بيىل ەلىمىز ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىن اتاپ وتەدى. بۇل – جاي مەرەكە ەمەس, كيەلى دە قاستەرلى مەرەكە. قازاق ەلىنىڭ الىس كەلەشەگىن ايقىنداپ بەرگەن ەرەكشە داتا. بۇگىنگى كۇنى شيرەك عاسىرلىق بيىك بەلەسكە كوتەرىلگەن مەملەكەتىمىزدىڭ باستى ماقساتى – الەمدەگى ەڭ جاقسى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنان ورىن الۋ. بۇرىن الدىمىزعا مۇنداي بيىك ماقسات قويۋ ءۇش ۇيىقتاساق تۇسىمىزگە كىرىپ پە ەدى؟! وسىلاي دەپ ويلاۋعا مۇرشامىز كەلىپ پە ەدى؟! جوق, ارينە. مۇنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. تاۋەلسىزدىكتىڭ بەرگەن مۇمكىندىگى.
وسىنىڭ ءوزى بارشا قازاقستاندىقتارعا وي سالىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىن تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە ءارى تەرەڭىرەك ءتۇيسىنۋگە يتەرمەلەيدى. تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ بارشا جەڭىستەرىمىز بەن تابىستارىمىزدىڭ باستاۋى. مۇنى ءبىز ۇمىتۋعا, جادىمىزدان شىعارۋعا ءتيىستى ەمەسپىز. سونىمەن بىرگە, ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحىن وقىپ-ۇيرەنۋ جانە سانامىزعا توقىپ تۇيىندەۋ ءىسى دە اسا ماڭىزدى ءارى قاجەتتى دەگىم كەلەدى.
بىزدە, ورتاق وتانىمىز – قازاقستاندا ءاربىر مەيرام, ءاربىر مەملەكەتتىك مەرەكە بارىمىزگە, بارلىق ەتنوس وكىلدەرىنە ورتاق. ءبىز ونىڭ ءبارىن بىرگە تويلاۋدى ادەتىمىز بەن سالت-داستۇرىمىزگە ەنگىزىپ تە ۇلگەردىك. سونىڭ ىشىندە, ءتاۋەلسىزدىك تويىنىڭ ورنى تىپتەن ايرىقشا. ويتكەنى, بۇل دارا داتا – بارلىق قازاقستاندىقتاردى ءبىر ماقسات پەن ءبىر ءمۇددەگە توپتاستىرۋعا قىزمەت جاساي الادى. سەبەبى, كەمەدەگىنىڭ جانى ءبىر دەگەندەي, بارشامىز ءوز تاعدىرىمىزدى ەلىمىزدىڭ تاعدىرىنان بولە-جارا قاراي المايمىز. بۇل تۇرعىدا ءبارىمىزدى ورتاق تاعدىر بىرىكتىرەتىنى دە وسى ويىمىزدىڭ تاعى ءبىر جالعاستىعىن كورسەتەدى.
وتكەن XX عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىندا قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, قازاقستانعا ەرىكسىز جەر اۋدارىلعان ۇلت پەن ۇلىس وكىلدەرىنىڭ قاتارىنان كورەي حالقى دا ورىن الادى. بۇگىندە بىزدەر قازاقستاندى ءوز وتانىمىز دەپ سانايمىز. ويتكەنى, ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز بەن اكە-شەشەلەرىمىز وسى توپىراققا تامىر جايدى. باقىتىن قازاق جەرىنەن تاۋىپ, جاپىراق جايىپ, ماۋەلى بايتەرەككە اينالدى.
باقىتتى بولۋ دەگەن ۇعىمدى ءاركىم ءارتۇرلى تۇسىنەدى عوي. ال مەنىڭ ويىمشا, ىنتىماعى جاراسقان ءبىر شاڭىراق استىندا ءومىر ءسۇرىپ, ەڭبەك ەتكەننەن اسقان باقىت جوق. وسى تۇرعىدا بارشا قازاقستاندىقتاردى باقىتتى دەپ ساناۋعا ابدەن بولادى عوي دەگەن ويدامىن. ويتكەنى, باقىتتىڭ كىلتى تىنىشتىقتا, بەيبىت ءومىر مەن بەرەكەلى تىرلىكتە ەمەس پە؟
سونداي-اق, ءتاۋەلسىزدىڭ تاعدىرى ءتىزبەگىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلۋى ءوز الدىنا ءبىر بولەك اڭگىمە دەسەم, قاتەلەسپەيتىن شىعارمىن. ءارى بۇل – ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم مەن قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋداعى تەڭدەسى مەن بالاماسى جوق قوعامدىق ينستيتۋت. ەلىمىزدە بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتى ساقتاي ءبىلۋدىڭ تاپتىرماس تەتىگى. رەسپۋبليكاداعى كوپ ەتنوستى تۇرعىندار اراسىنداعى تاتۋلىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ قاينار كوزى.
تاۋەلسىزدىك تاريحىنا كوز ءجۇگىرتسەك تە دەربەستىككە قول جەتكىزۋ ارقىلى ءارتۇرلى ادامداردىڭ تاعدىرى ءبىر ارناعا توعىسقانىن بايقايمىز. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, ءبىزدىڭ جەڭىستەرىمىز دە, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-ءوركەندەۋ ىسىنە قوسار ۇلەسىمىز دە ورتاق. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىق تورقالى تويىنىڭ تابالدىرىعىندا تۇرعان تۇسىمىزدا ءبىز كەلەشەگىمىزگە نىق سەنەمىز. بالالارىمىز بەن كەيىنگى ۇرپاقتىڭ بولاشاعىنا الاڭدامايمىز. وسى ورايدا, ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى بۇدان دا جارقىن بولۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن دە جاساۋعا ءازىرمىز.
ەلەنا شەك,
باتىس قازاقستان وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كورەي ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى
ورال
بيىل ەلىمىز ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىن اتاپ وتەدى. بۇل – جاي مەرەكە ەمەس, كيەلى دە قاستەرلى مەرەكە. قازاق ەلىنىڭ الىس كەلەشەگىن ايقىنداپ بەرگەن ەرەكشە داتا. بۇگىنگى كۇنى شيرەك عاسىرلىق بيىك بەلەسكە كوتەرىلگەن مەملەكەتىمىزدىڭ باستى ماقساتى – الەمدەگى ەڭ جاقسى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنان ورىن الۋ. بۇرىن الدىمىزعا مۇنداي بيىك ماقسات قويۋ ءۇش ۇيىقتاساق تۇسىمىزگە كىرىپ پە ەدى؟! وسىلاي دەپ ويلاۋعا مۇرشامىز كەلىپ پە ەدى؟! جوق, ارينە. مۇنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. تاۋەلسىزدىكتىڭ بەرگەن مۇمكىندىگى.
وسىنىڭ ءوزى بارشا قازاقستاندىقتارعا وي سالىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىن تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە ءارى تەرەڭىرەك ءتۇيسىنۋگە يتەرمەلەيدى. تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ بارشا جەڭىستەرىمىز بەن تابىستارىمىزدىڭ باستاۋى. مۇنى ءبىز ۇمىتۋعا, جادىمىزدان شىعارۋعا ءتيىستى ەمەسپىز. سونىمەن بىرگە, ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحىن وقىپ-ۇيرەنۋ جانە سانامىزعا توقىپ تۇيىندەۋ ءىسى دە اسا ماڭىزدى ءارى قاجەتتى دەگىم كەلەدى.
بىزدە, ورتاق وتانىمىز – قازاقستاندا ءاربىر مەيرام, ءاربىر مەملەكەتتىك مەرەكە بارىمىزگە, بارلىق ەتنوس وكىلدەرىنە ورتاق. ءبىز ونىڭ ءبارىن بىرگە تويلاۋدى ادەتىمىز بەن سالت-داستۇرىمىزگە ەنگىزىپ تە ۇلگەردىك. سونىڭ ىشىندە, ءتاۋەلسىزدىك تويىنىڭ ورنى تىپتەن ايرىقشا. ويتكەنى, بۇل دارا داتا – بارلىق قازاقستاندىقتاردى ءبىر ماقسات پەن ءبىر ءمۇددەگە توپتاستىرۋعا قىزمەت جاساي الادى. سەبەبى, كەمەدەگىنىڭ جانى ءبىر دەگەندەي, بارشامىز ءوز تاعدىرىمىزدى ەلىمىزدىڭ تاعدىرىنان بولە-جارا قاراي المايمىز. بۇل تۇرعىدا ءبارىمىزدى ورتاق تاعدىر بىرىكتىرەتىنى دە وسى ويىمىزدىڭ تاعى ءبىر جالعاستىعىن كورسەتەدى.
وتكەن XX عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىندا قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, قازاقستانعا ەرىكسىز جەر اۋدارىلعان ۇلت پەن ۇلىس وكىلدەرىنىڭ قاتارىنان كورەي حالقى دا ورىن الادى. بۇگىندە بىزدەر قازاقستاندى ءوز وتانىمىز دەپ سانايمىز. ويتكەنى, ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز بەن اكە-شەشەلەرىمىز وسى توپىراققا تامىر جايدى. باقىتىن قازاق جەرىنەن تاۋىپ, جاپىراق جايىپ, ماۋەلى بايتەرەككە اينالدى.
باقىتتى بولۋ دەگەن ۇعىمدى ءاركىم ءارتۇرلى تۇسىنەدى عوي. ال مەنىڭ ويىمشا, ىنتىماعى جاراسقان ءبىر شاڭىراق استىندا ءومىر ءسۇرىپ, ەڭبەك ەتكەننەن اسقان باقىت جوق. وسى تۇرعىدا بارشا قازاقستاندىقتاردى باقىتتى دەپ ساناۋعا ابدەن بولادى عوي دەگەن ويدامىن. ويتكەنى, باقىتتىڭ كىلتى تىنىشتىقتا, بەيبىت ءومىر مەن بەرەكەلى تىرلىكتە ەمەس پە؟
سونداي-اق, ءتاۋەلسىزدىڭ تاعدىرى ءتىزبەگىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلۋى ءوز الدىنا ءبىر بولەك اڭگىمە دەسەم, قاتەلەسپەيتىن شىعارمىن. ءارى بۇل – ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم مەن قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋداعى تەڭدەسى مەن بالاماسى جوق قوعامدىق ينستيتۋت. ەلىمىزدە بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتى ساقتاي ءبىلۋدىڭ تاپتىرماس تەتىگى. رەسپۋبليكاداعى كوپ ەتنوستى تۇرعىندار اراسىنداعى تاتۋلىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ قاينار كوزى.
تاۋەلسىزدىك تاريحىنا كوز ءجۇگىرتسەك تە دەربەستىككە قول جەتكىزۋ ارقىلى ءارتۇرلى ادامداردىڭ تاعدىرى ءبىر ارناعا توعىسقانىن بايقايمىز. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, ءبىزدىڭ جەڭىستەرىمىز دە, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-ءوركەندەۋ ىسىنە قوسار ۇلەسىمىز دە ورتاق. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىق تورقالى تويىنىڭ تابالدىرىعىندا تۇرعان تۇسىمىزدا ءبىز كەلەشەگىمىزگە نىق سەنەمىز. بالالارىمىز بەن كەيىنگى ۇرپاقتىڭ بولاشاعىنا الاڭدامايمىز. وسى ورايدا, ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى بۇدان دا جارقىن بولۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن دە جاساۋعا ءازىرمىز.
ەلەنا شەك,
باتىس قازاقستان وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كورەي ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى
ورال
سوڭعى جاڭالىقتار
تۇلعا • كەشە
اۋا رايى • كەشە
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • كەشە
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • كەشە
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • كەشە
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • كەشە
