«جىڭىشكە جول» قايدا؟!

سوڭعى كەزدە ەلىمىزدىڭ بىردە مىنا جەرىنەن, بىردە انا جەرىنەن قىز بالالار جاساعان سۇمدىق وقيعالار جايىندا ءبىلىپ, ويىمىز ويراندالىپ, سانامىز سانسىراعان جايىمىز بار. بۇل تىرشىلىك نە بولىپ كەتتى؟ شىنىمەن-اق, شىر ەتىپ دۇنيەگە كەلگەن پەرىشتە نارەستەنى دالاعا لاقتىرىپ كەتۋگە, دارەتحانا شۇڭقىرىنا تاستاي سالۋعا دەيىن بارىپ, سونشاما ازعىندىققا جەتكەنى مە قىزداردىڭ؟ ارۋ-سۇلۋلارىمىزدىڭ قادىرى سونشالىقتى تومەندەگەنى مە؟ «جىڭىشكە جول» قايدا؟ نازىكتىك قايدا؟ وي-زەردەسى بار اركىمدى وسىنداي ساۋالدار مازالايتىنى ءسوزسىز دەپ بىلەمىن. بۇگىندە زەينەتكەرلىك جاسقا تولعان مەنىڭ ەسىمە بۇرىنعى كەزدەگى ۇلكەندەردىڭ, وتباسىلارداعى اتا-اجە, اكە-شەشەلەرىمىزدىڭ كوكتەپ كەلە جاتقان گۇلدىڭ سولماۋى, ياعني قىز بالانىڭ كورگەندىلىگى, يبا-يناباتتىلىعى ءۇشىن كورسەتكەن ونەگەسى, بەرگەن تاربيەسى, ءتارتىبى ورالادى. «ۇيات بولىپ جۇرمەسىن», «ۇياتقا قالا كورمەڭدەر», دەپ قۇلاققاعىس جاسايتىن, يشارالاپ وتىراتىن. اجە-انالارىمىز «قىزعا قىرىق ۇيدەن تىيۋ» دەگەننىڭ قىر-سىرىنا مەڭزەپ, ار-نامىسىڭدى جوعارى ۇستاي بىلۋگە باۋليتىن. مەنىڭ بۇل ءسوزىم, ارينە, قولدارىنداعى گ ۇلى – ارۋلارىنا تاماشا ءتالىم بەرىپ, ەرتەڭ ءبىر ءۇيدىڭ اياۋلى كەلىنى بولۋعا جان-جاقتى تاربيەلەپ جاتقان اكە-شەشەلەر بۇگىندە جوق دەگەنىم ەمەس. ال الگىندەي ماسقارالىق بۇكىل جاقسىلىعىمىزدى, جەتىستىگىمىزدى ويسىراتىپ جىبەرگەندەي, جىگەرىمىزدى جاسىتىپ, وزەگىڭدى وكىنىش ورتەيدى ەمەس پە؟! مەديتسينا قىزمەتكەرى رەتىندە جۇمىسىم ۇل-قىزدارمەن بايلانىستى بولعاندىقتان, ولارعا ءبىزدىڭ بالاۋسا شاعىمىزداعى ۇلكەندەردىڭ, ەرەسەك تۇرعىنداردىڭ ۇلگىسى, تاربيەسى تۋرالى رەتى كەلگەندە اڭگىمەلەپ, ءبىزدى كەسىر-كەساپاتتان قالاي ساقتاندىرعانىن ايتامىن عوي. «مۇعالىمدەرىمىز جاقسى مەن جاماندى ايىرا بىلۋگە ۇيرەتتى. اتا-انالارىمىز شالعايدا مال باعىپ, ۇجىمشار, كەڭشارلاردىڭ قات-قابات ءىسىن اتقارىپ جۇرسە دە, مەكتەپكە كەلىپ ءبىزدىڭ وقۋىمىزدىڭ جايىن ءبىلىپ تۇراتىن. كانيكۋلعا ۇيگە كەلگەنىمىزدە ءار بالانىڭ الىنە قاراي جۇمىس تاپسىراتىن. تاربيەمىزدى باعامدايتىن. قانداي دوس-قۇربىلارىمىز بارىن, ولاردىڭ يگى قاسيەتتەرى حاقىندا سۇراستىرىپ, ءبىر جاعىنان سىناپ وتىراتىن», – دەيمىن. سوندايدا ولاردان «وي, اپاي, ول سىزدەردىڭ زامانىڭىزدىڭ تاربيەسى عوي, قازىر باسقا زامان...» دەگەندى ەستىپ قالامىن. ولاردىڭ بۇل سوزىنەن دە وتباسىلارداعى تاربيە كەمشىندىگىنىڭ ۇشقىنى سەزىلەدى ەمەس پە؟ سوندا قالاي, زامان وزگەرسە, بۇرىنداعى ءتالىم-تاربيەنى تارك ەتۋ كەرەك پە؟ ۇلتتىق قۇندىلىعىنىڭ قاينارلارىنان قول ۇزگەن جۇرتتىڭ تۇيىققا تىرەلەتىنى ءمالىم ەمەس پە؟ بۇل جاھاندانۋدىڭ ىزعارىنا شالدىعىپ, قۇردىمعا كەتۋ بولىپ شىقپاي ما؟ نارەستەنىڭ قارىن شاشىن دا اياق استىنا تاستاتپايتىن, «قارىن شاشتىڭ قارعىسى قاتتى بولادى», – دەيتىن قازاقتىڭ قىزدارىنىڭ شارانانى تىرىدەي لاقتىرىپ كەتۋى سونى ايتپاسىڭا قويمايدى-اۋ. وقۋشى بالانىڭ وقۋىندا, ءجۇرىس-تۇرىسىندا كەلەڭسىزدىك بايقالا قالسا, مۇنى مۇعالىمنەن كورەتىن ءبىر جامان داعدىمىز بار. جاۋاپكەرشىلىك ەڭ ءبىرىنشى اتا-انادا ەمەس پە؟! قىزىنىڭ تۇزدەگى قىلىعىنان حابارسىز, ەڭبەككە ۇيىرسىزدىگىن قاپەرلەمەگەن, ەرتەدەن كەشكە دەيىن تەلەفوننىڭ قۇلاققابىن قۇلاعىنان تۇسىرمەگەن وعان ەسكەرتپەك تۇگىلى, ونى ۇلدە مەن بۇلدەگە وراعان اكە-شەشە ەرتەڭ اڭىراپ قالادى. بۇل ءسوزسىز. بۇگىندە گازەت بەتتەرىن اشقان سايىن, تەلەديداردى قوسقان سايىن شاراناسىن تاعدىر تالكەگىنە تاستاعاندار جايىندا تاعى ەستىلىپ قالماسىن دەپ ۇرەيلەنەتىن بولدىق. اتا-انالار-اۋ, قىزدارىمىزدىڭ قۇنى تۇسپەۋىن قاپەرلەيىكشى. ارۋلارىمىز-اۋ, ءبىزدى قورقىتپاڭدارشى, قۇدايدىڭ قارعىسىنا قالماڭدارشى. «قىزدىڭ جولى جىڭىشكە», – دەگەن اتا-بابالار اماناتىنان اتتاماڭدارشى. ايكۇنىم سايفوللاقىزى. باتىس قازاقستان وبلىسى, اقجايىق اۋدانى, چاپاەۆ اۋىلى.