەدب مەن مقۇ قىزمەتتەرىنىڭ قۇنى جونىندە قارىز الۋشىلاردىڭ حاباردار بولۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا دا باعىتتالعان.
كوميسسيالار مەن تولەمدەر تىزبەسىن بانكتەر مەن مقۇ اعىمداعى جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ ەسكەرۋلەرى جانە ول كرەديت قۇنىندا كورسەتىلۋى ءتيىس. باسقاشا ايتقاندا, جەكە تۇلعالارعا بەرىلگەن قارىزدار مەن ميكروكرەديتتەر قۇنى جالپى سانى 11-دەن اسپايتىن, ۇلتتىق بانك بەلگىلەگەن كوميسسيالار مەن تولەمدەر تىزبەسىمەن شەكتەلۋگە ءتيىس. ايتا كەتەتىن جايت, بۇعان دەيىن, رەتتەۋشىنىڭ دەرەكتەرىنشە, بانكتەر 40-تان اسا كوميسسيالار مەن وزگە تولەمدەر الاتىن بولعان.
الەكساندر تەرەنتەۆ,
ۇلتتىق بانكتىڭ قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە سىرتقى كوممۋنيكاتسيالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى