قازاقستان باستامالارى حالىقارالىق اۋقىمدا تانىلعان سالا
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 31 ناۋرىز – 1 ءساۋىر كۇندەرى ۆاشينگتون قالاسىندا وتەتىن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميتكە قاتىسادى. مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن يادرولىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋ يادرولىق كونترابانداعا قارسى تۇرىپ, يادرولىق تەرروريزم ارەكەتتەرىنە توقتاۋ سالۋ, انىقتاۋ جانە بولدىرماۋ ماقساتىندا وسال يادرولىق ماتەريالداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن الەمدە بار كوپ جاقتى قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتىن بەلسەندىلەندىرۋدى كوزدەيدى.
الدا وتەتىن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ءتورتىنشى قورىتىندى سامميتتەن نە كۇتۋگە بولاتىندىعى تۋرالى ءبىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اقش-تاعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قايرات وماروۆپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
–
قايرات ەرمەك ۇلى, اقش-تىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك ءماسەلەلەرى بويىنشا جوعارى دەڭگەيدەگى فورۋمداردى شاقىرۋ باستاماسىنىڭ سەبەبى نەدە دەپ ويلايسىز؟
– اقش پرەزيدەنتى باراك وبامانىڭ يادرولىق تاراتپاۋ قاعيدالارىن بەرىك ۇستاناتىندىعى بارشاعا ءمالىم. ول 2009 جىلى پراگا قالاسىندا سويلەگەن ءسوزىندە «يادرولىق تەرروريزم الەمدىك قوعامداستىق ءۇشىن تىكەلەي جانە ەكسترەمالدى قاۋىپ» دەگەن بولاتىن. ءبىر جىل وتكەندە, ياعني 2010 جىلى دۇنيەجۇزى نازارىن ەڭ جوعارى دەڭگەيدە يادرولىق تەرروريزم قاۋپىنە اۋدارۋ ماقساتىمەن ۆاشينگتوندا يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى العاشقى سامميت شاقىرىلدى. ونىڭ جۇمىسىنا 50-دەن استام مەملەكەت باسشىلارى قاتىستى, بۇل بۇۇ قۇرىلعاننان بەرى ەل باسشىلارىنىڭ ەڭ كوپ جينالعان ءىس-شاراسى بولدى. ودان كەيىن تاعى ەكى سامميت: 2012 جىلى سەۋل قالاسىندا جانە 2014 جىلى گااگا قالاسىندا وتكىزىلدى. سول جىلى اقش پرەزيدەنتى بەرليندە ءسوز ءسويلەپ, 2016 جىلى ۆاشينگتوندا ءتورتىنشى ءارى سوڭعى سامميت وتەدى دەپ رەسمي تۇردە جاريالادى.
– وتكىزىلگەن سامميتتەردىڭ پايداسى نەدە؟ وتكەن كەزدەسۋلەردەن ەلەۋلى ناتيجەلەر بار ما؟
– وتكەن سامميتتەردىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ونداعان ەلدىك, كوپ جاقتى ءمىندەتتەمەلەر قابىلداندى, يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى قولدايتىن حالىقارالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋ جانە ماتەريالدار قاۋىپسىزدىگىن جاقسارتۋ جولىندا ەلەۋلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى.
كوپتەگەن قاتىسۋشى مەملەكەتتەر ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى تەتىكتەردى پايدالانىپ, ىشكى يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن ارتتىرۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قولدانۋ ءمىندەتتەمەلەرىن موينىنا الدى. عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمدارىنىڭ ءمالىمەتى بويىنشا, 2014 جىلعا قاراي 2010 جىلى ساۋىردە ۆاشينگتوندا قابىلدانعان مىندەتتەمەلەردىڭ 95 پايىزى ورىندالدى.
وسى جەردە اتالعان ماسەلەگە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جانە جالپى ەلىمىزدىڭ قوسقان زور ۇلەسىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. 2010 جىلى قاراشادا ەنەرگەتيكالىق سەرىكتەستىك بويىنشا ەكىجاقتى كوميسسيانىڭ تەڭ ءتوراعالارى – قازاقستان مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ پەن اقش ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى دەنيەل پونەمان اقتاۋ قالاسىندا پلۋتوني شىعارىپ كەلگەن بن-350 ءوندىرىستىك يادرولىق رەاكتورىنىڭ «قاۋىپسىز جابىلۋىن» جاريا ەتتى. اتالعان باعدارلامانىڭ جابىلۋى ءدۇنيەجۇزىندە يادرولىق قاۋىپتى ازايتۋ جولىندا ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ سوڭعى 15 جىلداعى ەڭ جارقىن وقيعالارىنىڭ ءبىرى بولدى. قاۋىپسىز قويماعا كوشىرىلگەن پلۋتوني ءمولشەرى 70 شاقتى يادرولىق قارۋ ءوندىرىسىنە جەتكىلىكتى ەدى. جوباعا جۇزدەگەن قازاقستاندىق جانە امەريكالىق عالىمدار, ينجەنەرلەر, قاۋىپسىزدىك جانە كولىك تاسىمالى سالاسىنداعى ماماندار قاتىستى.
تەك 2010 جىلدىڭ ىشىندە اقتاۋ قالاسىنان قازاقستاننىڭ شىعىس اۋماعىنا 3 مىڭ شاقىرىم جەرگە ارنايى كونتەينەرلەردە ىستەن شىققان وتىننىڭ تاسىمالى 12 رەت جۇزەگە اسىرىلدى. ءدال وسى ءبىرىنشى سامميت شەڭبەرىندە پرەزيدەنت ب.وباما قازاقستاننىڭ اتالعان سالاداعى جەتەكشى ءرولىن ناقتى اتادى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ بەلسەندى ۇستانىمىنا وراي ءبىز وسى كەزگە دەيىن دۇنيەجۇزىندەگى تاراتپاۋ ىسىندە الدىڭعى قاتاردامىز.
سەۋلدەگى سامميت ءبىرىنشى سامميتتىڭ جۇمىسىن جالعاستىرىپ, حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارىن فيزيكالىق يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ سالاسىنداعى ءتيىمدى ۇلتتىق جانە حالىقارالىق شارالاردى وڭدەۋ قاجەتتىلىگىنە اۋداردى. سامميت بارىسىندا ءۇش ەل پرەزيدەنتتەرى: قازاقستاننان – نۇرسۇلتان نازارباەۆ, اقش-تان – باراك وباما, رەسەيدەن – دميتري مەدۆەدەۆ وسىدان 25 جىل بۇرىن جابىلعان سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنداعى ۇشجاقتى ىنتىماقتاستىقتى قورىتىندىلاپ, بىرىككەن مالىمدەمە جاسادى. قازاقستان, اقش جانە رەسەي مەملەكەت باسشىلارى دەگەلەڭ تاۋىنىڭ سىلەمىندە يادرولىق سىناقتار وتكىزىلگەن جانە رادياتسيالىق بەلسەندى ماتەريالداردىڭ قالدىقتارى قالعان تۋننەلدەردى جابۋ ءىسى بويىنشا كوپجىلدىق بىرىككەن وپەراتسيانىڭ اياقتالعانىن جاريا ەتتى.
گااگاداعى سامميت الداعى ەكى سامميتتىڭ جەتىستىكتەرىنە نەگىزدەلىپ, دۇنيەجۇزىندەگى قاۋىپتى يادرولىق ماتەريالداردىڭ سانىن قىسقارتۋ; بارلىق يادرولىق ماتەريالداردىڭ جانە رادياتسيالىق بەلسەندى كوزدەردىڭ قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن كوتەرۋ; حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ سەكىلدى ءۇش ماقساتتى كوزدەدى.
– ۇستىمىزدەگى جىلعى ۆاشينگتون سامميتىنەن نە كۇتەمىز؟
– 2016 جىلعى سامميت الدا وتكەن ءۇش ءسامميتتىڭ باستى ماقساتتارىن ءتيىمدى ىلگەرىلەتىپ, ماگاتە جانە وزگە دە سالالىق ۇيىمدارمەن ىقپالداسا قاۋىپسىزدىكتىڭ ودان دا بەرىك ارحيتەكتۋراسىن, ودان دا تۇراقتى مودەلىن ورناتادى دەپ كۇتىلۋدە. ۆاشينگتون سامميتى, سونداي-اق, حالىقارالىق ستاندارتتارعا جانە ەلدەردىڭ ءوز ءمىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ ۇدەرىستەرىنە نەگىزدەلىپ, يادرولىق قارۋ ماتەريالدارىنىڭ جاھاندىق قورلارىن قىسقارتۋ باعدارىندا يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ەلەۋلى ءوزگەرىستەردى ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالماق.
قازاقستان الداعى سامميتكە دە جاڭا جەتىستىكتەرى مەن باستامالارىن الا بارماق. ونىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى ماگاتە-ءنىڭ ۋراننىڭ وسكەمەندەگى تومەن بايىتىلعان حالىقارالىق بانكى بولىپ تابىلادى.
– الداعى ءتورتىنشى سامميت نەگە قورىتىندى دەپ اتالادى؟ اقش-تىڭ باستاماسىمەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە ارنالعان وزگە سامميتتەر شاقىرىلا ما؟
– يادرولىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا ءسامميتتى شاقىرۋ – پرەزيدەنت باراك وبامانىڭ جەكە باستاماسى. بيىل ونىڭ پرەزيدەنتتىك مەرزىمى اياقتالادى. وسى تەكتەس سامميتتەردىڭ بولاشاقتا شاقىرىلاتىنى نەمەسە شاقىرىلمايتىنى اق ءۇيدىڭ جاڭا اكىمشىلىگىنىڭ شەشىمىنە بايلانىستى. قازىرگى كەزدە اقش-تىڭ ىشكى ساياساتىندا زور وزگەرىستەر ورىن الۋدا. اقش-تاعى سايلاۋ ناۋقانى بەلسەندى ءجۇرىپ, ەكى پارتيادان باستى ۇمىتكەرلەر انىقتالدى. ال پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۆاشينگتونعا وسى جولعى ساپارى ەكى ەلدىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىنىڭ ساباقتاستىعىن ءارى قازاقستاننىڭ ءدۇنيەجۇزى انتيادرولىق قوزعالىسىنداعى جەتەكشىلىگىن تاعى ءبىر ءمارتە كورسەتۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
– قازاقستان ۆاشينگتونداعى يادرولىق قاۋىپسىزدىك سامميتىنە قانداي جەتىستىكتەرمەن بارا جاتىر, سول تۋرالى تولىعىراق بايانداپ بەرسەڭىز.
– ەلباسىنىڭ ۆاشينگتونعا ساپارى قازاقستاننىڭ تاراتپاۋ جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ىسىنە بەرىك ۇستانىمىن تاعى كورسەتۋىنە, يادرولىق ماتەريالداردىڭ ناقتى قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋداعى ءتاجىريبەسىمەن جانە تانىمىمەن ءبولىسۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
سامميتكە 52 ەلدىڭ جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى شاقىرىلعان. ايتىپ كەتكەنىمدەي, قازاقستان سامميتكە يادرولىق سالاداعى جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتىڭ دا, اقش-پەن ەكىجاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ دە ەلەۋلى جەتىستىكتەرىمەن اياق باسپاق. اقش-پەن بىرلەسىپ جاسالعان ءساتتى جوبالارعا قىسقاشا شولۋدىڭ ءوزى اتالعان سالادا ايتارلىقتاي ساپالى ىلگەرىلەۋ بار ەكەنىن ايعاقتايدى. ولاردىڭ ىشىندە: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعى يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ ۆۆر-ك رەاكتورىنىڭ تومەن بايىتىلعان ۋرانعا ءوتۋى, فيزيكالىق يادرولىق قورعاۋ ورتالىعىنىڭ سالىنۋى, الماتى قالاسىنداعى ورتالىق رەفەرەنتس-لابوراتوريانىڭ قۇرىلىسى بار. ب.وباما اكىمشىلىگى بىرقاتار قازاقستاندىق باستامالاردى, سونىڭ ىشىندە 2006 جىلعى ورتالىق ازيانى يادرولىق قارۋدان ازات ايماققا اينالدىرۋ تۋرالى شارت تا بار, كەپىلدىكتەر تۋرالى حاتتاماعا قول قويۋ ارقىلى قولدادى.
– قازاقستان اۋماعىندا ءتومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن قۇرۋ ىسىنە اقش-تا قانداي پىكىر ءبىلدىرىلەدى؟
– 2015 جىلى تامىزدا قازاقستان مەن ماگاتە اراسىندا ەلىمىز اۋماعىندا تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمشارتقا قول قويىلۋى حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان دا, سونداي-اق, اقش تاراپىنان دا جوعارى باعالاندى. وسى جاقىندا عانا اقش كونگرەسسمەندەرى دەنا روراباكەر مەن ەلسي حاستينگستىڭ مالىمدەمەلەرى جاريالاندى. كونگرەسسمەندەردىڭ ەكەۋى دە قازاقستاننىڭ يادرولىق ارسەنالدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋى تۋرالى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاريحي شەشىمىن ءارى تومەن بايىتىلعان ۋراننىڭ قايتالاما نارىعىن قامتاماسىز ەتەتىن بۇرىن-سوڭدى بولماعان تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىنىڭ ەلىمىز اۋماعىندا قۇرىلۋىن تەڭدەسسىز باستامالار رەتىندە اتاپ ءوتتى. اقش-تاعىلار بۇل بانك وزگە ەلدەر ءۇشىن بەيبىت اتوم ەنەرگياسىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ, ولاردىڭ يادرولىق وتىندى بايىتۋ بويىنشا ءوز باعدارلامالارىن جاساۋ قاجەتتىلىگىن جوياتىندىعىن تۇسىنەدى جانە باعالايدى.
يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت قارساڭىندا وتەتىن اتوم ونەركاسىبى كونفەرەنتسياسىنىڭ بارىسىندا قازاقستان مەن «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق اتوم كومپانياسى» اق-قا قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن ورنالاستىرۋ تۋرالى اسا ماڭىزدى ۇسىنىسىنا قۇرمەت بەلگىسى رەتىندە «حالىقارالىق كوشباسشىلىق ءۇشىن» ارنايى ناگراداسى تاپسىرىلادى دەپ كۇتىلۋدە. ال بۇل ماراپاتتىڭ يادرولىق تاراتپاۋدىڭ جاھاندىق ۇدەرىسىنە ماڭىزدى ۇلەس بولىپ قوسىلاتىنى كۇمانسىز.
– جاقسى جاڭالىق ەكەن. ال قۇراما شتاتتار يراننىڭ يادرولىق پروبلەماسىنىڭ وڭ شەشىم تابۋىنداعى قازاقستاننىڭ ءرولىن قالاي باعالايدى؟
– يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى بويىنشا كەلىسسوزدەر وتكىزۋدە جانە جالپىعا ورتاق ءىس-شارالاردىڭ بىرىككەن جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋدا قازاقستان مەن ەلباسىنىڭ ءرولى پرەزيدەنت باراك وبامانىڭ جانە اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى دجون كەرريدىڭ رەسمي سوزدەرىندە ءبىرنەشە رەت اتاپ وتىلگەن بولاتىن. اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى 2015 جىلعى 28 جەلتوقساندا مەملەكەتتىك حاتشى دج.كەرريدىڭ يرانعا يادرولىق ماتەريالدار جىبەرۋ ىسىنە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن قازاقستانعا العىسىن بىلدىرگەنى تۋرالى ءمالىمدەمەسىن جاريالاعانى ءمالىم. ءمالىمدەمەدە, سونىمەن قاتار, جالپىعا ورتاق ءىس-شارالاردىڭ بىرىككەن جوسپارىنا تابىستى قول جەتكىزۋدە قازاقستاننىڭ كەلىسسوزدەر ءۇشىن الاڭ بەرگەنى اتاپ كورسەتىلدى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىن, «التىلىق توبىنىڭ» يران, ماگاتە جانە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىمەن ءبىرلەسكەن جۇمىسى شەڭبەرىندە يراننان تومەن بايىتىلعان ۋراننىڭ شىعارىلۋىنا وتەم رەتىندە بۇل ەلگە قازاقستان 60 توننا تابيعي ۋران جىبەردى. بۇل تاراتپاۋ رەجىمىن نىعايتىپ, مەملەكەتتەردىڭ بەيبىت اتومدى دامىتۋعا جانە يادرولىق وتىننىڭ جالپىعا بىردەي قولجەتىمدى بولۋىنا جول اشادى دەپ سەنەمىز.
– اقش پەن قازاقستان اراسىنداعى ەكىجاقتى قاتىناستاردى قالاي باعالايسىز؟
– سوڭعى جىلدارى قازاقستان-امەريكا قاتىناستارى ستراتەگيالىق سيپاتقا يە بولىپ, تولىق سەرىكتەستىك دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. بۇل, سونىمەن قاتار, ەكى ەلدىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ ءوزارا سىيلاستىق قاتىناستارىنا دا بايلانىستى. ۇستىمىزدەگى جىل ەكىجاقتى قاتىناستار ءۇشىن مەرەيتويلىق جىل بولىپ تابىلادى: قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن العاش تانىعان ەلدەردىڭ قاتارىندا اقش-تىڭ بولعانى بەلگىلى. وسى ورايدا, بيىل قازاقستان مەن اقش اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناۋىنىڭ 25 جىلدىعىن اتاپ وتەمىز.
2015 جىل ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى ساپالى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋ تۇرعىسىنان العاندا ءساتتى جىل دەپ سانالادى. ءوتكەن جىلعى قىركۇيەكتە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ شەڭبەرىندە قازاقستان مەن اقش پرەزيدەنتتەرىنىڭ ەكىجاقتى كەزدەسۋى ءوتتى. ءساۋىردە قازاقستان پرەمەر-مينيسترى كارىم ءماسىموۆ اقش-قا ساپارمەن باردى. قاراشادا مەملەكەتتىك حاتشى دجون كەرريدىڭ قازاقستان مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە تاريحي ساپارى جۇزەگە استى. ونىڭ ناتيجەسىندە ورتالىق ازيا مەن اقش اراسىندا «س5+1» اتىمەن بەلگىلى ىقپالداستىقتىڭ جاڭا ءپىشىمى قۇرىلدى.
– ءسوزىڭىزدى قورىتىندىلاي كەلە, قازاقستان مەن اقش قارىم-قاتىناستارىنىڭ الداعى ۋاقىتتاعى دامۋ مۇمكىندىكتەرىن قالاي سيپاتتايتىنىڭىزدى ءبىلدىرسەڭىز.
– ءبىز اقش-پەن ءوزارا ءتيىمدى جانە جەمىستى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى ودان ءارى جالعاستىرۋعا نيەتتىمىز. قازاقستان ارقاشاندا الەمدەگى يادرولىق قاۋىپسىزدىكتىڭ بەلسەندى جاقتاۋشىسى بولدى جانە بولاشاقتا دا بولىپ قالا بەرمەك. ءبىز امەريكالىق سەرىكتەستەرىمىزبەن ءوزارا مۇددەلى جانە كوپقىرلى ۇنقاتىسۋدى جالعاستىراتىن بولامىز. ەلدەرىمىز اراسىنداعى قاتىناستاردىڭ جوعارى ىرعاعى تەك ەكىجاقتى ءپىشىمدە عانا ەمەس, وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ماسەلەلەر بويىنشا دا ءوزارا مۇددەلى سالالاردا بەلسەندى ىنتىماقتاسۋعا جول اشادى.
اقش تاراپى ەلىمىزدىڭ تەڭگەرىمدى كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىن, وڭىردەگى جانە ودان تىس اۋماقتاعى مەملەكەتتەرمەن تاتۋ قارىم-قاتىناستارىن, جاھاندىق دەڭگەيدەگى اۋقىمدى جانە ستراتەگيالىق ماڭىزدى باستامالارىن اسا جوعارى باعالايدى. جانە دە ەلىمىزدىڭ جۇزەگە اسقان جوبالارى مەن حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋداعى ورتاق ىسكە قوسقان ۇلەسى جوعارىدا ايتىلعان وڭ ۇدەرىستەردىڭ بىردەن-ءبىر دالەلى بولىپ تابىلادى.
قازاقستان – يادرولىق تاراتپاۋ ۇدەرىسىندە جەتەكشى رولگە يە. بۇل – حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان جالپى مويىندالعان فاكت.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
سامات مۇسا,
«ەگەمەن قازاقستان».
