سۇحبات • 06 ماۋسىم, 2023
ۇلتتىق مارتەبەگە مۇددەلى تەاترلار ۇلتقا جاقىن با؟
ءار كەزەڭ ءوز اۆتورىن تۋعىزادى. ومىرشەڭ كلاسسيكانىڭ كورەرمەنگە بەرەرى دە, ۇيرەتەرى دە كوپ. الايدا ءوز داۋىرىنە ءۇن قاتقان, ءوز ۋاقىتىنىڭ جۇگىن كوتەرگەن زاماناۋي دراماتۋرگتەردىڭ شىعارمالارى تەاتر ساحناسىندا ءاردايىم كەشەگى كەزەڭ تۋىندىلارىمەن بىردەي دەڭگەيدە كورىنىس تابا بەرمەيدى. بۇگىنگى دراماتۋرگتەر قوعام تاراپىنان «شەكسپير مەن چەحوۆ سياقتى جازا المايسىڭدار» دەگەن وتكىر سىندى ءجيى ەستيدى. «جازعان پەسام ساحنادا قويىلمايدى» دەپ نەمەسە قويىلعان كۇندە دە, «ىشتەن شىققان شۇبار جىلان», كوز مايىن تاۋىسىپ, جان جۇرەگىمەن جازعان پەساسىنىڭ رەجيسسەرلەردىڭ «پىشاعىنا» ءىلىنىپ, اياۋسىز تۋرالىپ, جۇتاڭ تارتىپ شىعاتىنىنا نارازى دراماتۋرگ وزىنشە وكپەلى. «ولاردىڭ جازعان پەسالارى جارامسىز. سيۋجەتى سولعىن, يدەياسى ءالجۋاز, كەيىپكەر حاراكتەرلەرىنە دەيىن ۇقساس, قارابايىر, تارتىمسىز» دەپ رەجيسسەر شاراسىزدىق تانىتادى. دراماتۋرگ پەن تەاتردىڭ, دراماتۋرگ پەن رەجيسسەردىڭ اراسىنداعى بايلانىستىڭ بەلگىلى ءبىر جۇيەگە تۇسپەۋى – بۇگىنگى قازاق تەاترىنىڭ شەشىمىن كۇتكەن وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى. «دراماتۋرگ – رەجيسسەر – كورەرمەن» تىزبەگىندە جۇمىس ىستەيتىن تەاترلار ءوز رەپەرتۋارىن جاسايتىن اۆتور-دراماتۋرگپەن شىعارماشىلىق بايلانىسىن قامتاماسىز ەتەتىن زامانعا ساي وڭتايلى تەتىكتەرىن تابا العان جوق. ورتاق مامىلەگە كەلە الماي تارتىسىپ جۇرەتىن ەكى تاراپتىڭ پىكىرتالاسى تولاسسىز ايتىلىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرگەننەن بولار, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ تەاتر جانە كينو ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, تانىمال تەاتر سىنشىسى, ونەرتانۋ كانديداتى امانگەلدى مۇقان دراماتۋرگتەر مەن تەاتر رەجيسسەرلەرىنىڭ باسىن قوسىپ, كۇردەلى ماسەلەنىڭ كولەڭكەسى مەن كۇنگەيى تۋرالى اڭگىمە ءوربىتتى. ۇلتتىق ادەبيەتتىڭ باس دراماتۋرگى م.اۋەزوۆتىڭ مۋزەي-ۇيىندە وتكەن جيىنعا جيىرمادان استام تەاتر مامانى قاتىستى. شىعارما تالانتتى اۆتوردىڭ قالامىنان تۋسا, جازىلعان دۇنيە مازمۇن جاعىنان تەرەڭ, ماسەلە قويۋ جونىنەن وتكىر بولسا, تەاتر ساحناسىندا قويىلۋىنا نە كەدەرگى؟ ولاردى قالاي جاقىنداتۋعا بولادى جانە تەاترعا, كورەرمەنگە قاجەتتى ساپالى پەسا جازۋدى قالاي جولعا قويۋعا بولادى؟ مىنە, بۇل – سۇراق. ماقساتى – ماسەلەنىڭ باسىندا تۇرعان ەكى تاراپتى, ەكى ۇلكەن شىعارماشىلىق توپ – اۆتور-دراماتۋرگ پەن تەاتردى (رەجيسسەر, ديرەكتور) جاقىنداستىرۋ.
ونەر • 06 ماۋسىم, 2023
بيىل حالقىمىزدىڭ ارداقتى پەرزەنتتەرىنىڭ ءبىرى, اقىن, ءانشى, كومپوزيتور ءيمانجۇسىپ قۇتپان ۇلىنىڭ تۋعانىنا 160 جىل تولدى. سوعان وراي ەلورداداعى ەركەعالي راحماديەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق فيلارمونياسىندا ء«يمانجۇسىپتىڭ ءانى» اتتى ادەبي-سازدى كەش ءوتتى.
ەكولوگيا • 06 ماۋسىم, 2023
قورشاعان ورتاعا وڭ كوزقاراس قاجەت
عالام جۇرتىن مازالايتىن كوكەيكەستى ماسەلەنىڭ ءبىرى – قورشاعان ورتانىڭ تازالىعى. تۇمسا تابيعاتتىڭ لاستانۋى, اسىرەسە كومىرسۋتەكتى شيكىزات ساناتىنداعى «قارا التىن» كوبىرەك وندىرىلەتىن اتىراۋ ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارىن دا مازالايدى.
ايماقتار • 06 ماۋسىم, 2023
4 ماۋسىم – مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنىنە وراي شىمكەنتتە مەرەكەلىك ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. وسىناۋ ايتۋلى كۇنى قالانىڭ تاۋەلسىزدىك ساياباعىندا سالتاناتتى جيىن ءوتىپ, وعان شاھاردىڭ بارشا زيالى قاۋىم وكىلدەرى, اسكەريلەر, كۇشتىك قۇرىلىم باسشىلىعى, دەپۋتاتتار, ەڭبەك ارداگەرلەرى, جاستار مەن ءتۇرلى قوعامدىق ۇيىم مۇشەلەرى قاتىستى.
تاريح • 06 ماۋسىم, 2023
وتكەن حح عاسىر باسىندا الەم تاريحىندا اسا كۇردەلى وزگەرىستەر ورىن الدى. سونىڭ العاشقىسى – 1905-1907 جىلدارى پاتشالىق رەسەيدە تولقۋ تۋدىرعان ءبىرىنشى توڭكەرىس بولسا, ەكىنشىسى – 1911 جىلى تسيندىك قىتاي ەلىندە ءۇش ءجۇز جىل ۇستەمدىك جۇرگىزگەن ءمانجى بيلىگى قۇلاپ, قوعامدىق-ساياسي احۋالدىڭ وزگەرۋى. وسى تۇستا جاڭادان قۇرىلعان قىتاي مەملەكەتىن ىقپالدى اسكەري گەنەرالدار, ساياساتكەرلەر جەكە-جەكە ءبولىپ الىپ بيلەۋگە كوشتى. اتاپ ايتقاندا, سىچۋان پروۆينتسياسىن ءبىر گەنەرال مەنشىكتەپ السا, تاعى ءبىر گەنەرال يۋان شيكاي پارلامەنتتى تاراتىپ, ەلدىڭ نەگىزگى بولىگىن ءوزىنىڭ باسقارۋىنا كوشىردى. ال شىڭجان ولكەسى مەن موڭعوليا ۋاقىتشا بۋفەرلىك كۇيدە بولدى.
