ەلوردا اكىمدىگىنىڭ ۇلكەن ءماجىلىس زالىندا استانا قالالىق قوعامدىق كەڭەسى قالاداعى قوعامدىق كولىكتىڭ جاعدايى جانە دامۋ كوكجيەگى, اۆتوبۋستار مەن قالالىق تاكسيلەردىڭ جۇمىسىن تالداۋ, جول ءجۇرۋ اقىسىن تولەۋدىڭ ەلەكتروندىق جۇيەسىن (جاتەج) جەتىلدىرۋ, ورىنتۇراق ينفراقۇرىلىمى جانە اقىلى ورىنتۇراقتار ماسەلەسى, ءبىر باعىتتى قوزعالىستى ۇيىمداستىرۋ, قالانىڭ جول-كوشە ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قوعامدىق تىڭداۋ وتكىزدى. وعان قالالىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتتارى, ەلوردا اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى, اۋدان اكىمدەرى, دەپارتامەنت باسشىلارى جانە قالا جۇرتشىلىعىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
استانا قالالىق قوعامدىق كەڭەسى وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر بويىنشا ەلوردا اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي حوروشۋن, قالالىق جولاۋشىلار كولىگى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەدىل سۇلەيمەنوۆ, قالالىق اۆتوكولىك جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى سىمبات مىرزاعۇلوۆ جانە «استانا LRT» جشس باسقارما توراعاسى تالعات اردان جەكە-جەكە بايانداما جاسادى. ينفراقۇرىلىم – قالا تىرشىلىگىنىڭ قان تامىرى. ساۋلەتى كۇننەن-كۇنگە ايشىقتانىپ, كەلبەتى كوز تارتقان استاناداي ءىرى مەگاپوليستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تىرشىلىگىنىڭ ىركىلىسسىز جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن وزىق تەحنولوگياعا ساي جەتىلگەن جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ بولۋى اۋاداي قاجەت. ەلوردانى ودان ءارى وركەندەتۋ ماسەلەسىندە ەلباسى قالانىڭ بازالىق ينفراقۇرىلىمىن, ونىڭ ىشىندە قالا جولدارى مەن جول ايرىقتارىن بارىنشا دامىتۋعا باسىمدىق بەرىپ كەلە جاتقاندىعى دا سوندىقتان.
مىنە, بۇگىن استانا قالاسى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى دا وسى ءبىر وزەكتى ماسەلەگە ارنالىپ وتىر. قوعامدىق تىڭداۋدا العاش ءسوز العان قالا اكىمنىڭ ورىنباسارى سەرگەي حوروشۋن كولىك ستراتەگياسىنىڭ تيىمدىلىگى تەك جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋمەن شەكتەلمەيتىندىگىن اتاپ كورسەتتى. بۇل ورايدا قالا كوشەلەرىندەگى قوعامدىق كولىك قاتىناسىنىڭ جانە جولاۋشىلارعا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىنىڭ دا ايرىقشا ءمانى بار ەكەندىگى داۋسىز. سوندىقتان, ەلورداداعى قوعامدىق كولىك قاتىناسىن جاقسارتۋ جانە جولاۋشىلارعا بارىنشا ءتيىمدى دە ساپالى قىزمەت كورسەتۋ جايى بارعان سايىن جۇيەلى تۇردە جەتىلدىرىلىپ كەلەدى. «جالپى العاندا ءبىزدىڭ نەگىزگى ماقساتىمىز قوعامدىق كولىكتى پايدالاناتىن تۇرعىندار ۇلەسىن 33 پايىزدان 45 پايىزعا دەيىن كوتەرۋ بولىپ تابىلادى. سالىستىرمالى تۇردە ايتاتىن بولساق, ۆەنا قالاسى تۇرعىندارىنىڭ 35 پايىزى قوعامدىق كولىكتى پايدالانادى, سينگاپۋردا بۇل كورسەتكىش 63 پايىزدى, ماسكەۋدە 66 پايىزدى, لوندوندا 37 پايىزدى قۇراسا, نيۋ-يورك تۇرعىندارىنىڭ 54,3 پايىزى قوعامدىق كولىكپەن جۇرەدى ەكەن. سونىمەن بىرگە, ءبىز كوشە-جول جەلىسىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتتىلىگىن 37,5 مىڭ كق/ساع-تان 43 مىڭ كق/ساع-قا دەيىن ارتتىرۋعا ۇمتىلامىز», دەدى قالا اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سەرگەي حوروشۋن.
ەلوردانىڭ جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ ماقساتىندا سوڭعى كەزدە كەشەندى شارالار ءىس جۇزىنە اسىرىلعان. وسىعان بايلانىستى ءجۇرگىزىلگەن تالداۋ قورىتىندىلارىن سارالاي كەلىپ, جولاۋشىلار كولىگى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەدىل سۇلەيمەنوۆ اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستاردى تىلگە تيەك ەتتى. «ءىس جۇزىنە اسىرىلعان شارالاردىڭ ءناتيجەسىندە قازىرگى كەزەڭدە مىنانداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلدى: كولىك باعىتتارى 73 پايىز (81 بىرلىك); قوعامدىق كولىك قۇرامىن جاڭارتۋ 40 پايىز (1 025 بىرلىك); باعىتتار جەلىسىن ءوسىرۋ 47 پايىز (3 748 شاقىرىم); كۇندەلىكتى قاتىنايتىن جولاۋشىلار سانىن 40 پايىز (875 مىڭ); اۆتوبۋستاردىڭ جۇكتەمەسىن تومەندەتۋ 70 پايىز كولەمىندە جۇزەگە اسىرىلدى», دەپ اتاپ كورسەتتى ول ءوز سوزىندە.
ەلوردانىڭ اۆتوكولىك جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى سىمبات مىرزاعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇستىمىزدەگى جىلى قالادا جالپى ۇزىندىعى 30,87 شاقىرىمدى قۇرايتىن 39 كوشەدە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جالپى ۇزىندىعى 16,6 شاقىرىمدى قۇرايتىن 20 كوشەدە جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالدى. «قازىر ءبىز قالانىڭ وڭ جاعالاۋىندا كوشەلەردى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋمەن اينالىسۋدامىز. بۇگىنگە دەيىن جانگەلدين, ماسكەۋ, 9 مامىر كوشەلەرىندە ينفراقۇرىلىمداردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. الداعى ۋاقىتتا جەلتوقسان جانە اۋەزوۆ كوشەلەرىن كەڭەيتۋ جانە ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جۇمىسى جوسپارلانىپ وتىر», دەدى ول ءوز سوزىندە. جىل سايىن ەلوردادا ورتا ەسەپپەن العاندا 10 شاقىرىم جاڭا كوشە جولدارى سالىنادى, جول توسەنىشتەرى اۋىستىرىلىپ, جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. 7 شاقىرىم كوشە جولدارىنىڭ ينجەنەرلىك جەلىلەرى جاڭعىرتىلادى. قازىرگى كەزدە ەلوردادا جالپى ۇزىندىعى 1038,4 شىقىرىمدى قۇرايتىن 953 كوشە بار. ونىڭ 705,2 شاقىرىمى نەمەسە 73,1 پايىزىنا اسفالتبەتون جامىلعىلارى توسەلگەن.
قالالىق اۆتوكولىك جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءوز سوزىندە ەلورداداعى كوشە ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ ماقساتىندا اتقارىلىپ جاتقان كەشەندى جۇمىستاردى اتاپ كورسەتتى. ماسەلەن, قازىرگى كەزدە كومسومول, كوكتال-2, يۋگو-ۆوستوك تۇرعىن ءۇي الاپتارىندا, تىلەنديەۆ داڭعىلىنىڭ وڭتۇستىگىندە ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ەلوردادا 10,5 شاقىرىم جاڭا كوشە جولدارى قۇرىلىسىن سالىپ, 2015 جىلى باستالعان قۇرىلىستى اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن بىرگە, 2017 جىلى 10 شاقىرىم كوشە جولدارى قۇرىلىسىن اياقتاپ, كوكتال-2, كوكتال-1, يۋگو-ۆوستوك, كومسومول تۇرعىن ءۇي الاپتارىندا جالپى ۇزىندىعى 25 شاقىرىم ينجەنەرلىك جەلىلەردى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. بايانداماشى اتاپ كورسەتكەندەي, استانادا 2011 جىلدان 2016 جىلعا دەيىن جالپى ۇزىندىعى 101 شاقىرىم جول قۇرىلىسى سالىنىپ, ۇزىندىعى 275,25 شاقىرىمى ينجەنەرلىك جەلىلەر پايدالانۋعا بەرىلگەن.
سوڭعى ۋاقىتتا ەلوردادا وزىق تەحنولوگياعا ساي جەتىلگەن جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىنا باسىمدىق بەرىلۋدە. وسى ماقساتتا بىرقاتار ماڭىزدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ قولعا الىندى. اتاپ ايتقاندا, «استانا LRT» جشس ITS جوباسىن ۇسىندى. ITS جوباسى بىرنەشە كىشى جوبالىق جۇيەلەردەن تۇرادى. ولار: باعدارشام نىساندارىن بەيىمدەپ باسقارۋ, جۇرگىزۋشىلەردى حاباردار ەتۋ جۇيەسى, قوعامدىق كولىكتى ديسپەتچەرلىك قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى, جول ءجۇرۋ اقىسىنىڭ ەلەكتروندىق جۇيەسى, جول قيىلىستارىن بەينەباقىلاۋ جۇيەسى. «استانا LRT» جشس باسقارما توراعاسى تالعات ارداننىڭ ايتۋىنشا, ەلوردادا ەندى كولىك ورىنتۇراقتارىن باسقارۋ جۇيەسى ەنگىزىلەتىن بولادى. ياعني ورىنتۇراقتار ءۇشىن اقى الاتىن ارناۋلى قوندىرعىلار ورناتىلادى. العاشقى قاناتقاقتى جوبا بويىنشا نۇرجول جەلەكجولىنىڭ ەكىجاقتى ۇزىنا بويىنا ورىنبور كوشەسىنەن قابانباي باتىر داڭعىلىنىڭ شىعىس بولىگىنە دەيىن 910 كولىككە ارنالعان ورىنتۇراقتار جاساۋ ءىس جۇزىنە اسىرىلماق. «جالپى, قالا بويىنشا 2 ايماقتا – جاڭا اكىمشىلىك ورتالىقتا جانە ءداستۇرلى ەسكى ورتالىقتا جالپى سانى توعىز مىڭ كولىككە ارنالعان اۆتوتۇراق جاسالىنادى. ءبىز الداعى ۋاقىتتا كولىك قۇرالدارىنىڭ 30-40 پايىزعا دەيىن ءوسۋىن, قوعامدىق كولىككە دەگەن سۇرانىستىڭ 21 پايىزعا ارتاتىنىن, جول جەلىسىنە جۇكتەلىمنىڭ 30 پايىز تومەندەيتىنىن, جول-كولىك ەرەجەلەرىن بۇزۋ وقيعالارىنىڭ 80 پايىزعا دەيىن تومەندەيتىنىن جانە ورىنتۇراق ورىندارىنا دەگەن سۇرانىستىڭ 50 پايىزعا ارتاتىندىعىن كۇتۋدەمىز», دەدى «استانا LRT» جشس باسقارما توراعاسى. سونىمەن بىرگە, ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەلوردادا جالپى ۇزىندىعى 38,4 شاقىرىمدى قۇرايتىن «Bus Lاne» ارنايى اۆتوبۋس جولدارى جابدىقتالعان. ارنايى بولىنگەن «Bus Lاne» اۆتوبۋس جولدارى 2015 جىلى قالامىزدىڭ 6 كوشەسىندە جۇزەگە اسىرىلسا, بيىل تاعى دا 5 كوشەدە جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
استانا قالالىق قوعامدىق كەڭەسى وتىرىسىندا قارالعان تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – قالا كوشەلەرىندەگى «بىرجاقتى قوزعالىس» جوباسى بولدى. قالا جۇرتشىلىعى حاباردار بولعانىنداي, بۇل جوبانىڭ ەكى كەزەڭى ءىس جۇزىنە اسىرىلىپ, 4 كوشەدە بىرجاقتى قوزعالىس جۇيەسى جاسالدى. 20 تامىزدان باستاپ بۇل جوبانىڭ ءۇشىنشى جۇيەسى جۇزەگە اسىرىلىپ, بوكەيحان جانە اعىباي باتىر كوشەلەرىندە (اباي داڭعىلىنان رەسپۋبليكا داڭعىلىنا دەيىن) جالپى ۇزىندىعى 0,99 شاقىرىمدى قۇرايتىن «بىرجاقتى قوزعالىس» جەلىسى ەنگىزىلەدى. تالعات ارداننىڭ ايتۋى بويىنشا, ەكى جوبانى جۇزەگە اسىرعاننان بەرى جاسالعان مونيتورينگ بويىنشا كوشەلەردەگى ورتاشا جىلدامدىق 30 پايىزعا ارتقان. جول قيىلىسىندا تۇرىپ قالۋ مەرزىمى 78 سەكۋندتان 40 سەكۋندقا دەيىن تومەندەپ, كولىك قۇرالدارىنىڭ جىلدامدىعى 20 پايىزعا ارتقان.
استانا قالالىق قوعامدىق كەڭەسى قوعامدىق تىڭداۋلارىنىڭ كۇن تارتىبىنە ەنگىزىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا وتىرىسقا قاتىسقان قالا تۇرعىندارى دا بەلسەندىلىك تانىتتى. ولار بايانداماشىلارعا ءبىرقاتار سۇراقتار قويىپ, قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ نازارىن بۇگىندە ورىن الىپ وتىرعان كەيبىر كەلەلى پروبلەمالاردى شەشۋگە اۋداردى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»