نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ جانە جاڭا سايلاۋ تاعايىنداۋ تۋرالى ۇسىنىسىن تالداپ قارادىم.
بۇل كۇندەرى مەنىڭ اتىما باستاماعا قولداۋ كورسەتكەن كوپتەگەن حاتتار مەن جەدەلحاتتار كەلىپ ءتۇستى. كەزەكتەن تىس سايلاۋ وتكىزۋ قاجەتتىگى تۋرالى پىكىردى ساياسي پارتيالار مەن كاسىپوداقتار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, كاسىپورىنداردىڭ, مەكەمەلەر مەن وقۋ ورىندارىنىڭ ەڭبەك ۇجىمدارى قۇپتادى. سونداي-اق, وعان ارداگەرلەر مەن جاستاردىڭ ۇيىمدارى, بيزنەستىڭ, عىلىمي جانە شىعارماشىلىق زيالى قاۋىمنىڭ وكىلدەرى, كوپتەگەن جەكە ازاماتتار قولداۋ ءبىلدىردى. مەنىڭ اتىما كەلىپ تۇسكەن بۇل ۇندەۋلەردە كەلتىرىلگەن بارلىق دالەل-دايەكتەمەلەر ماعان تۇسىنىكتى. ولاردا ەلگە دەگەن قامقورلىق, ساياسي ناۋقاندى تەزدەتىپ اياقتاۋعا جانە قويىلعان مىندەتتەردى ءىس جۇزىنە اسىرۋعا كىرىسۋگە دەگەن قاجەتسىنۋ بار.
بۇگىندە ءبىزدىڭ ەل كۇردەلى جاھاندىق ساياسي جانە ەكونوميكالىق ۇدەرىستەرگە تارتىلىپ وتىر. ەنەرگيا قۋاتىن بەرەتىن ونىمدەر باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى ناتيجەسىندە كوپتەگەن ەلدەردى جايلاعان ەكونوميكالىق داعدارىس بۇكىل الەمدىك ەكونوميكاعا جانە ونىڭ اجىراماس ءبولىگى رەتىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزگە دە ەلەۋلى ىقپال ەتۋدە. وسى ءبىر قيىن ۋاقىت ەل الدىنا وتە كۇردەلى ءمىندەتتەر مەن سىن-قاتەرلەردى توسىپ وتىر.
حالىقارالىق احۋال دا كۇردەلىلەنە ءتۇستى. جەتەكشى مەملەكەتتەر اراسىنداعى قايشىلىقتار ۇلعايىپ, ولاردىڭ سانكتسيالىق تەكەتىرەسى كۇشەيە تۇسۋدە. ساراپشىلاردىڭ كوپشىلىگى الەمدىك دەرجاۆالار اراسىنداعى كەلىسپەۋشىلىك «قىرعيقاباق سوعىس» اياقتالعاننان بەرى ءدال قازىرگىدەي ۋشىعۋعا جەتپەگەن ەدى دەگەن پىكىردە. وسىنداي جاعدايدا وڭىرلىك جانجالداردىڭ جاڭا وشاقتارى پايدا بولۋدا. تەررورلىق قاتەر دە ۇلعايىپ كەلەدى. بوسقىنداردىڭ جاھاندىق تولقىنى پلانەتانىڭ جاڭا ءوڭىرلەرىن بىرىنەن سوڭ ءبىرىن باسىپ قالۋدا. الەمدىك ساۋدا كولەمى تومەندەپ, قور نارىقتارى قۇلدىراۋدا. ءىس جۇزىندە الەمنىڭ بارلىق ۆاليۋتالارى دەۆالۆاتسياعا ۇشىرادى. وسىنىڭ ءبارى وڭىرلىك جانە ۇلتتىق ەكونوميكالارعا تەرىس ىقپالىن تيگىزەدى.
الەمنىڭ جاڭا بەت-بەينەسى قالىپتاسىپ كەلەدى, ول ءجونىندە مەن حالىققا تاياۋداعى جولداۋىمدا ايتتىم. بۇل دەگەنىمىز يندۋستريالاندىرۋدى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋدى بەلسەندى جالعاستىرا وتىرىپ, شيكىزات باعاسى تومەن جاعدايدا ءومىر سۇرۋگە بەيىمدەلۋدى ءبىلدىرەدى. وسى ءبىر كۇردەلى احۋالدا ءبىزدىڭ ءبارىمىز ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى – ىسىراپسىز ءومىر ءسۇرۋ, رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ, جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ ەكەنىن ءتۇسىنۋ. ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە بۇل جاعدايدا بىرلەسىپ, جيناقى جۇمىس ىستەپ, جەدەل شەشىم قابىلداۋ قاجەت. ءبىزدىڭ حالقىمىزعا بۇرىنعىشا بىرىگىپ, وسى كۇردەلى ۋاقىتتا كەز كەلگەن ىقتيمال ارانداتۋلارعا, قاجەت بولسا, زاڭنامالىق تۇرعىدان تويتارىس بەرۋ كەرەك. ول جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنا كىنالىلەردى ىزدەپ, ساياسيلاندىرعىسى كەلەتىندەرگە دە قاتىستى. بۇل – جاھاندىق ۇدەرىس, وعان بىردە-ءبىر ەل, سونىڭ ىشىندە قازاقستان دا ىقپال ەتە العان جوق. سوندىقتان ءبارىمىز توپتاسىپ, ءبىر-بىرىمىزگە كومەكتەسۋىمىز كەرەك. قازىر ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ پاتريوتتىعى سىنعا تۇسۋدە. بىزدە تاعدىرعا مويىنسۇنىپ, ايتەۋىر ءبىر ۋاقىتتارى ءبارى ورنىنا كەلەتىنىنە, مۇناي باعاسى كوتەرىلىپ, جاعدايدىڭ جاقساراتىنىنا ۇمىتتەنىپ وتىرۋعا ۋاقىت جوق.
بۇگىندە كەز كەلگەن جاھاندىق سىن-قاتەرگە ۇنەمى جۇيەلى ءارى الدىن الا جاۋاپ بەرۋ جانە ءتيىستى شارالار قابىلداۋ ماڭىزدى. بىزگە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ باعىتىن جالعاستىرىپ, داعدارىسقا قارسى باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ, ۇلت جوسپارىن ورىنداۋ كەرەك. مىڭداعان ازاماتتارىمىزعا جۇمىس بەرە وتىرىپ, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن بەلسەندى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت. ۇكىمەت, مينيسترلەر مەن بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەر بۇرىنعى داعدارىس تاجىريبەسى مەن ينفراقۇرىلىمدىق قۇرىلىس مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, جۇمىس ورىندارىن ۇسىنۋ ارقىلى شىعىنداردى قىسقارتۋ, اپپاراتتى وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن رەزەرۆتەر ىزدەستىرۋى ءتيىس.
حالىققا جولداۋدا مەملەكەتتى, ەكونوميكا مەن قوعامدى تەرەڭ جاڭعىرتۋ, بيۋدجەت ساياساتىن ۇنەمدەۋ, ۇسىنىقتىلىق جانە قايتارىمدىلىق قاعيداتتارى نەگىزىندە وڭتايلاندىرۋ جونىندە اۋقىمدى مىندەتتەر قويىلدى. پارلامەنتتىڭ قازىرگى قۇرامى ۇلت جوسپارىنا سايكەس, ءونىمدى جانە اۋقىمدى زاڭ شىعارۋ جۇمىسىن اتقاردى. ەندىگى جۇمىس ۇكىمەت پەن ەلدىڭ بارلىق اتقارۋشى ورگاندارىنا, سونداي-اق, بيزنەس-قوعامداستىققا تيەسىلى. داعدارىسقا قارسى شارالار مەن ۇلت جوسپارىن دەر كەزىندە جانە ساۋاتتى جۇزەگە اسىرۋ سولاردىڭ ءتيىمدى جۇمىسىنا بايلانىستى بولادى. بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزدى الەمدىك قوعامداستىق الدىندا تاعى دا بيىكتەتىپ, ينۆەستيتسيا تارتادى, ەلىمىزگە دەگەن سەنىمدى نىعايتادى. ءبىز مۇنى جاساۋعا ءتيىسپىز.
قازىر ءبىزدىڭ قوعامىمىز 1991 جىلى مۇلدەم بەيتانىس احۋالعا تاپ بولعان كەزدەگىدەي ابدىراعان ادامدار توبى ەمەس. ءبىز تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرعا جۋىق ابىرويلى جولىن ءجۇرىپ وتتىك. ءبىز جاسامپاز ەڭبەكتە شىڭدالىپ, تابىستى, قالىپتاسقان جانە الەمگە سىيلى مەملەكەت قۇرعان ءبىرتۇتاس حالىققا اينالدىق. مەن دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىن قازاقستان مەن قازاقستاندىقتاردىڭ تاعدىرىنا وتانشىلدىق تۇرعىدان قامقورلىق تانىتۋدىڭ كورىنىسى دەپ قابىلدايمىن. ءماجىلىستىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى (ونىڭ ىشىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ دا دەپۋتاتتارى بار) جانە وڭىرلىك ءماسليحاتتاردىڭ كەزەكتى سايلاۋى بىرگە ءوتۋى ۋاقىتتى دا, قارجىنى دا ۇنەمدەيدى. بارشا دەپۋتاتتارعا مەملەكەتشىل ۇستانىمى مەن اسا جوعارى تاريحي جاۋاپكەرشىلىك تانىتقانى ءۇشىن العىسىمدى ايتامىن.
ەل كونستيتۋتسياسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس, مەن پارلامەنت پالاتالارى توراعالارىمەن, پرەمەر-مينيسترمەن جانە كونستيتۋتسيالىق كەڭەس توراعاسىمەن كەڭەستىم. اقىلداسا كەلىپ دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىن قولداۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. بيلىك سالاسى وكىلدەرى قۇرامىنىڭ جاڭارتىلۋى ەلىمىز بەن حالقىمىزدىڭ مۇددەسىنە ساي كەلەتىندىگىنە سەنىمىم كامىل. ساياسي پارتيالار كۇن ءتارتىبىندەگى مىندەتتەردى تۇسىنە بىلەتىن ساۋاتتى, ىسكەر جانە ەل مۇددەسىنە ادال كانديداتتاردى ۇسىنۋعا ءتيىس. بۇگىن مەن بەسىنشى شاقىرىلىمداعى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدىم. ءماجىلىستىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى 2016 جىلعى 20 ناۋرىزعا بەلگىلەندى.
بۇكىل قازاقستاندىقتاردى, قوعامنىڭ بارلىق الەۋمەتتىك توپتارىن ۋاقىت تالاپ ەتكەن شەشىمدى قولداۋعا ۇندەيمىن. بارشاڭىزدى سايلاۋعا بەلسەنە قاتىسۋعا, ەلىمىزدىڭ بولاشاعى جولىنداعى تۇتاستىعىمىز بەن بىرلىگىمىزدى تاعى دا تانىتۋعا شاقىرامىن. كونستيتۋتسيانىڭ كەپىلى رەتىندە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا جانە بارلىق وكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا الداعى سايلاۋدا زاڭدىلىقتى, اشىقتىقتى جانە ادىلەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن. داۋىس بەرۋ ناۋقانى جانە سايلاۋ كۇردەلى كەزەڭدە ۇلتتى ۇيىستىرىپ, ءبىزدىڭ قازاقستانىمىزدى جاڭا بەلەستەرگە الىپ شىعۋعا كومەكتەسەدى دەپ سەنەمىن.
بارشامىزدىڭ ءبىر عانا ماقساتىمىز بار, ول ماقسات – حالىق پەن ەلدىڭ يگىلىگى! ءبارىمىز قازاقستاننىڭ ءوسىپ-وركەندەۋى جولىندا ەڭبەك ەتىپ, بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمسايمىز. ءبىز بىرلەسە وتىرىپ, بۇگىنگى زامان الدىمىزعا توسىپ وتىرعان بارشا قيىندىقتار مەن سىن-قاتەرلەردى مىندەتتى تۇردە ەڭسەرەتىن بولامىز. مەن بارشا قازاقستاندىقتاردى, بارلىق ساياسي پارتيالاردى ءبىزدىڭ ورتاق شاڭىراعىمىزدىڭ تاعدىرىنا جاۋاپتى قاراۋعا جانە وتانشىلدىعىمىزدى نىعايتا تۇسۋگە شاقىرامىن. تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەيلى بەلەسىن مىزعىماس بىرلىكپەن قارسى الايىق!
استانا, اقوردا,
2016 جىلعى 20 قاڭتار