مارقاسقا

جارىقتىق مۇحاڭنان, قايران مۇقاعالي ماقاتاەۆتان ءسوز قالىپ پا ەدى؟! ءبىر ولەڭىندە بىلاي دەپ توگىلدىرمەۋشى مە ەدى: «بۇل قا­زاق­تا جىگىتتەر بار مارقاسقا, جار­قىلداعان الماستاي...». ار­قا­لى اقىن وتە دۇرىس ايتقان. بۇل قازاقتا جارقىلداعان الماستاي مارقاسقا جىگىتتەر جەتكىلىك­تى. نامىستى قول­دان بەرمەيتىن, ءىسى مەن ءسوزىنىڭ اراسىندا ايىرما جوق, ءتىپتى, قۇرعاق سوزدەن گورى, ىسكە بەيىم تۇراتىن, جۇمىس دەسە جانىن بەرەتىن جىگىتتەر مەن ۇلدار از ەمەس. «سۇيەر ۇلىڭ بولسا سەن ءسۇي, سۇيىنەرگە جارار ول», دەپ اباي اتا­مىز دا تەكتەن-تەك ايتپاسا كەرەك. مىنە, ەلى ءدال وسىنداي ءورشىل ورەندەرىن عانا ناعىز ۇلىم دەر. نەمەسە ناعىز ۇلدارى عانا تەرەڭ وتانشىلدىق سەزىممەن, مىنە, مەنىڭ ەلىم دەر. مىنە, مەنىڭ جەرىم دەر. مىنە, ەگەمەن ەلىم, جازيرا جەرىم دەيتىن ناعىز ۇلدىڭ ءبى­رى, سىرىم ەلىنىڭ ورتان قول­داي ازا­ماتى, جەكە كاسىپكەر بەي­بىت تا­حامبەتوۆ دەسەك ءسىرا دا قاتە­لەس­پەيمىز. ونىڭ باستى ومىرلىك ۇستانىمى – ەڭبەك. ءوزىنىڭ وسى اق-ادال ەڭبەگى ارقىلى ەلىنە پايداسىن تيگىزۋ. بۇگىندە تاپقان پايداسى ءوزىنىڭ قارا باسىنان ارتىل­مايتىندار از ەمەس. «اقسۇڭقار جەمىن شا­شىپ جەيدى, قۇزعىن جەمىن باسىپ جەيدى», دەيدى حالقىمىز. ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز «جەمىن شا­شىپ جەيتىن» اقسۇڭقار تەكتەس ازامات. ول ەڭبەك دەسە, جۇمىس دەسە ءبا­رىن دە جولعا قالدىرۋعا, قوناققا دا, تويعا دا بارماۋعا, ءتىپتى, ۇيىق­تا­­ماۋعا دا ءازىر. ويتكەنى, ۋاقىتتى بوس­قا جويۋ بەيبىت ءۇشىن قاسىرەتپەن تەڭ. جالپى, سىرىم ەلىندەگى تا­حام­بەتوۆتەر اۋلەتى جاپىراعى جا­­يىل­­عان اۋلەت. بەيبىت – كوپ با­لالى وتباسىندا تۋىپ-وسكەن. اكەسى ەدىرەس پەن اناسى دامەلى پەرزەنتتەرىنىڭ ءبارىن ەڭبەك ەتۋگە تاربيەلەپ ءوسىردى. ەڭبەك قىلماي تاپقان مال داۋلەت بولمايتىنىن بالا كەزدەرىنەن ۇعىن­دىردى. بۇگىندە بەيبىت سامارا – شىم­كەنت حالىقارالىق اۆتوجولى بو­يىنداعى اۆتوكولىك يەلەرى مەن جو­لاۋشىلارىنا جانە ءوز اۋىلداس­تارىنا كوپتەگەن پايداسىن تيگىزىپ وتىرعان كاسىپ يەسى. ول اتالعان حالىقارالىق جول ءدالىزىنىڭ بويىنان ۇلكەن قالا­لار­داعى ءۇش جۇلدىزدى وتەلدەن ءبىر مىسقال كەم تۇسپەيتىن قوس قاباتتى قوناق ءۇي قۇرىلىسىن كوتەرىپ, وي­­داعىداي اياقتاپ شىق­تى. وعان «الاشوردا» دەگەن اتاۋ قويعاندى ءجون كوردى. ءبى­رەۋلەر ۇلكەندى-كىشىلى جەكە نىساندارىنا, دۇكەندەرى مەن كافەلەرىنە اكەسى مەن اتاسىنىڭ نەمەسە رۋىنىڭ اتىن قويىپ جاتادى. ۇل-قىزدارىنىڭ ەسىمىن دە ماڭ­دايشاعا جازاتىندار بار. مەن ولاي جاساعىم كەلمەدى. الاش­وردا – ەلدىڭ تاريحى. ونىڭ كو­سەمدەرى تاۋەلسىزدىكتى تۋ ەتىپ كو­تەر­دى. باتىس الاشوردا جە­تەك­شىلەرى جاھان­شا جانە حا­لەل دوسمۇحامبەتوۆتەر وسى جىمپيتى جەرىندە تۇڭعىش قازاق قۇرىلتايىن وتكىزدى. بابالار جەتە الماعان تاۋەلسىزدىككە ءبىز جەتىپ وتىرمىز. دەگەنمەن, الاشور­دا­شىلار كوتەرگەن تاۋەلسىزدىك يدەيا­سى قاي كەزدە دە باعا جەتپەس ساياسي قۇندىلىق بولىپ قالا بەرمەك. سوندىقتان دا, ماڭداي تەرمەن تۇر­عىزىلعان قوناق ءۇيدىڭ اتاۋىن «الاشوردا» دەپ قويدىم. بۇل ءارى ءوزىمىزدى وزگەلەرگە تانىتا ءبىلۋدىڭ ءبىر جولى, دەپ تولعانادى بەيبىت باۋى­رىمىز. ەكىنشىدەن, بەيبىت ەدىرەس ۇلى جىلىجايدا قيار جانە قىزا­ناق سەكىلدى كوكونىس ءتۇرىن ءوسىرىپ, ونى ەل تۇرعىندارى مەن اۋدان ور­تا­لىعىنداعى اۋرۋحانا جانە بالاباقشا سەكىلدى الەۋمەتتىك مەكەمەلەرگە ىڭعايلى ءارى قول­جەتىمدى باعامەن وتكىزۋدى كوزدەپ وتىر. سى­رىم ەلىندە جىلىجاي جاساق­تاعان كاسىپ يەلەرى بۇعان دەيىن دە بولعان ەكەن. الايدا, ولار ءتيىستى تەحنولوگيالار مەن قىس كەزىندە قاجەتتى ىشكى تەمپەراتۋرالىق رە­جىمدى ۇستاي الماعان. وسىن­داي ول­­قىلىقتى تولتىرعان بەيبىتتىڭ ىزدەنىمپازدىعى مەن ەڭبەكقورلىعى سۇيسىندىرمەي قويمايدى. ۇشىنشىدەن, بەيبىت تاحامبەتوۆ وبلىس پەن اۋدان ورتالىعى اراسىن­داعى جەڭىل جولاۋشىلار كولىگى تا­­سىمالىن ۇيلەستىرىپ ءارى رەتتەپ وتىرعان وپەراتور-مەنەدجەر. ول حالقىنا تيگىزگەن شاپاعاتى مەن جاقسىلىعىن بۇلدامايتىن قا­زاق­تىڭ ءبىر مارقاسقا ۇلى. جاقسى – ءىسى­مەن جاقسى دەگەندەي, ەلگە تي­گىزەتىن كومەگىڭ مول بولا بەرسىن دەيمىز ءبىز وعان شىن پەيىلدەن.  تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». باتىس قازاقستان وبلىسى, سىرىم اۋدانى سۋرەتتە: جەكە كاسىپكەر بەيبىت تاحامبەتوۆ, جىلىجايدىڭ ىشكى كورىنىسى.  سۋرەتتى تۇسىرگەن باۋىرجان شيرمەدەن ۇلى.