تانىم • 25 قىركۇيەك, 2024
شىڭعىز حان اتا جۇرتىنا ورالدى...
«اقىل سەنبەي سەنبەڭىز, ءبىر ىسكە كەز كەلسەڭىز», دەيدى حاكىم اباي. قازاق حالقىنىڭ تاريحى تۇگەندەلمەگەن, ۇزىك-ۇزىك, تىپتەن ءبىر پاراسى وزگەلەر اڭگىمەلەگەن شالا-شارپى تۇسىنىكتەردەن قۇرالعان. ونىڭ باستى سەبەبى, قازاق تاريحى نيەتتەرى بوتەن, اركىمنىڭ قولىندا كەتتى.
زەردە • 25 قىركۇيەك, 2024
بوكەنباي قاراباتىر ۇلىن نەگە شاتاستىرامىز؟
الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا اقتوبە وبلىسى «ىرعىز – شالقار» تاسجولى بويىندا ورنالاسقان «بوكەنبايدىڭ قاراۋىل توبەسى» اتانعان تاريحي ورىنعا قاتىستى اقتوبە وبلىستىق مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن عىلىمي كەڭەس ءوتتى. 2000 جىلدىڭ باسىنان ىرعىز – شالقار تاسجولى بويىنداعى بوكەنباي قاراباتىر ۇلىنىڭ قاراۋىل توبەسى ماڭايىندا ءحVىىى عاسىردا تاريحي وقيعالار وتكەن, ساياحاتشىلار جازبالارىندا قامتىلعان. عىلىمي كەڭەستە ماماندار 1710 جىلى قاراقۇم قۇرىلتايىندا باس ساردارلىققا سايلانىپ, اڭىراقاي, بۇلانتى شايقاستارىندا قازاق جاساقتارىن باستاعانىمەن, ءالى كۇنگە دەيىن تاريحي باعاسىن الماعان بوكەنباي قاراباتىر ۇلىنا قاتىستى زەرتتەۋلەرمەن ءبولىستى. سونداي-اق سامارا – شىمكەنت تاسجولى بويىنداعى شوقىنىڭ اتاۋىنا قاتىستى تالاس-تارتىس ءورشىپ كەلەدى. عىلىمي كەڭەستە زەرتتەۋ جۇمىسى اياقتالعانشا شوقىنىڭ باسىنا مۇددەلى ادامداردىڭ ءوز بەتىنشە بەلگى قويۋىنا تىيىم سالىنسىن دەگەن شەشىم قابىلداندى.
رۋحانيات • 25 قىركۇيەك, 2024
سۋتەگى اتوم بومباسىن ويلاپ تابۋشىلاردىڭ ءبىرى اندرەي ساحاروۆ كەيىن ءوز ىسىنە ءوزى وكىنىپ, ديسسيدەنتتىك قوزعالىستىڭ كوسەمىنە اينالدى. ول كەزدە اتوم بومباسىن جاساعاندار ەرەكشە مارتەبەگە يە بولعان. كوبىنىڭ اتى-ءجونى مەملەكەتتىك قۇپياعا اينالعان. توتاليتارلىق قوعامدا فيزيكتەر مەملەكەتتىڭ ەرەكشە ءىلتيپات-قۇرمەتىنە بولەنەدى. ليريكتەر بولسا قۋعىندا بولدى. ەۆگەني ەۆتۋشەنكو, اندرەي ۆوزنەسەنسكيلەردىڭ انتيسوۆەتتىك ولەڭدەرى ساياسي بيۋرونىڭ شامىنا تيە باستاعان. باسپاسوزدە بۇل اقىنداردىڭ اتى-ءجونىن اتاۋعا تسك-نىڭ ارنايى رۇقساتى كەرەك بولعان...
قوعام • 25 قىركۇيەك, 2024
ورتا عاسىردا اراب ءتىلى – عىلىم ءتىلى, پارسى ءتىلى – پوەزيا, تۇركى ءتىلى جاۋىنگەرلىك ءتىل سانالدى. وسى ءبىر ۇدەرىستەن بولار, تۇركى اقىندارى شىعارمالارىن پارسى تىلىندە جازا باستادى. الايدا قالىپتاسقان قاتاڭ قاعيداتتى بۇزىپ, تۇركى ءتىلىنىڭ داڭقىن اسىرعان الىپ اقىنداردىڭ بىرەگەيى – مۇحاممەد فيزۋلي. شاندوز شايىر مۇراسى بۇگىنگە دەيىن تۇركى الەمىنىڭ ەڭسەسىن بيىكتەتىپ, رۋحانياتىنا شام جاعىپ كەلەدى.
باسىلىم • 25 قىركۇيەك, 2024
«The New York Times»: اۋەزوۆكە قازاناما قالاي بەرىلدى؟
سونىمەن, ءسىز ۆاشينگتون قالاسىنداعى ۇلكەن كىتاپحانانىڭ ءبىرى – گەلمان كىتاپحاناسىندا وتىرسىز. جاي وتىرماي, اقش سىندى الپاۋىت ەلدىڭ گازەتى مەن جۋرنالى قالاي شىعادى ەكەن, ولار نەنى جازىپ, وقىرمانىنا قانداي رۋحاني ازىق بەرەدى ەكەن دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەيسىز. ادەتتەگىدەي, الىپ امەريكادا ماڭىزدى دا كەڭ تارالاتىن گازەتتىڭ ءبىرى – «The New York Times». وسى گازەتتىڭ بۇرىنعى ساندارىن پاراقتاپ وتىرىپ, «ىشىندە قازاق, قازاقستان تۋرالى نە بار ەكەن؟» دەگەن وي دا مازالاعانى راس.
