بيۋدجەت ولشەمدەرى وزگەرەتىن بولدى

وسى جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىن ۇكىمەت ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جاڭا ستراتەگيالىق جوسپارىن ازىرلەيدى. بۇل تۋرالى كەشە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ مالىمدەدى. «ۇكىمەت ءتيىستى باستامامەن مەملەكەت باسشىسىنا جۇگىندى جانە ەلباسى قولداۋ ءبىلدىردى. ءبىز 2025 جىلعا دەيىنگى ەل دامۋىنىڭ جاڭا ستراتەگيالىق جوسپارىن ازىرلەيمىز. بۇل باعىتتاعى جۇمىس جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىن اياقتالادى. جوسپاردا بارلىق جاڭا ۇردىستەر, قازاقستان ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ جاڭا باعىتتارى كورىنىس تابادى», دەدى ە.دوساەۆ تىلشىلەرگە بەرگەن ارنايى سۇحباتىندا. «ۇكىمەتتىڭ الدىڭعى وتىرىسىندا ەلىمىزدىڭ 2016 جىلعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جاڭا بولجامىن بەكىتتىك. سوندىقتان, بىرقاتار پارامەترلەردىڭ وزگەرىسى بولجانىپ وتىر. بىرىنشىدەن, تەڭگە باعامىن وتكەن جىلدىڭ قاراشاسىندا بەكىتىلگەن 300 تەڭگەدەن 360 تەڭگەگە وزگەرتەمىز. مۇنايدىڭ جىلدىق ورتاشا باعاسىن وزگەرتەمىز, حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ, ينۆەستيتسيالىق بانكتەردىڭ, مۇناي مەن گاز سالاسىنداعى ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا ساي, ءبىر باررەل مۇنايدىڭ باعاسىن 40 دوللاردان 30 دوللارعا تومەندەتەمىز. وسىعان وراي, ءبىز ەكونوميكانىڭ وسىمىنە بايلانىستى بولجامدى دا وزگەرتەمىز. ەگەر, ەستەرىڭىزدە بولسا, ءبىر باررەل مۇنايدىڭ باعاسى 40 دوللار دەپ العان كەزدە, ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءوسىمى 2,1 پايىز بولادى دەپ بولجاعان ەدىك, ال كونسەرۆاتيۆتى ستسەناري بويىنشا, بيىل ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءوسىمى ء(بىر باررەل مۇنايدىڭ باعاسى 30 دوللار دەپ بولجانعاندا) 0,5 پايىزدى قۇرايدى دەپ بولجاپ وتىرمىز. دەگەنمەن, ءبىزدىڭ ەكونوميكانىڭ احۋالى ءالى دە جاعىمدى شامادا», دەپ ءتۇسىندىردى ە.دوساەۆ. مينيستر سونداي-اق, ۇكىمەت ەكو­نو­ميكانى دامىتۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان قوسىمشا ترانسفەرت سۇ­راماي وتىرعاندىعىن اتاپ ءوتتى. «ءبۇ­گىندە ءبىزدىڭ ۇستانعان جانە جۇزەگە اسىرىپ وتىرعان ساياساتىمىز وسى. ونىڭ ۇستىنە, كەپىلدى ترانسفەرت اياسىندا زاڭعا سايكەس, 15 پايىزدىڭ دەڭگەيىندە قوسىمشا قارجى الۋعا مۇمكىندىگىمىز بار ەدى. ءبىز بۇل مۇمكىندىكتەن باس تارتتىق. ياعني, 360 تەڭگە باعام بويىنشا 8 ميلليارد دوللار كەتەدى», دەدى ە.دوساەۆ. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, 2016 جىلى ينفلياتسيا دەڭگەيى بۇرىنعى 6-8 پايىز دالىزىندە ساقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. تاۋ-كەن بايىتۋ ونەر­كاسىبىندەگى ءوندىرىس كولەمى 5 پايىز­عا, وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى ءوندىرىس كولەمى 1,4 پايىزعا ازايادى دەپ كۇتىلۋدە. ال اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ءوندىرىس 3,5 پايىزعا وسپەك. «بۇل بولجامدى قاراۋ كەزىندە بەكتىلگەن نەگىزگى پارامەترلەر. وسى­لايشا, سايكەسىنشە 2016 جىلدىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتىندە پارامەترلەر وزگەرتىلەدى», دەدى ە.دوساەۆ. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, «نۇرلى جول» قاراجاتتارىمەن قوسا, 2016-2017 جىلدارعا ارنالعان داعدارىسقا قارسى جوسپارعا قوسىمشا 1,994 تريلليون تەڭگە ءبولىندى. «ۇكىمەت ءاربىر كاسىپورىنعا جەكە-جەكە كومەك كورسەتۋدەن باس تارتتى. ءبىز جۇيەلى كومەك پەن قولداۋ جاساۋدىڭ جاڭا جۇيەسىنە كوشتىك. دسۇ-عا ەنگەننەن كەيىن ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعىندا دا جالپى­جۇيەلىك قولداۋعا اۋىستىق. بۇل جۇيەگە كوشۋدى ءبىز وسىمدىك شارۋا­شىلىعىندا بيىل, ال مال شارۋا­شىلىعىندا 2017 جىلدىڭ 1 قاڭ­تارىندا باستايمىز», دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر. ە.دوساەۆتىڭ حابارلاۋىنشا, جۇيەلىك قولداۋ اۋىل شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, عىلىمدى دامىتۋ, يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ باعىتىندا كورىنىس تاپپاق. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنداعى قارجىنى پايدالانۋ جايىنا دا توقتالىپ ءوتتى. «ءبىزدىڭ ويىمىزشا, پورتفەل ارتاراپتاندىرىلعان بولۋى كەرەك. قارجى كولەمىنىڭ ءبىر بولىگى بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن پايدالانىلادى. مەملەكەتتىك قۇندى قاعازدار شىعارىلىپ, ولار نارىقتىق جاعدايلارعا سايكەس بولادى», دەدى ە.دوساەۆ. ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, شارتتالعان نەسيەلەر شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قارجىلاندىرۋعا باعىتتالادى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بجزق قارجىسى بانكتەر اراسىندا ولاردىڭ جاعدايىنا جانە ۇلتتىق بانكتىڭ تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ بولىنەدى. سونىمەن قاتار, «بجزق قارجىسىنىڭ ساقتالۋى مەن قايتارىلۋىنىڭ كەپىلدىگىنە قاتىستى قارجى مينيسترلىگى, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى جانە ۇلتتىق بانك بىرلەسە وتىرىپ سالىمداردىڭ بارىنشا قاۋىپسىز بولۋىنا جۇمىس ىستەيتىن بولادى», دەدى مينيستر. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».