داۋلەت ەڭبەكپەن كەلەدى

اۋىل جۇرتشىلىعى دا «بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى ءجۇ­زەگە اسىرۋ بويىنشا 100 ناق­تى قادام» ۇلت جوسپارىندا بەل­­گى­لەنگەن قاعيداتتاردى ەكونوميكانى ودان ءارى دامىتۋدىڭ, قو­عامدى ىزگىلەندىرۋدىڭ, جاڭا قۇ­قىقتىق ورتا قالىپتاستىرۋدىڭ كەڭ اۋقىمدى جاسامپازدىق باع­دارلاماسى رەتىندە قابىل الىپ, وركەنيەتتى 30 ەلدىڭ قاتارىنا قو­سىلۋدىڭ سەرپىندى قادامىنا باعالاپ وتىر. بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ نەگىزى زاڭنامالىق جانە ۇيىمداستىرۋ تۇرعىسىنان قامتاماسىز ەتىلگەنى بارشاعا ايان. ەندىگى ماقسات ەكونوميكالىق ءوسىم قارقىنىن ساقتاي وتىرىپ, بەرىك الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر يەلە­نە الاتىن پراكتيكالىق شارالار­دى مۇلتىكسىز جۇزەگە اسىرۋ بولماق. سول سەبەپتى دە, جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارى بەس رەفورمانىڭ ءار­قاي­سىسى بويىنشا ناقتى ءىس-قي­مىلدار بەلگىلەپ, دايەكتىلىكپەن ورىنداۋدىڭ قام-قارەكەتىنە قىزۋ كىرىسىپ كەتكەن. ويتكەنى, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تاياۋ جىلدارداعى وركەندەۋ بەل-بەلەستەرىن ناقتى ايقىنداپ بەرگەن ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتى جارقىن بولاشاق ءۇشىن ايانباي قىزمەت ەتۋگە مىندەت­تەيدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اتاپ وتكەندەي, ءاربىر تۇرعىن ۇلت جوس­پارىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە رەفور­مالاردى جۇرگىزۋگە بارىنشا بەل­سەندىرەك قاتىسسا, ولار اشاتىن مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانسا, قازاقستاندىق ارمانىمىزدىڭ ورىندالۋىنا, قازاقستاننىڭ ودان ارعى وركەندەۋىنە قول جەتكىزەرىمىز انىق. قازاقستاندىقتاردىڭ ءبىرتۇتاس­تىعىن دىتتەيتىن رەفورمالار تابىس­تىلىعىن تۋعان جەرى – تۇعىرىم, وسكەن ەلىن ءومىرىم دەپ سانايتىن شال­اقىندىقتار ومىرىنەن دە كوپ­تەپ كەلتىرۋگە بولادى. اۋدان وبلىس ورتالىعىنان شالعاي ورنالاس­قانىنا قاراماستان جارقىن بولاشاق جولىندا زور قارقىنمەن, ەرەن قاجىر-قايراتپەن ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. تەك بىلتىردىڭ وزىندە 134 شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى تىركەلدى. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 142,5 ميلليون تەڭگەنىڭ 4 جوباسى ىسكە قوسىلدى. يندۋستريالاندىرۋ كار­تاسى اياسىندا جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى. بولشەك تاۋار اينالىمى 2426,9 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى. ەلباسىنىڭ بيۋروكراتتىق شىعىنسىز ەكونوميكاعا قادام با­سۋ تالاپتارىن اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرى مەملەكەتتىڭ كاسىپكەرلىكپەن ءوزارا قارىم-قاتى­ناسىنىڭ جاڭا قاعيداتتىق كورىنىسى رەتىندە قۋاتتادى. مۇنىڭ ءوزى فەر­مەرلىك پەن بۇكىل اگرارلىق سەكتوردى ىلگەرىلەتۋدىڭ ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن قالىپتاستىرارى انىق. 58 جشس, 186 شارۋا قوجالىعى مەن فەرمەرلىك بىرلەستىكتەر 349,1 مىڭ گەكتار القاپقا استىق , 17,8 مىڭ باس ءىرى قارا مال, 6,2 مىڭ باس جىلقى وسىرەدى. «ءىرى قارا ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋ» باعدارلاماسى بويىنشا 1124 باس مال ساتىپ الىندى. «سىباعا», «قۇلان», «التىن اسىق» باعدارلامالارى شەڭبەرىندە كورسەتىلىپ جاتقان جەڭىلدىك شارالارى از ەمەس. ۇلت جوسپارىندا ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىن رە­فورمالاۋ ارقىلى ادامدارعا الەۋ­مەتتىك كومەك كورسەتۋ جۇيەسىن وڭتايلاندىرۋ, ساپاسىن كۇشەيتۋ جان-جاقتى قاراستىرىلعان. قا­زاقستاندىقتار ءۇشىن وزەكتى سا­نالاتىن تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ بارلىق وڭىرلەردە ايرىقشا باسىمدىققا يە. وتكەن جىلى اۋداندا 2150 شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. 3 پەن 6 جاس ارالىعىنداعى بۇلدىرشىندەر ءۇشىن مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەكە­مەلەرىمەن قامتۋ تولىق شەشىل­گەن. بارلىق ءبىلىم وشاقتارى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان. 24 دارىگەر, 145 ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ناۋقاس جاندارعا قىزمەت كورسەتەدى. ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن سىرقاتتانۋ كورسەتكىشىنىڭ تومەندەگەنى بايقالادى. دەسەك تە, جوعارى ءبىلىمدى ماماندارعا دەگەن تاپشىلىق سەزىلمەي قالمايدى. اسىرەسە, وتورينولارينگولوگ, وفتالمولوگ, نەۆروپاتولوگ, ەندو­كرينولوگ سەكىلدى ماماندار تاپشى. مەنىڭشە, مەملەكەتتىك يندۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جوبالارى بويىنشا كادرلار دايارلاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ شارالارىنىڭ قابىلدانۋى تۇرعىنداردىڭ دەن­ساۋلىعىن ساقتاۋ سالاسىندا ءبىر­قاتار مىندەتتەردى شەشەرى ءسوزسىز. مەديتسينالىق مەكەمەلەردە باس­قارۋدىڭ كورپوراتيۆتىك مودەلىن ەن­گىزۋ جايىنىڭ قاراستىرىلۋى دا قۇپ­تارلىق. وسىدان شيرەك عاسىر بۇرىن ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جاع­دايىمىز, پسيحولوگيالىق كوڭىل-كۇيىمىز قانداي ەدى؟ بارلىعى كۇنى كەشەگىدەي كوز الدىمىزدا. تاۋەل­سىزدىكتىڭ ارايلى اق تاڭى جار­قىراي اتقان تۇستا ءبىراز قيىن­دىقتاردى باستان وتكەرگەنىمىز راس. جىگەرى جاسىماعان, قايراتى مۇ­قالماعان حالىقپەن نە كورسە دە بىرگە كورىپ, بىرگە جاساسقان پرەزيدەنتىمىز كۇرمەۋى قيىن ماسەلەلەردى تياناق­تىلىقپەن, دايەكتىلىكپەن شەشە ءبىل­دى. ءبىلىم, عىلىم, دەنساۋلىق سالالارى جەتىلدىرىلىپ, جاستاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاسالدى. الەۋمەتتىك-ەكونوميكا­لىق كورسەتكىشتەردىڭ جاقسارۋ­ى­نا سىندارلى ستراتەگيالىق جوس­پار قۇرىلدى. ونىڭ جالعاسى رەتىندە ۇلت جوسپارى جاسالىپ, قا­زاقستاندىق بىرتەكتى قوعامدى جاراستىرۋدىڭ, جاسامپازدىق ۇلى ىستەرگە جۇمىلدىرۋدىڭ وزىق يدەيا­سى, ءتۇپ قازىعى رەتىندە العا تارتىلدى. بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ بەرەكە-بىرلىگىنىڭ ارقاسىندا جۇ­دىرىقتاي جۇمىلىپ, ەلباسى جۇك­تەگەن مىندەتتەردى ابىرويمەن ات­قا­رۋىمىز – بولاشاققا دەگەن زور سەنىمنىڭ بىردەن-ءبىر دالەلى. مۇناي باعاسى قۇلدىراپ, ەكونوميكالىق قيىندىق تونسە دە, داعدارىس ءبىز ءۇشىن تاڭسىق ەمەس. وسىدان 8 جىل بۇرىن دا ءدال وسىنداي جاعدايدى باستان وتكەرىپ, رەفورمالاردىڭ تابىستى جۇرگىزىلۋى ارقاسىندا قيىن­دىقتاردى ەڭسەرە بىلگەنىمىزدى ۇمىتا قويعان جوقپىز. ەلباسى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى باسەڭسىمەيتىنىن اتاپ ايتتى. بيىلدان باستاپ بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى, ستۋدەنتتەر شاكىرتاقىسى, زەينەتاقى ءوسىرىلىپ, الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋلار جالعاستىرىلدى. سالا ماماندارىنا عانا ەمەس, كۇنكورىس دەڭگەيى تومەن وتباسىلاردىڭ تۇرمىس جاع­­دايىن جاقسارتۋ دا پارمەندى قولداۋ تاپتى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋدى, جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋدى نازاردا ۇستاۋدامىز. بىلتىر 1208 ادام تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. ەلباسى ءوز جولداۋلارىندا جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى يدەيا­سىن تاباندى تۇردە ەنگىزۋدى ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. داعدارىستان امان-ەسەن شىعۋدىڭ بىردەن-ءبىر كەپىلى قوعامدىق پايدالى ەڭبەك بولماق. اركىمنىڭ ءوز سالاسى, ءوز ءىسى بويىنشا ساپالى جۇمىس اتقارىپ, كاسىبي جاعىنان شىڭدالعانىن, توسەل­گەنىن كورسەتە بىلسە, اسىرەسە, جاستار كۇندەلىكتى ومىرلەرىندە كادەگە اساتىن ارقاۋلىق ەڭبەك داع­­دىلارىن قالىپتاستىرۋعا زور مۇمكىندىك الار ەدى. بارلىقتىڭ, بايلىقتىڭ, داۋلەت­تىڭ تەك ەڭبەكپەن, ماڭداي تەرمەن كەلەتىنىن ەلباسىنىڭ «ەڭبەك – ءبارىن دە جەڭبەك» دەگەن سوزىمەن تۇيىندەگىم كەلەدى. ەڭبەك يسين, شال اقىن اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.