اتوممەن ايقاسقان ارىستار

كەشە استاناداعى چەرنوبىل اپاتى قۇر­بان­دارىنىڭ ەسكەرتكىشى الدىندا تاعىلىمدى ءىس-شارا ءوتتى. وندا وسىدان وتىز جىل بۇرىنعى وراسان زور قاسىرەتتى ەسكە ءتۇسىرۋ ءۇشىن ءبىر قاۋىم ەل جينالدى. بۇل دۇنيە ءجۇزىن دۇرلىكتىرگەن وقيعانىڭ, سونداعى ەرەن ەرلىكتىڭ ۇمىتىلماعانىن كورسەتسە كەرەك. قالىڭ كوپشىلىكتىڭ اراسىنان كەۋدەلەرىنە ءارتۇرلى ماراپات بەلگىلەرىن قاداعان چەرنوبىل­دىك ارداگەرلەر بىردەن كوزگە تۇسەدى. كەزىندە اپات زارداپتارىن اۋىزدىقتاعان ورىمدەي جاس جىگىتتەردىڭ بۇگىندە باستارىن اق قىراۋ شالىپ ۇلگەرگەن. كوبىسى سول سويقاننىڭ كەسىرىنەن كەسەل تاۋىپ, مۇگەدەككە اينالعانى كورىنىپ تۇر. ارينە, ولاردىڭ ءبارى الەۋمەتتىك كومەككە ءزارۋ. وسى ورايدا مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان قامقورلىقتار دا از ەمەس. اتالمىش ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ گوسپيتالداردا ەم الۋلارىنا, تەگىن جولدامامەن شيپاجايلاردا دەمالىپ قايتۋلارىنا, قوعامدىق كولىكتەردە جولاقىسىز جۇرۋلەرىنە, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ تولەماقىسىنا بايلانىستى ءتيىستى جەڭىلدىكتەردى پايدالانۋلارىنا ءبىرشاما مۇمكىندىكتەر تۋدىرىلعان. ايتسە دە, بۇل شەتىن ماسەلەدە شەشىمىن تاپپاعان تۇيتكىلدەر ءالى جە­تەرلىك ءتارىزدى. قولىندا ءبىر تال رايحان گ ۇلى بار زاماندا­سىمىزدىڭ جاپادان-جالعىز مۇڭايىپ تۇرعانىن بايقاپ, اڭگىمەگە تارتتىق. – ەگەر ءتىرى بولعاندا مەنىڭ جان جارىم جومارت تا مىنا جيىننىڭ بەل ورتاسىندا جۇرەر ەدى-اۋ. امال قانشا, اجال ارامىزدان ونى ەرتە الىپ كەتتى. جانى جارالى ايگۇل راقىمجانوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بىرنەشە كۇننەن بەرى قالالىق اكىمدىكتىڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ, تابانىنان تاۋسىلىپ جۇرگەن كورىنەدى. سەبەبى, ەلوردا ءماسليحاتىنىڭ شەشىمىمەن بولىنگەن ەلۋ مىڭ تەڭگەلىك بىرجولعى جاردەماقىنى چەرنوبىل اپاتىن زالالسىزداندىرۋ قاتىسۋشىسىنىڭ جەسىرى بولا تۇرا الا الماي, استانانىڭ جۇمىسپەن قامتۋ, ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسى مەن قالالىق زەينەتاقى تولەۋ ورتالىعىنىڭ اراسىندا شاپقىلاعاننان شارشاعان سىڭايلى. ويتكەنى, ول زەينەتكەر نەمەسە جاردەماقى الۋشى رەتىندە تىركەلمەگەندىكتەن ءتيىستى تىزىمگە ەنبەي قالعان. بەيداۋا بيۋروكراتيزم ءسويتىپ قاراپايىم ايەلدى قاقپاقىلعا سالىپ قويعان. بالكىم, قادىرلى وقىرمان قاۋىم ءبىزدىڭ ما­ڭىزدى ميتينگىدەگى ءماندى سوزدەردى الدىمەن جازباي, اعايىننىڭ ارىز-شاعىمىن تەرىپ كەت­كەنىمىزدى ايىپقا بۇيىرار. بىراق, چەرنوبىل قاسىرەتىنىڭ كوزى ءتىرى كۋاگەرلەرىنە ءتىل جاردەمىنەن گورى ناقتى قولداۋ قاجەتتىگىن قاپەرىمىزدەن شىعارمايىق. ال ميتينگىگە كەلسەك, مۇندا بەيبىت كۇننىڭ باتىرلارى اتىنا نەبىر العىستار ايتىلىپ, لايىقتى قۇرمەت كورسەتىلدى. ءمارمار ەسكەرتكىشتىڭ ەتەگىنە استانا اكىمدىگى مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى ارنايى گۇل شوقتارىن قويدى. چەرنوبىل اپاتىنىڭ قۇرباندارىن ەسكە الۋعا ارنالعان ميتينگىدە سويلەگەن اس­­تانا قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى مي­راس شەكەنوۆ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنىڭ اعا كەڭەسشىسى يۋري پەرەپەچەنوۆ, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنىڭ كەڭەسشىسى دميتري زورين, «چەرنوبىل وداعى» زاڭدى تۇلعالار اسسوتسياتسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات جۇنىسبەك جانە باسقالار ادامزات تاريحىنداعى اسا ءىرى تەحنوگەندىك الاپاتتىڭ اينالاسىنا توندىرگەن قاۋىپ-قاتەرىنە توقتالىپ, ابايسىزدا تىزگىنىنەن ايىرىلىپ قالعان يادرولىق ەنەرگيانىڭ ۋكراينا, بەلارۋس, رەسەيدىڭ جانە بىرقاتار ەۋروپا ەلدەرىنىڭ 150 مىڭ شارشى كيلومەتر اۋماعىن قامتىعان زارداپتارىن جويۋعا قازاقستاندىقتاردىڭ قوماقتى ۇلەس قوسقانىن, وتان تاپسىرماسىن ابىرويمەن ورىنداعان سول بوزداقتاردىڭ باسىم بولىگى قازىر انا دۇنيەگە اتتانعانىن, ال ورتامىزدا امان-ەسەن جۇرگەندەرى قانداي دا بولسىن قوشەمەتكە لايىق ەكەندىكتەرىن اتاپ ءوتىپ, ەندى مۇنداي سۇمدىقتىڭ قايتالانباۋىنا تىلەك قوستى. تالعات باتىرحان, «ەگەمەن قازاقستان»