تارازدىڭ ءتاتتى حالۋاسى-اي!

ەلباسى ن. نازارباەۆ شاعىن كاسىپكەرلىككە ۇنەمى قولداۋ كور­سەتىپ كەلەدى. «ۇلت جوسپارى – قا­زاقستاندىق ارمانعا باس­تاي­تىن جول» ماقالاسىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «الەم ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسى كورسەتىپ وتىر­عان­داي, تابىستى جۇمىس ىستەپ تۇر­عان ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى قاعيداتى مەملەكەتتىڭ شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋى, ونى قورعاۋدىڭ ءتيىستى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى», – دەپ, بۇل سالانىڭ ماڭىزدىلىعىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. تارازدىق كاسىپكەر نۇرلان احانوۆ 1998 جىلدان باستاپ حال­ۋا شىعارۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن نۇرلاننىڭ وندىرگەن حالۋاسىن بۇگىندە جام­بىل, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى جانە الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارى تۇتىنادى. جالپى, بىلايعى جۇرت حالۋانى تەك شەمىشكەدەن جاسالادى دەپ ويلايدى. بىراق, بۇل ءتاتتى جەڭ­سىك تاعامعا كۇنباعىستان بولەك جۇگەرى سىرنەسى, قانت جانە مەيىز قوسىندىسى قوسىلادى ەكەن. ال كاسىپكەر حالۋا دايىنداۋعا قاجەتتى قوسپالاردىڭ بارىنە وتاندىق ونىمدەردى پايدالاناتىنىن ايتادى. مىسالى, اتالعان كاسىپورىن كۇنباعىستى جۋالى, مەركى, شۋ جانە ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنىڭ شارۋالارىنان ساتىپ الادى. سونداي-اق, قانت پەن مەيىزدى تارازدان, ال جۇگەرى سىرنەسى ىرگەمىزدەگى الماتى قالاسىنان جەتكىزىلەدى. – جۇرت حالۋانى دايىنداپ, تۇتىنۋشىعا ۇسىنۋدىڭ وتە كۇردەلى ەكەنىن بىلە بەرمەيدى. ماسەلەن, شەمىشكەنى قابىعىنان تازالاپ, كەپتىرۋدىڭ ءوزى جۇمىسشىلارعا ەداۋىر كۇش تۇسىرەدى. ايتسە دە, «شە­­­گىرتكەدەن قورىققان ەگىن ەكپەيدى» دەپ قاراپ وتىرعان جوق­پىز. مىسالى, بىرنەشە جىل بۇرىن وندىرىسكە يسو-9001-2000 حالىقارالىق ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسىن ەنگىزدىك. سونداي-اق, كا­سىپورىنعا حالىقارالىق «حالال» ساپا ستاندارتى سەرتيفيكاتىن الدىق. بۇدان بولەك, وتكەن جىلى قىتايدان جاڭادان قۇرال-جابدىق ساتىپ اكەلىپ ورناتىپ, ءوندىرىستى دامىتۋعا كۇش سالىپ وتىرمىز. اتالعان قۇرال-جابدىقتىڭ ار­قاسىندا جىلىنا 150 توننا تاۋار وندىرۋگە مۇمكىندىك الدىق, – دەيدى نۇرلان شۇكىرجان ۇلى. قازىرگى تاڭدا «احانوۆ» جەكە كاسىپورنىندا 17 ادام ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاۋىپ, ەڭبەك ەتىپ جاتىر. نۇرلان شۇكىرجان ۇلىنىڭ ايتۋىن­شا, ولاردىڭ ورتاشا جالاقىسى 40-50 مىڭ تەڭگەنىڭ اينالاسىندا. كاسىپورىن باسشىسى باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ ءۇشىن الداعى ۋا­قىتتا ودان ءارى شيراي ءتۇسۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى. سەبەبى, قازاق ەلى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا كىرگەلى بەرى باسەكەلەستىك بۇرىنعىعا قاراعاندا الدەقايدا جوعارىلاعان. – ءبىزدىڭ بولاشاقتاعى جوس­پارىمىز باسەكەگە توتەپ بەرەتىندەي ءونىم شىعارىپ, تىعىرىقتان شىعۋ بولىپ وتىر. ول ءۇشىن ءبىز­گە حالۋانىڭ باعاسىن ءتۇسىرىپ, كە­رىسىنشە, ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. ونىڭ ۇستىنە حالۋا كۇندەلىكتى تۇتىناتىن تاۋارلار سياقتى جوعارى سۇرانىسقا يە ەمەس. مىسالى, وبلىستا 50 شۇجىق شىعاراتىن تسەح جۇمىس جاسايدى ەكەن. ال حالۋا شىعاراتىن نەبارى ءبىر-اق تسەح بار. كەزىندە بىزبەن بىرگە يىق تىرەستىرىپ, ەكى تسەح حالۋا وندىرگەن بولاتىن. الايدا, ولار باسەكەگە توتەپ بەرە الماي, جابىلىپ قالدى. ءبىز اتالعان ارىپتەستەرىمىز سياقتى نارىقتا جۇ­تىلىپ كەتپەس ءۇشىن, وسى كەزدەن باستاپ دۇرىس قادام جاساۋىمىز كەرەك, – دەيدى كاسىپكەر نۇرلان احانوۆ. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان». جامبىل وبلىسى.