ءوندىرىسى وسكەلەڭ ءوڭىر

شىعىس قازاقستان وبلىستىق دراما تەاترىندا ءوڭىر باسشىسى دانيال احمەتوۆ تۇرعىندار الدىنداعى ەسەپتىك كەزدەسۋىن وتكىزدى. وبلىس اكىمى العاشقى ءسوزدى ءوڭىر تۇرعىندارىن الداعى تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاۋدان باس­تاپ, شيرەك عاسىر ىشىندە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جانە حالىقتىڭ جاسامپاز ەڭبەگىمەن ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ قالىپتاسقانىن, ەلباسىنىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى بۇگىنگى كۇردەلى جاعدايدا ەلدى ءارى قاراي دامىتاتىن كەشەندى جوسپار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ءوت­كەن جىلى ۆاليۋتا باعامىنىڭ وزگە­رۋى­نە, ءتۇستى مەتالداردىڭ ارزانداۋى­نا قا­را­ماستان ءوندىرىستىڭ بارلىق سالالارى بويىنشا ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ وڭ قار­قىنى ساقتالدى. ايتالىق, نەگىز­گى كا­پي­تالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كو­­لەمى 119 پايىزعا ءوستى. ەۋروپالىق قاي­­تا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى ارقىلى ين­جە­­نەر­لىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ما­­سا­تىندا 5 ماڭىزدى جوباعا ينۆەستيتسيا تارتىلدى. سەمەي قالاسىنىڭ ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمى بويىنشا 11 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن كەلىسىمگە قول قويىلدى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 109 پايىزعا ءوستى. 318 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, 3 مىڭنان استام وتباسى پاتەر كىلتىنە يە بولدى. سونىمەن قاتار, 43 الەۋمەتتىك نىسان قولدانىسقا بەرىلىپ, قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلعان 118 نىساننىڭ 94-ءى ىسكە قوسىلدى. 330 شاقىرىمنان استام جول جوندەۋدەن ءوتتى. د.احمەتوۆ داعدارىستى ەڭسەرۋدە ءوڭىردىڭ اۆتوونەركاسىپ الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەتتىلىگىن ايتتى. وسى ورايدا اۆتوكولىك ونەركاسىبىندەگى سۇرانىس­تىڭ ءوسۋى مەن ونىڭ ەكونوميكاداعى ماڭىز­دىلىعى ەسكەرىلە وتىرىپ, اۆتوكلاس­تەر قۇرى­لاتىنىن جەتكىزدى. قازىرگى كەزدە «Pricewater house Coopers» ءىرى حالىق­ارا­لىق كونسالتينگتىك كومپانياسىنىڭ شا­عىن جانە ورتا بيزنەس بويىنشا ءوندى­رىستى ۇيىمداستىرۋ ۇسىنىستارى جيناق­تالعان شەبەرلىك جوسپارى بار. سون­داي-اق, وسكەمەن قالاسىنداعى تولىق تسيكل­دى اۆتوزاۋىت پەن اۆتوبولشەكتەر شىعا­راتىن تەحنوپارك قۇرىلىسىنىڭ ما­ڭىزى زور. بۇل قوسىمشا 15 ملرد. تەڭگە سا­لىق تۇسىمدەرىن اكەلمەك. اتالعان ءوندى­رىس ءونىم­نىڭ وزىندىك قۇنىن ازايتۋعا جانە جاڭا جۇ­مىس ورىندارىن قۇرۋعا كوزدەلگەن. شىعىس قازاقستاندا بيىل يندۋس­­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدار­لا­ماسى اياسىندا 9 ملرد. تەڭگەگە 9 جوبانى جۇزەگە اسىرىپ, 900 تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە ەڭ ءىرى جوبا – اياگوز اۋدانىنداعى اقتوعاي تاۋ-كەن بايىتۋ كەشەنى. جوبا ىسكە قوسىلعان كەزدە 1,5 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, جىلىنا 50-65 ملن. توننا كەن شىعارىلادى. وتكەن جىلى توتىق­تى كەن وڭدەۋ كەشەنى نەگىزىندە العاش­قى 400 توننا كاتودتى مىس الىنعان بولاتىن. بىلتىر اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جالپى ءونىم كولەمى 100,6 پايىزعا ءوستى. جال­پى العاندا, اگروونەركاسىپ كەشە­نىندە 5 ملرد. تەڭگەگە 94 جوبا ىسكە اسى­رىلدى. وڭىردە تاۋارلى ءسۇت فەر­مالارىن قۇرۋ جانە ءسۇت قابىلداۋ پۋنك­تتەرىن دامىتۋ باعدارلاماسى ودان ءارى جال­عاس­­تىرىلاتىن بولادى. بيىل 7 ملرد. تەڭ­­گەگە 7 جاڭا تاۋارلى ءسۇت فەرماسىن ىسكە قوسۋ جانە 17 فەرمانى قايتا جاڭ­عىر­­تۋ جوسپارلانعان. بۇل رەتتە ءسۇتتى ساۋ­ىن سيىرلاردى كوبەيتۋ, مال باسىن اسىل­­داندىرۋ, جاڭا تەحنولوگيا ەن­گىزۋ سىن­دى تاۋارلى ءسۇت ءوندىرۋ كەشە­نىن قا­لىپ­تاستىرۋ باعىتىنداعى جۇمىس­تارعا قول­داۋ كورسەتىلەدى. وبلىس اكىمى شىعىس­قازاقستاندىق ساپالى ءسۇت ءونىم­دەرىمەن رەسەيدىڭ كورشىلەس ايماقتارىن دا قامتۋعا مۇمكىندىك بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بىزدە ەت تە, ءسۇت تە, مال باسى دا جەتكى­لىكتى. سوندىقتان, جاڭادان ءبىر نارسەنى ويلاپ تابۋدىڭ قاجەتى شامالى. تەك جاڭا ءوندىرىستى قۇرا ءبىلۋىمىز كەرەك, دەگەن وبلىس اكىمى جوعارى تەحنولوگيا­نى ەنگىزۋ مەن بىلىكتى مامانداردىڭ قاجەتتىلىگىنە توقتالدى. جاعىمدى جاڭالىقتىڭ ءبىرى, وسىعان دەيىن مونوپولياعا تاۋەلدى بولىپ كەل­گەن بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ ءتىز­گىنى قارا­پايىم تۇرعىندارعا دا تيە­سى­لى بول­ماق. ءىرى سۋ قويمالارى مەن توعان­داردا با­لىق اۋ­لاۋ­عا بەرىلەتىن رۇق­سات­ناما­لار­عا بۇ­رىن­عىداي ساناۋلى كومپا­نيا­لار ەمەس, جا­عا­لاۋداعى ەلدى مەكەن­دەر­دىڭ با­لىق­شىلارى دا يەلىك ەتە الا­دى. ايماق باس­شىسى بۇل باعىتتا تاربا­عاتاي, زاي­سان, كۇرشىم, ۇلان اۋدان­دارىنىڭ اكىم­دەرىنە ناقتى تاپسىرمالار بەرىلگەنىن جەتكىزدى. ۇزاق جىلدار بويى كۇرشىمدىكتەردىڭ نەگىزگى ماسەلەسىنە اينالعان بۇقتىرما سۋ ايدىنىنا سالىناتىن كوپىر ماسەلەسىنىڭ شەشىمىن تابۋ قاراستىرىلۋدا. بيىل مەم­لەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا اتال­عان كوپىردىڭ قۇرىلىسىنا بايقاۋ جاريا­لانىپ, جوبالىق-سمە­تالىق قۇجات­تارى ءازىر­­لەنبەك. جالپى, وتكەن جىلى ينۆەس­تيتسيا تارتۋ ەكى باعىتتا, ياعني مەم­لە­­كەت-جەكەمەنشىك ءارىپ­تەستىگى جانە حالىق­ارالىق قارجى ينستي­تۋتتارىنان قارا­جات تارتۋ ارقى­لى جۇرگىزىلدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – بيۋدجەت قارا­جا­تىن ۇنەمدەپ, كونتسەسسيالىق جوبالاردى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى جانە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنان ين­ۆەس­تيتسيا تارتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرۋ, – دەدى ايماق باسشىسى. بىلتىر اتالعان ارىپتەستىك اياسىندا 28 بالاباقشا قول­دانىسقا بەرىلدى. ەلىمىزدە العاش رەت شىعىس وڭىرىندە كونتسەسسيالىق كەلىسىم نەگى­زىندە 11 بالاباقشا قۇرىلىسى باس­تالدى. وسى نەگىزدە وسكەمەندە كوپ سا­لالى جانە سەمەيدە بالالار اۋرۋحا­نالا­رى­نىڭ قۇرىلىسىنا بايقاۋ جاريالانىپ وتىر. وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, الداعى 3 جىلدا 200 ملرد. تەڭگە شەتەل ينۆەستيتسياسىن تارتۋ مىندەتى تۇر. تۇرعىنداردىڭ كوكەيكەستى ساۋالدا­رىنا جاۋاپ بەرگەن ءوڭىر باسشىسى وسكە­مەن مەن سەمەي قالالارىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭ­دارى پايدالانۋعا بەرىلەتىنىن جەتكىزدى. ءبىز كورىكتەندىرۋ تۋرالى ايتقاندا, تەك ءبىر ساناتتاعى ادامداردى عانا ويلايمىز. سوندىقتان, فيزيكالىق تۇرعىدان كەمىستىكپەن تۋعان بالالاردى دا ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال. بىردە-ءبىر قالا مەن اۋداندا ولار وينايتىن الاڭقاي جوق, دەدى اكىم. بۇل ساناتتاعى بۇلدىرشىندەر وزدەرىن قوعامنىڭ تولىق مۇشەسى رەتىندە سەزىنۋى ءۇشىن 2016 جىلى تىرەك-قيمىل جۇيەسىندە كىناراتى بار بالالارعا ارنالعان ارنايى پانسيونات سالىنباق. وندا ءبىلىم الۋشىلاردىڭ بەلگىلى بولىگى ارنايى ماماندىقتى يگەرىپ شىعاتىن بولادى. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». شىعىس قازاقستان وبلىسى.