سالاداعى اۋىر جىل ناتيجەلى قورىتىندىلاندى

كەشە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىندە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وعان پارلامەنت دەپۋتاتتارى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى جانە پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى, وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارمالارىنىڭ, كومي­تەت­تەرىنىڭ, مينيسترلىكتىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرىنىڭ, اۋماقتىق ينسپەكتسيالارىنىڭ باسشى­لا­رى, «كازاگرو» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ, ونىڭ قۇرىلىمدىق ءبولىم­شەلەرىنىڭ باسشىلارى مەن جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. القا وتىرىسىندا نەگىزگى بايان­دامانى جاساعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ سالا­داعى وتكەن جىلعى شارالار مەن ءىس-قيمىلدار نەگىزىنەن العاندا ەل­با­سى­نىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان تۋىندايتىن مىندەتتەردى جانە مي­نيسترلىكتىڭ الدىنداعى ستراتەگيالىق جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىت­تالعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. وتكەن جىل اگرارلىق سالا ءۇشىن وتە كۇردەلى جىلداردىڭ ءبىرى بولدى. ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىن قامتى­عان قۋانشىلىق پەن تابيعاتتىڭ تو­سىن مىنەزى اۋىل ەكونوميكاسىن دامى­تۋعا ايتارلىقتاي قيىنشىلىقتار تۋدىردى. اقىلبەك كۇرىشباەۆ وسىنداي ساتتە مەملەكەت پەن ۇكىمەت باسشى­لى­عىنىڭ بۇل سالاعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ قولداۋ شارالارىن كۇشەيتۋى, سونى­مەن قاتار, سالاداعى ىلعال ساقتاۋ اگروتەحنيكالارىن دامىتۋعا باسىم­دىق­تىڭ بەرىلۋى جاعدايدى تۇراقتان­دىرىپ, ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە ۇلكەن ىق­پال ەتكەندىگىن اتاپ كورسەتتى. قازاق­ستاننىڭ وسى باعىتتا جۇرگىزگەن جۇ­مىستارى بۇكىلالەمدىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ جاھاندىق باسەكەلەستىكتى دامىتۋ ماسەلەسىن قاداعالايتىن حا­لىق­ارالىق ساراپشىلارىنىڭ نازارى­نا دا ىلىككەن. ولاردىڭ باعالاۋى بويىنشا ەلىمىز اۋىل شارۋاشىلىعى شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ جونىنەن بۇرىنعى ورنىنان 31 پۋنكت العا جىلجىپ, 62 ورىنعا تابان تىرەگەن. دەگەنمەن, وتكەن جىلعى قۋاڭشى­لىق سالدارى سەزىلمەي قالعان جوق. ىشكى جالپى ءونىمنىڭ دەڭگەيى ونىڭ ال­دىنداعى جىلمەن سالىستىرعاندا 88,3 پايىزدى قۇرادى. سەبەبى, ەگىنشىلىكتەگى ءونىم بەرەكەسى استىقتان رەكوردتىق كورسەتكىشتى قايتالاعان الدىنداعى جىلمەن سالىستىرعاندا تومەن بولدى. ال باسقا سالالاردىڭ بارلىعى العا باستى. اتاپ ايتقاندا, ماڭىزدى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى ءونىمدى وڭدەۋ سالاسىنداعى ءوندىرىستىڭ ءوسىم دەڭگەيى 13 پايىزدى قۇرادى. الدىن الا ءما­لىمەتتەر بويىنشا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 16,2 پايىزعا ءوسىپ, ەلىمىزگە كەلەتىن يمپورتتىق ءونىم­دەر كولەمى 3,5 پايىزعا تومەن­دەدى. وسىنىڭ اسەرىنەن ساۋدانىڭ تەرىس سالدوسى ەكى ەسە قىسقارا ءتۇستى. ءسويتىپ, مينيسترلىك ستراتەگيالىق تۇرعىدان العاندا ەلباسىنىڭ نەگىزگى تاپسىر­ماسىن ورىنداۋ باعىتىندا جاقسى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزە الدى. ەگىنشىلىكتەگى ءونىم كولەمى ازاي­عانى­مەن ونى ءارتاراپتاندىرۋ باعى­تىن­دا ەلەۋلى جۇمىستار جۇزەگە اسى­رىلدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە سوڭعى ەكى جىلدا مايلى داقىلداردىڭ ەگىس كولەمى ەكى ەسە, ال جابىق توپىراقتا وسىرىلگەن كوكونىس ەگىستىگىنىڭ كولەمى ءۇش ەسە ارتتى. وسى رەتتە ايتا كەتەتىن ءبىر ماسەلە, ەگەر وسىنداي تاسىلدەر دەر كە­زىندە قولعا الىنباعان جاعدايدا بيىلعى جىلى حالىقتى وسىمدىك مايى­مەن قامتۋدا, كورشى ەلدەردەگىدەي, ۇلكەن قيىندىقتار پايدا بولار ەدى. ىلعال ساقتاۋ تەحنولوگياسى قول­دانىلعان ەگىستىكتىڭ كولەمى 11,2 ميلليون گەكتارعا جەتكىزىلدى. بۇل جالپى استىق ەگىستىگىنىڭ 67 پايىزىن قۇ­راي­دى. سونىمەن قاتار ەگىستىكتى سۋلان­دىرۋ باعىتىندا دا ناقتى شارالار قولعا الىنا باستادى. وسى سالادا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋدىڭ زاڭ­دىق بازاسى قالىپتاستىرىلدى. بيىل­عى جىلى وسى باعىتتاعى العاشقى قاناتقاقتى جوبا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان باستالعالى وتىر. استىق ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ازاي­عانىنا قاراماستان بيىلعى جىلى الىن­عان 12,2 ميلليون توننا تازا اس­تىق ىشكى رىنوكتى تولىق قامتىپ, شامامەن العاندا ونىڭ 7 ميلليون تون­ناسىن ەكسپورتقا باعىتتاۋعا تولىق مۇمكىندىك بەرەدى. ال مايلى دا­قىل­داردىڭ الىنعان كولەمى 775,5 مىڭ تون­نانى, كوكونىس 2 576,9 مىڭ تون­نانى, كارتوپ 2 554,6 مىڭ توننانى قۇرادى. بۇل ەلىمىزدىڭ ىشكى رىنوگىن جاڭا ونىمگە قول جەتكىزگەنگە دەيىن تولىق قامتۋعا جەتەدى. مال شارۋاشىلىعى تۇراقتى تۇردە العا باسىپ كەلەدى. وتكەن جىلى مالداردىڭ بارلىق ءتۇرى بويىنشا العاندا ءوسىم دەڭگەيى 2-3 پايىزدى قۇرادى. وسىعان سايكەس مالدان الىناتىن ونىمدەرىنىڭ كولەمدەرى دە وسە ءتۇستى. ماسەلەن, جۇمىرتقا ءوندىرۋ 13,6 پايىزعا, قۇس ەتىن ءوندىرۋ 25 پايىزعا كوبەيدى. وسىنداي شارالار ناتيجەسىندە ىشكى رىنوكقا كەلەتىن شەتەلدىك تاۋىق ونىمدەرىنىڭ يمپورتى بۇرىنعى 70 پايىزدان 50 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. مينيسترلىك وتكەن جىلى مال تۇقىمدارىن اسىلداندىرۋ باعىتىندا بولاشاقتا ۇلكەن جەمىسىن بەرەتىندەي بىرقاتار ستراتەگيالىق شارالاردى جۇزەگە اسىردى. سونىڭ كۋاسى رەتىندە مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا كەڭ اۋقىمدى سەلەكتسيالىق جۇمىستاردىڭ باستالعاندىعىن, ونىڭ جۇيەسى قۇرى­لىپ وعان قازىردىڭ وزىندە مال تۇقى­مىن اسىلداندىرۋ ىسىمەن شۇعىل­دا­ناتىن 850 شارۋاشىلىقتىڭ تارتى­لىپ وتىرعاندىعىن اتاپ كورسەتۋگە بولادى. اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋ باعىتىندا دا ەلەۋلى شارالار قولعا الىندى. وسى باعىتتا ءبىلىم تاراتۋدى كوزدەيتىن 6 ورتالىق قۇرىلدى. الدا­عى 3 جىلدا ولاردىڭ سانىن 15-كە جەت­كىزۋدىڭ, اگرارلىق سالاداعى كادرلار­دىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ناقتى شارالارى بەلگىلەندى. وسىنداي وركەندى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا «كازاگرو» حولدينگى دە بەلسەندى جۇمىستار جۇرگىزدى. وسى قۇرىلىمنىڭ اتقارعان جۇمىستارى مەن بيىلعى جىلعا بەلگىلەنگەن مىندەتتەرى تۋرالى حولدينگتىڭ باسشىسى اسىلجان مامىتبەكوۆ باياندادى. حول­دينگ جۇمىستارى بىرنەشە باعىت­تار بويىنشا ورىستەتىلىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە وتكەن جىلى اۋىل شارۋاشى­لىعىن سەرپىندى دامىتۋعا باعىتتال­عان 87 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. وسىنىڭ ناتيجەسىندە زامان تالابىنا ساي بىرقاتار جاڭا نىسانداردىڭ, جىلىجايلار مەن مال بورداقىلاۋ الاڭدارىنىڭ, قۇس فاب­ريكالارىنىڭ, باسقا دا نىسانداردىڭ ىسكە قوسىلۋىمەن بىرگە 5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە 9 جوبا حولدينگتىڭ تىكەلەي با­قىلاۋىمەن جۇزەگە استى. وسىلاردىڭ نەگىزىندە وڭتۇستىك قازاقستان وب­لى­سىندا قۇس فابريكاسى, تاراز قالا­سىندا ءجۇندى باستاپقى وڭدەۋ فاب­ري­كاسى, ەندى ءبىر جەرلەردە ءسۇت وڭدەيتىن زاۋىت, اسىل تۇقىمدى مال وسىرەتىن جانە ودان ءونىم الاتىن جاڭا فەرمالار قۇرىلدى, 400-دەن استام نەسيە سەرىكتەستىگى 7,6 ميلليارد تەڭگەنىڭ نەسيە قارجىسىمەن قامتاماسىز ەتىلىپ, اۋىلدى جەردەگى ادامداردىڭ جۇمىس­پەن قامتىلىپ, جاعدايلارىن تۇزە­تۋىنە ەلەۋلى كومەكتەر كورسەتىلدى. 250 شاعىن جىلىجاي پايدالانۋعا بەرىلدى. القا ماجىلىسىندە ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ ءسوز سويلەدى. پرەمەر-مينيستر وتكەن جىلدىڭ اۋىل شا­رۋا­شىلىعى سالاسى ءۇشىن اۋىر بولعانىنا قاراماستان بۇل سالادا كوپتەگەن جۇ­مىستار جۇزەگە اسىرىلعاندىعىن اي­تىپ, وسى ءۇشىن سالا قىزمەتكەرلەرىنە دەگەن ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. سو­نى­مەن قاتار سالانىڭ الدىنا بىرقاتار جاڭا مىندەتتەر جۇكتەدى. سولاردىڭ اراسىندا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ەرەكشە ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن ايت­تى, ويتكەنى وتكەن جىلدىڭ ءتاجى­ريبەسى ەگىنشىلىك سالاسىندا ءبىزدىڭ تابيعاتقا تاۋەلدىلىگىمىز ۇلكەن ەكەندىگىن كورسە­تىپ بەردى. مىنە, وسىنداي ساتتە ىلعال ساقتاۋ تەحنولوگيالارى, ەگىستىكتەردى سۋلاندىرۋ جۇيەسىن ەن­گىزۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قام­تاماسىز ەتۋ ىسىنە كوپ كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگىن ايتتى. ۇكىمەت وسى سالاعا بولىنەتىن جانار-جاعارماي باعاسىن تۇراقتاندىرۋدا ۇلكەن جۇمىستار تىندىردى. ەندى وسىنىڭ ناتيجەسى اۋىل شارۋاشىلىعى باعاسىنان كورىنۋى كەرەكتىگىن قاداپ تۇرىپ ايتتى. ۇكىمەت باسشىسى الدىن الا بولجامدار بويىنشا ءححى عاسىردىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى باستى پروبلەماسى حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتۋ بولاتىن­دىعىن جەتكىزدى. مۇنداي جاعدايدا ەلىمىز سۋ كوزدەرىن اشىپ جانە ونى ۇنەمدى پايدالانۋ ماسەلەسىنە بارىن­شا مۇقيات بولۋى قاجەت. بۇل ماسەلە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا دا تىكەلەي قاتىستى بولىپ وتىر. وسىعان وراي شاحتالىق سۋلاردى پايدالانۋ جونىندە وڭىرلەرمەن كەلىسە وتىرىپ جاڭا باعدارلاما ازىرلەۋ جونىندە تاپسىرما بەردى. سۇڭعات ءالىپباي.