رۋحانيات • 02 ناۋرىز, 2022
اتا-بابالارىمىز الىمساقتان ۇستانىپ كەلە جاتقان يسلام دىنىندە «حۋببۋل-ۋاتان ءمينال-يمان» دەپ ايتىلاتىن ماعىناسى تەرەڭ ريۋايات, ياعني وسيەت بار. بۇل ۇعىمدى قازاقشا تاپسىرلەسەك, «ەلدى, وتاندى, جەردى ءسۇيۋ – يماننان» دەگەندى بىلدىرەدى ەكەن. دەمەك پەندە بالاسىنىڭ ەلى مەن جەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى ءھام ادال ماحابباتى جۇرەگىنە سىڭگەن يمان قۋاتىمەن ولشەنبەك. ابايشا ايتساق, «مازلۇمعا جانىڭ اشىپ, ءىشىڭ كۇيسىن, حارەكەت قىل, پايداسى كوپكە ءتيسىن, كوپتىڭ قامىن اۋەلدەن ءتاڭىرى ويلاعان, مەن سۇيگەندى ءسۇيدى دەپ يەڭ ءسۇيسىن». دانا اتامىزدىڭ مىنا ءسوزىن تاپسىرلەر بولساق, يمانى كامىل, ىقىلاسى كەمەل ادام عانا ەلىن, جەرىن, وتانىن سۇيە الارى حاق.
تاريح • 02 ناۋرىز, 2022
قايىسباي بالۋاننان قالعان بەلگى
قىتاي-شىڭجاڭ وڭىرىنە اتاعى شىققان قايىسباي ءيىس ۇلى دەگەن ايگىلى بالۋان وتكەن. بالۋاننىڭ ءومىر تاريحىن زەرتتەگەن قالامگەر باياحمەت جۇماباي ۇلىنىڭ پايىمىنشا قايسەكەڭ 1890 جىلى شىڭجاڭ-التاي ايماعىنىڭ سارعۋسىن دەگەن جەرىندە دۇنيەگە كەلىپ, 1960 جىلى جەلتوقسان ايىندا شىڭگىل اۋدانى, ءبايشىن قىستاعىندا باقيلىق بولعان دەيدى.
رۋحانيات • 23 اقپان, 2022
قازاق تىلىندە «دۇبىرگە تولى دۇنيە» دەگەن تىركەس بار. بۇل ءسوز تەگىن ايتىلعان جوق. راسىندا, عالام دۇبىرگە تولى. مىسالى, اڭىراي سوققان اڭىزاق, الاقانشىق اق بوران, اقجورعا بۇرقاسىن, ىسقىرعان داۋىل, ودان قالدى سىركىرەي قۇيىلعان اقجاۋىن, تاسىرلاي توگىلگەن بۇرشاق, ءتىپتى باعزىدان بەرى كەلە جاتقان ءتول ونەرىمىز حالقىمىزدىڭ دومبىرا كۇيلەرىندە دە ءدۇبىر بار. سوندىقتان بولار, بابا قازاق مىنا عالامدى دۇبىرگە تولى دەپ ءبىراۋىز سوزبەن تۇيىندەگەن. وسى دۇبىرلەردىڭ ىشىندە ەڭ ماڭىزدىسى, كەرەمەتى – جىلقىنىڭ ءدۇبىرى. بۇل جايلى قاسيەتتى قۇراننىڭ «عاديات» سۇرەسىندە «تۇياعىنان وت شاشىپ, القىنا شاپقان, دۇبىرلەتىپ دۇركىرەپ جاۋدى جارىپ كىرگەن اتتارعا سەرت» دەگەن اياتتار بار.
تاريح • 20 اقپان, 2022
ەلوردا تورىنەن ىرگە تەپكەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى «الاش» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ات سالىسۋىمەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ «الەۋمەتتىك ماڭىزدى ادەبيەت» باعدارلاماسى بويىنشا جارىق كورگەن بىرنەشە كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى.
سۇحبات • 17 اقپان, 2022
ەرجان ماقپىش ۇلى: شىڭعىس حاننىڭ «تۇمەنباسى» بولۋ باقىتى بۇيىردى
«Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ №24 (30253) 4 اقپان 2022 جىلعى سانىندا كوپ سەريالى «شىڭعىس حان» تەلەفيلمىندە «وكىل اكە» مەڭلىكتىڭ ءرولىن سومداعان تالانتتى ءارتىس دالەلحان قادىر ۇلىمەن جۇرگىزىلگەن سۇحبات جاريالانعان بولاتىن. وسى سۇحبات بارىسىندا اتالعان تەلەسەريالدا تاعى ءبىر باستى ءرول – ناياحا نوياننىڭ وبرازىن جاساعان دارىندى اكتەر ەرجان ماقپىش ۇلى باۋىرىمىز تۋرالى دا ءسوز قوزعاعان ەدىك. ەندى مىنە ءۇرىمجى قالاسىندا تۇرىپ جاتقان ەرجان باۋىرىمىزبەن حابارلاسىپ, ەكەۋارا وربىگەن اڭگىمە بارىسىن وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز.
ادەبيەت • 16 اقپان, 2022
ۇلكەن جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ «جەتىسۋ اقىندارىنىڭ التىن دىڭگەگى» دەپ باعا بەرگەن ءسۇيىنباي ارون ۇلىنىڭ بەينەسى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ءتول ۆاليۋتامىز ء«ۇش تەڭگە» ارقىلى كوپشىلىككە تانىس بولدى. اقىننىڭ بۇل فوتوسى ءوزى دۇنيەدەن وتكەن سوڭ جەتپىس جىلدان كەيىن سالىنسا, ونى بەينەلەگەن ادام قازاق سۋرەت ونەرىنىڭ مايتالمانى ءابىلحان قاستەەۆ ەكەن.
ايماقتار • 10 اقپان, 2022
تۇركىستان قالاسىندا ورنالاسقان «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيى جانىنان عۇلاما عالىم قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ قىزى گاۋھار انا كەسەنەسىنە كەلۋشىلەرگە ارنالعان ساپار ورتالىعى سالىنىپ جاتىر.
ونەر • 09 اقپان, 2022
ءبىرجان سالدىڭ سۋرەتى قالاي سالىندى؟
ءداستۇرلى قازاق ءان ونەرىنىڭ مايتالمانى, ءدۇلدۇل ونەرپاز ءبىرجان سال قوجاعۇل ۇلىنىڭ ارتىندا سۋرەتى ساقتالماعان. بىراق ءبىرجان اتامىزدىڭ كوپكە ءمالىم مىنا ءبىر بەينەسىن سالعان قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ءىرى قايراتكەرى ءابىلحان قاستەەۆ ەكەن. ول بۇل جۇمىستى 1966 جىلى تولىق تياناقتاعان كورىنەدى.
قوعام • 08 اقپان, 2022
كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن ءۇش دۇركىن يەلەنگەن داڭقتى ۇشقىش ا.ي.پوكرىشكين «سوعىس ادام سانىن ازايتادى, ەسەسىنە باتىرلاردى كوبەيتەدى» دەگەن ەكەن. وسى كىسى ايتقانداي, 1941-1945 جىلدارى عالامدى دۇرلىكتىرگەن الاپات سوعىس قازاق ۇلتىنا ءۇش گەنەرال سىيلادى. ءبىرىنشىسى – سابىر راحىموۆ 1943 جىلى 19 ناۋرىزدا اسكەري جوعارى شەن گەنەرال-مايور اتاعىنا قول جەتكىزسە, ەكىنشىسى – شاكىر جەكسەنباەۆ 1943 جىلى قازان ايىندا, ءۇشىنشىسى – موڭعوليا اۋە كۇشتەرىنىڭ باس قولباسشىسى جايسانىپ ءمۇدارىس ۇلى 1944 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا بۇل اتاققا يە بولىپتى. بيىل قازاقتان شىققان تۇڭعىش گەنەرال سابىر ومار ۇلىنىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولىپ وتىر.
رۋحانيات • 08 اقپان, 2022
جۋىقتا قولىمىزعا اق قاعازعا قارا سيامەن جازىلىپ, شەكەسىنە «قارت قازاسىنا» دەگەن تاقىرىپ قويىلعان سەگىز شۋماق جىر ءتۇستى. جىردىڭ ەرتەرەكتە جازىلىپ, ۇزاق ۋاقىت ساقتالعانى كورىنىپ تۇر. قاعازى سارعايىپ, ءماتىننىڭ كەيبىر بولىكتەرى وشكىن تارتىپ ىدىراي باستاعانى بايقالادى. بۇل جادىگەر – بىلگەن قۇلعا قۇندى دۇنيە. ويتكەنى ونىڭ اۆتورى – شاكارىم قاجى قۇدايبەردى ۇلىنىڭ بەل بالاسى احات اتامىز. ال ماتىندەگى شۋماقتار تۇگەلدەي قاپىدا قازا تاپقان اكەنى اڭساعان زارلى جوقتاۋ. ءتىپتى وقىپ وتىرىپ «اكە ازاسى جايلى جىر» دەگەن تىركەس تىلىمىزگە ورالعانداي...
