مەملەكەتپەن بىرگە جەتىلگەن قىزمەت

كەشە «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ» «سەنات حولل» زالىندا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىن كەڭ كولەمدە اتاپ ءوتۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن «ن.نازارباەۆ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قازاقستاندىق مودەلى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. ءىس-شارانى «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت» بۇۇ دب (بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسى) جانە ەۋروپالىق وداق وكىلدىگىمەن بىرلەسىپ وتكىزدى. كونفەرەنتسيانى اشقان مەم­لەكەتتىك قىزمەت ىستەرى ءمينيسترى تالعات دوناقوۆ العاشقى ءسوز­دى پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باس­شى­سىنىڭ ورىنباسارى مارات بەكەتاەۆقا بەردى. مىنبەرگە كوتە­رىلگەن شەشەن: «ەلباسى­مىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلت جوسپا­رى – قازاقستاندىق ارمانعا باس­تايتىن جول» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا 2016 جىلدىڭ 1 قاڭ­تارى 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ورىنداۋ­دىڭ پراكتيكالىق كەزەڭىنىڭ باستالۋى دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە مەملەكەتتى كاسىبيلەندىرۋ ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ اسا ماڭىزدى بولشەگى», دەدى ول. ءارى قاراي ول اتالعان جۇمىس­تاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى العاشقى زاڭ قابىلدانۋىنىڭ 20 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەنىنە جانە بۇل جۇمىستىڭ ەلىمىزدە عانا ەمەس, پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى مەم­لەكەتتىك قىزمەتتەگى العاشقى رەفورما بولعانىنا توقتالدى. ال بۇگىنگىدەي الەمدەگى اسا دامىعان ەلدەردىڭ العاشقى وتىزدىعىنا ەنۋ جايلى كەۋدەلى ماقساتتار قويعان تۇستا مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, مەملەكەتتى كاسىبيلەندىرۋ وتە ماڭىزدى, ءىس دەگەن م.بەكەتاەۆ ولاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزى ەلىمىزدە بەرىك قالىپتاسقانىن اتاپ كورسەتتى. مۇنان سوڭ كونفەرەنتسياعا مودەراتورلىق ەتۋشى ءمينيستردىڭ ءوزى مىنبەرگە كوتەرىلدى. ت.دوناقوۆ ويىن بىلايشا جالعادى. الەم­دىك تۇرعىدا الدىڭعى قاتارلى وزىق ەلدەردىڭ تاجىريبەلەرىنەن بايقاعانىمىزداي, مەملەكەتتىڭ قۋاتتىلىعى ونداعى كادرلاردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى. ال قازاقستاننىڭ ەل­باسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن بۇل تۇرعىدا جۇيەلى دە ماقساتتى كوپ ىستەر تىندىرعانىن تىلگە تيەك ەتكەن مينيستر بۇگىنگى كۇنى العا قويىلىپ وتىرعان مىندەتتەرگە دە توقتالدى. رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ەڭ ءبىر ماڭىزدى تۇسى ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە دەگەن سە­نىمى ارتۋى ەكەنىن العا تارتىپ, كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلارعا پراكتيكالىق قادامدار جاساۋدا پايداسى تيەتىن ويلارىمەن ەركىن ءبولىسۋدى سۇرادى. مينيستر سوزىنەن سوڭ, مەم­لەكەتتىك قىزمەت تاريحىندا ەكى رەت وسى سالانىڭ باسشىسى بولىپ قىزمەت اتقارعان, ال بۇگىن كونفەرەنتسياعا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حاتشىسى رەتىندە قاتىسىپ وتىرعان زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆكە ءسوز كەزەگى بەرىلدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جاڭا مو­دەلىنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرىنىڭ تاريحىن شولىپ وتكەن ول بۇگىنگى كۇنى 5 ينستيتۋتتىق رەفورماداعى «100 ناقتى قادامنىڭ» 15-ءىنىڭ وسى مەملەكەتتىك قىزمەت پەن مەم­لەكەتتى كاسىبيلەندىرۋگە ارنا­لۋىنىڭ وتە ماڭىزى زور ەكەنىنە جينالعانداردىڭ نازارىن اۋداردى. مەملەكەتتىك قىز­مەتتەگى جاڭا رەفورمالار بو­يىنشا قىزمەتتە ءوسۋ, قابىلەتى مەن قارىمىن ەسەپكە العان جاڭا جالاقى تولەۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ سىندى جاڭالىقتاردىڭ سونىلىعىنا نازار اۋداردى. ال وسىنداي ماقساتتى دا جۇيەلى جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ مەم­لەكەتتىك قىز­مەتتى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتە­رەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن دە ايتىپ ءوتتى. مودەراتور كەلەسى كەزەكتە مىنبەرگە شاقىرعان بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى نو­ريماسا شيمومۋرا, ەلىمىزدەگى ەو وكىلى جان-لۋي لاۆروفف مەريتوكراتيا جانە قىزمەتتىك ادەپ, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستەگى ساۋىقتىرۋ شارالارىنىڭ ماڭىزى جايىندا ويلارىمەن ءبولىستى. ازداعان ۇزىلىستەن سوڭ جۇمى­سىن قايتا جالعاعان كونفەرەن­تسيادا جاڭا زاماناۋي بايلانىس جۇيەسى قىزمەت ەتتى. بەينە­كون­فە­رەنتسبايلانىس ءتار­تىبىندە كونفەرەنتسيا بايانداماشىلارى بولىپ لي كۋان يۋ اتىنداعى سينگاپۋر ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەبىنىڭ ۆيتسە-دەكانى, پروفەسسور ەدۋاردو ارارال (سينگاپۋر), كورنەل ۋنيۆەرسيتەتى قۇقىق مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى چارلز ۋايتحەد (اقش) ءسوز ءسوي­لەپ, ءارى قاراي كونفەرەنتسيا كۇن تارتىبىنە سايكەس ءۇش سەكتسيالىق وتىرىس شەڭبەرىندە جالعاسىن تاپتى. ونىڭ العاشقىسى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 1995 جىلعى 26 جەلتوقسانداعى «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» جارلىعى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ زاماناۋي جۇيەسىن ينستيتۋتتاندىرۋدىڭ باس­تاۋى» تاقىرىبىن قاۋزاسا, ەكىنشىسى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى مەريتوكراتيا قاعيدالارىن تيىمدىلىكتەرىن, ناتيجەلىلىكتەرىن جانە اشىقتىعىن قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋشى» ماسەلەلەرىن, ءۇشىنشىسى – «زاماناۋي مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋ بويىنشا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ينستيتۋتتىق رەفورماسى» تاقىرىبى توڭىرەگىندە ءوربىپ, پروفەسسورلار زينايدا فەدوتوۆا, مارات قوعاموۆ, قارجى مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ناتاليا كورجوۆا, «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ» جوعارى سايا­سات مەكتەبىنىڭ دەكانى حۋەي ۆەنگ تات سياقتى كونفەرەنتسيا­عا قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىرلەرىمەن تۇزدىقتالدى. كونفەرەتسياعا قاتىسۋشىلار ءبىراۋىزدان: قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ زاڭ كۇشى بار جارلىقتارى قازاقستاننىڭ زاماناۋي قۇقىقتىق جۇيەسىنىڭ, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ نە­گىزىن قالادى; تاۋەلسىزدىك جىل­دارى ەل پرەزيدەنتىنىڭ ناق­تى باعىت ۇستانۋىنىڭ ارقا­سىندا ۇزدىك حالىقارالىق ءتا­جىريبەگە نەگىزدەلگەن زاماناۋي ينفراقۇرىلىم جانە ساپالى, قولجەتىمدى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ جۇيەسى قا­لىپتاستى; تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ بەكىتكەن «بولاشاق» باعدارلاماسى جاڭا پىشىمدەگى باسقارۋشىلاردى قا­لىپتاستىرۋدىڭ گەنەراتورى بولا ءبىلدى جانە سولاي قالا بەر­مەك, – دەگەن قورىتىندىعا كەلىپ, كونفەرەنتسياعا قاتىسقان حالىقارالىق ساراپشىلار مەم­لەكەتتىك قىزمەت تۋرالى جاڭا زاڭ­نامانىڭ كادرلاردى ىرىكتەۋ مەن ءوسىرۋ كەزىندە, پەرسونالدى باسقارۋ جانە ەتيكانى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ينستيتۋتتارى مەن تەتىك­تەرىن جەتىلدىرۋدە مەريتوكراتيا قاعيداتتارىن كۇشەيتۋدى قام­تاماسىز ەتەتىنىن جوعارى باعالادى. ولار, سونداي-اق, زاماناۋي جانە كاسىبي مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋدا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ قازاقستاندى ءارى قاراي دامىتا تۇسەدى دەپ ەسەپ­تەيتىندەرىن ايتتى. انار تولەۋحانقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».