ءانۋار سايدەنوۆ: بتا ءۇشىن, كليەنتتەر ءۇشىن, بۇكىل ەكونوميكامىز ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشىلدى

بتا بانك قايتا قۇرىلىمداۋ جۇمىسىن اياقتاپ قالىپتى جۇمىس كەستەسىنە كوشتى. بۇگىندە ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل بانكتى قايتا قۇرىلىمداۋ تمد اۋماعىنداعى ەڭ ۇلكەن شارا بولعان. وسى قايتا قۇرىلىمداۋدىڭ ناتيجەسىندە بتا بانكتىڭ قارجىلىق بەرەشەگىنىڭ كولەمى 16,65 ميلليارد دوللاردان 4,2 ميلليارد دوللارعا دەيىن كەمىتىلدى. ءWhىte&Case كومپانياسىنىڭ سەرىكتەس باسقارۋشىسى, بتا-نىڭ كەڭەسشىسى فرەنسيس فيتتسبەرت-بروكحوۋلزدىڭ اتاپ كورسەتكەنىندەي, قارجىلىق كولەمى جاعىنان بۇل قايتا قۇرىلىمداۋ ەۋروپاداعى ەڭ ءىرى قايتا قۇرىلىمداۋ كولەمىنە تەڭ بولدى. كەڭەسشىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بتا بانكتى, سونداي-اق قازاقستانداعى باسقا دا بانكتەردى قايتا قۇرىلىمداۋ تەڭدەسى جوق شارا بولعان. “قارجىلىق ينستيتۋت رەتىندە تولىق قۇرامىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان بانكتى بۇدان بۇرىن ەشكىم دە قايتا قۇرىلىمداپ كورگەن جوق”, – دەيدى ول. بتا بانك بۇكىل قايتا قۇرىلىمداۋ كەزەڭىندە قارجىلىق ينستيتۋت رەتىندە ءوز كليەنتتەرىنە قىزمەت كورسەتتى جانە بارلىق مىندەتتەرىن ورىندادى. بانك ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا ەڭ باستىسى, ونىڭ ستاتۋسى, جوسپارى جانە ستراتەگياسى بولىپ وتىرعاندىعى ءسوزسىز. مىنە, ناق وسى ماسەلەلەر بتا بانكى باسقارماسىنىڭ توراعاسى ءانۋار سايدەنوۆپەن بولعان سۇحباتتىڭ ارقاۋىنا اينالدى. – ءانۋار عاليموللا ۇلى, ءسىرا سىزدەر­دىڭ كليەنتتەرىڭىز بەن ارىپتەستەرىڭىز ءۇشىن بانكتىڭ قازىرگى ستاتۋسىن ءتۇسىنۋ ەرەكشە ماڭىزدى, ونىڭ استارىندا جالپىعا تۇسىنىكسىز ب ۇلىڭعىرلىق جاتقان جوق پا؟ – مەنىڭ ويىمشا, بۇل ماسەلە بۇ­لىڭ­عىرلىعىن 2009 جىلدىڭ جازىندا جوي­­دى. سول كەزەڭدە بانك ءوزىنىڭ بارلىق مىندەتتەرىن ءدال جانە ۋاقىتىندا اتقار­دى, كليەنتتەر قايتادان ورالا باستادى. ناق سول 2009 جىلدىڭ جازىندا دەپوزيت­تىك بازانىڭ ارتقانى اتاپ كورسەتىلدى. ال دەپوزيت كليەنتتەردىڭ قارجىلىق ينس­تيتۋتقا دەگەن سەنىمىن ايقىندايتىن باستى كورسەتكىش. ەگەر بانكتىڭ قازىرگى قۇقىقتىق ستاتۋسى تۋرالى ءسوز قوزعايتىن بولساق, وندا ەرەكشە اكتسيونەرلەر قۇرا­مىنىڭ قالىپتاسقانىن اتاپ كورسەتۋىمىز كەرەك. بتا-نىڭ نەگىزگى اكتسيونەرى “سامۇرىق-قازىنا” ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى بولىپ وتىرعاندىعى بەلگىلى. ونىڭ بانكتىڭ اكتسيونەرلىك كاپيتالىنداعى ۇلەسى 81,48 %-دى قۇراپ وتىر. كرەدي­تور­لار ۇلەسىنىڭ پاكەتى 18,5% مولشەرىندە. بۇرىنعى اكتسيونەرلەر قولىندا 0,02% مولشەرىندەگى پاكەت بار. ولار وزدەرىنىڭ اكتسياسىن جوعالتقان جوق, الايدا, قو­سىمشا ەميسسيالار شىعارۋ ناتيجەسىندە ولاردىڭ ۇلەسى شايىلىپ كەتتى. بانكتىڭ قارجىلىق ستاتۋسى – تۇ­راقتى. قايتا قۇرىلىمداۋ ناتيجەسىندە بتا كاپيتالداندىرۋ جونىندەگى رەتتەۋ­شىنىڭ بارلىق تالاپتارىن ورىندايتىن قارجىلىق ينستيتۋت رەتىندە قالىپتاستى. قازىر رەتتەگىش كاپيتال كولەمى 1,9 ميل­ليارد دوللاردى قۇرايدى. قارجىلىق تۇراقتىلىقتىڭ وڭ جەتىستىگىن كورسەتەتىن تاعى ءبىر كورسەتكىش: قايتا قۇرىلىمداۋ قورىتىندىسى بويىنشا بانك اعىمداعى جىلى ەڭ جوعارى تابىس – 1,091 تريل­ليون تەڭگەگە قول جەتكىزدى. بانكتىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى سيپاتتا­ماسى – شىنايى مولدىرلىكتىڭ ەڭ جوعا­­رى دارەجەسى: بتا-نىڭ بارلىق قىزمەتى حالىقارالىق بانك قىزمەتىندە كورسە­تىل­­گەن تالاپتار بويىنشا ميكرو­سكوپ­پەن قاراعاندا كورىنەتىن دارەجەدە. بۇل ققا, ۇكىمەت تاراپىنان قايتا قۇ­رى­لىم­داۋ ۇدىرىسىنە قاتاڭ باقىلاۋ قويۋ­مەن عانا شەكتەلمەيدى, سونىمەن ءبىر­گە كرە­ديتور­لار ارقاشان بارلىق قۇ­جات­تار­دى كورسە­تۋدى تالاپ ەتەدى: حقەس-نا ءساي­كەس ەسەپ بەرۋ, كرەديتتىك پورتفەل­دەر­­گە سا­راپتاما جاساۋ. سونداي-اق ءار­تۇرلى قارجىلىق جۇمىسقا بايلا­نىستى تۇراق­تى ەسەپ دايىندالادى. اتاپ ايت­قاندا, قازىر ءبىر حالىقارالىق اۋدي­تور­لىق كوم­پانيا اك­تيۆتەردى قايتارۋ ءجو­نىن­دە ەسەپ دايىن­داۋ­دا. بۇل ماسەلە بوي­ىنشا جۇيە­لى ءتۇر­دە مونيتورينگ ءجۇر­گىزىلەتىن بولادى. ەگەر كليەنتتەرمەن جۇمىس تۇرعىسىن­داعى بانك ستاتۋسى تۋرالى ايتاتىن بول­ساق, بۇگىندە ءبىز ءوزىمىزدى كليەنتتەردىڭ بارلىق توبىمەن جۇمىس ىستەي الاتىن قارجىلىق ينستيتۋت رەتىندە باعالايمىز, باسقاشا ايتساق, بتا – امبەباپ بانك. كورپوراتيۆتىك كليەنتتەرمەن جۇمىس جونىندەگى قالىپتاسقان ۇردىستەردى جال­عاس­تىرا وتىرىپ, بتا بولشەك بيزنەسپەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس كليەنتتەرىمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىس اۋقىمىن ارتتىراتىن بولادى. بانك حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس تاۋەكەلدىك – مەنەدجمەنتىن جانە كورپوراتيۆتىك باسقارۋ قاعيداتتارىن ەنگىزىپ, اكتسيونەرلەر قۇرامىنداعى كرەدي­تورلار بۇل باعىتتاعى جۇمىسقا ەرەكشە ءمان بەرەدى. اتاپ ايتقاندا, ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ قۇرامىنداعى ەكى ديرەكتور (كرەديتورلار ەسەبىنەن) تاۋەكەل جونىندەگى جانە اۋديت جونىندەگى كوميتەتتەردى باس­قارادى. بۇگىنگى بانك ستاتۋسى وسىنداي. ول ءبىز­گە بولاشاققا سەنىممەن قاراۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. “سامۇرىق-قازىنا” ۇاق ءجا­نە مەملەكەت قولداۋىنسىز بتا-عا تۇ­راق­تى تۇردە تابىس پەن دامۋ مىندەتى قان­شا­لىق­تى كۇردەلى بولعانىمەن, مەنىڭ وي­ىم­­شا, بۇل مىندەتتى ءبىز جۇزەگە اسىرا الامىز. – وسى ورايدا, قايتا قۇرىلىمداۋ استارىندا نە جاتقانىن بىلگەن ارتىق بولماس ەدى. ءسىز, سوتتا قارالعان, بانككە 20 ميلليون دوللار سۇراۋ سالعان ءبىر وقيعا تۋرالى ايتتىڭىز. بۇل قايتا قۇرىلىمداۋ قورىتىندىسىمەن كەلىسپەيتىندەر ءۇشىن جاڭا داۋدىڭ نەگىزى بولماي ما؟ – بۇل كرەديتور باسىنان باستاپ قايتا قۇرىلىمداۋ تالاپتارىمەن كەلىس­پەدى جانە بىردەن سوتقا جۇگىندى. ترانس­­شە­كا­رالىق دارمەنسىزدىك تۋرالى يۋن­سي­ترال زاڭىنىڭ تارتىبىنە سايكەس بىزدەگى قايتا قۇرىلىمداۋ قورىتىن­دى­سىن اقش جانە بريتانيا مويىندادى جانە سونىڭ ناتيجەسىندە سوتقا جۇگىنۋگە مۇمكىندىك تۋدى. الايدا, بۇل زاڭ ەۋرو­ايماق ەلدە­رىندە جانە ەۋروپادا قا­بىل­دانباعان­دىق­تان, تەك شۆەيتساريا سوتىنا عانا سۇراۋ سا­لىندى. بىرىنشىدەن, قايتا قۇرىلىم­داۋعا كەلىسىم بەرگەن بارلىق كرەديتورلار بۇدان بۇرىنعى قارىزدارى كولەمىنەن بانككە تالاپ قويۋدان باس تارتۋ جونىندە قول قوي­عان­دىعىنا بايلانىستى جالعىز كليەنتتىڭ سوتقا شاعىمدانۋى ەشقانداي مانگە يە بولا المادى. قايتا قۇرى­لىمداۋعا قا­تىسقانداردىڭ ءبارى بۇرىنعى مۇمكىندىك­تەرىنىڭ ورنىنا جاڭا تەتىكتەر جانە قول­ما قول اقشا الدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە جاڭادان قارىز العان بارلىق كرەدي­تور­لار بۇرىنعى مىندەتتەمەلەر بويىنشا بانككە ەشقانداي تالاپ قوي­مايدى. ياع­ني, بۇرىنعى قارىزدار جويىل­دى! سو­­نىمەن بىرگە بۇرىنعى قارىزدار قۇرى­لىمىنا كەلەتىن بولساق, ونىڭ نەگىزگى كولەمى ۇلىبريتانيا زاڭدارى بويىنشا رەتتەلىپ كەلدى جانە سوعان بايلانىستى قايتا قۇرىلىمداۋ قورىتىندىسى سوت بيلىگىمەن مويىندالدى. ەكىنشىدەن, بۇرىنعى اكتسيو­نەر­­لەردىڭ اكتسيالارى جويىلماي ساقتا­لىپ وتىرسا دا, ولاردىڭ ۇلەسى شايى­­لىپ كەتكەندىكتەن زاڭ تۇر­عى­سىنان كەلگەندە ولار بانككە ەشق­ان­­داي تالاپ قويا ال­مايدى. – بتا ءۇشىن قازىر ەڭ ماڭىزدى مىندەت قانداي؟ – ەڭ باستىسى, بانك جوعالتىپ العان رىنوكتىق پوزيتسيالاردى, كورپوراتيۆتىك سالادا دا, بولشەك , شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالالا­رىن­دا دا قالپىنا كەلتىرۋ بولىپ تا­بى­لادى. بارلىق سالادا بانكتىڭ ۇلەسى ازايدى. الايدا, بۇل ءسوزسىز بولاتىن جاعداي ەدى, سەبەبى ول كەزەڭدە كلي­ەنت­تەردىڭ بىزبەن جۇ­مىس ىستەۋگە ەش­قانداي مۇمكىندىگى بولعان جوق. اتاپ ايتقاندا, قايتا قۇرىلىمداۋ كەزىندە ولار تالاپ ەتكەن رەيتينگ, رەتتەگىش نورما­تيۆ­تەرىن ورىنداۋ جانە باسقا دا تا­لاپتاردى قامتا­ما­سىز ەتۋگە بانكتىڭ جاعدايى بولعان جوق. سون­دىقتان, قازىر ءبىزدىڭ نەگىزگى كوزدەپ وتىرعان مە­جەمىز – بىرتىندەپ 2014 جىلعا دەيىن جەكە تۇلعالاردىڭ دەپو­زيتتەرىنىڭ مولشەرىن 15 پايىزعا جەت­كىزۋ. قازىر بۇل كورسەتكىش 8 پايىز. دە­پو­زيتتىك بازانى ءوسىرۋ مىندەتىن ورىنداۋ ءمۇم­كىندىگىمىز بار. ماسەلەن, 2010 جىلدىڭ ءبى­رىنشى جارتىجىلدىعىندا تۇرعىنداردىڭ دەپوزيتتەرىنىڭ ءوسىمى 360 ميلليون دوللار كولەمىندە تىركەلدى. ەكونوميكاداعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىگىنىڭ دەڭگەيىنىڭ قازىرگى قالىپتاسقان جاعدايى بانككە بۇدان ارتىق وسۋگە قولايلى جاع­داي تۋعىزباي وتىر. بۇل بىزگە عانا قاتىس­تى احۋال ەمەس, بارلىق بانك جۇيەسىندەگى جاعداي وسىنداي. قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان سەنىمدى جانە جاڭا قارىز الۋ­شىلار قاتارى ونشا كوپ ەمەس. مۇنداي سەنىمدى نەسيە الۋشىلار ءۇشىن قازىر ناعىز باسەكەلەستىك كۇرەس ءجۇرىپ جاتىر. ءبىر بانك­تىڭ نەسيەلەرىن ەكىنشى بانك جەڭىل­دەتىلگەن جاعدايدا قايتا قۇرىلىمداۋ ءتارتىبىن ۇسىنىپ, كليەنت­تەردى ءتيىمدى ەرەجەلەرمەن ءوز جاعىنا شىعارىپ الۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. سونىمەن بىرگە بۇرىنعى كەلەڭسىز وقي­عالار دا بانك بەدەلىنە شىركەۋ بولىپ وتىر. بتا بانكتە جىلجىمايتىن م ۇلىك ۇلە­سى ۇلكەن. بۇل پورتفەل كولەمى 30 پاي­ىز­عا دەيىن جەتەدى. سونىمەن بىرگە قا­زاق­ستاننان تىس ەلدەرگە بەرىلگەن نەسيە پورت­فەلى دە وتە زور. بۇل ءبىزدى تولعاندىرىپ وتىرعان كۇردەلى پروبلەما. جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. وسى رەتتە ەڭ ماڭىزدىسى ءبىزدىڭ كرەديتورلارىمىز – بۇل بانكتىڭ اۋىر جاعدايلارىن جاقسى بىلەتىن جانە تۇسىنەتىن قازىرگى كەزدەگى اكتسيونەرلەرىمىز. مىنە, سول ءۇشىن دە “recovery ءunىts” - قال­پىنا كەلتىرۋ وبليگاتسياسى اتتى ارناۋلى قۇرال قولدانىلا باستادى. كرەديتور­لار­مەن ءبىز كەيىنگە قالدىرىلعان, الايدا كەيىن قايتارىلاتىن بۇل قارىزداردى ءبولۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزدىك. – بۇل جەردە شەتەلدەگى اكتيۆتەر تۋرالى ايتىپ وتىرسىز عوي؟ – ءيا. بۇل وتە ۇلكەن پورتفەل. ءبىز ونىڭ كولەمىن 5,2 ميلليارد دوللار كولەمىندە باعالاپ وتىرمىز. ناق وسى سوماعا “recovery ءunىts” – قالپىنا كەلتىرۋ وبليگاتسياسى شىعارىلعان. بۇل رەتتە جىلجىمايتىن م ۇلىك سالاسىنداعى جو­بالارى دا كۇردەلى جانە سوماسى دا ۇلكەن رەسەيلىك پورتفەل وتە ۇلكەن ماسەلە تۋ­دى­رىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە ولاردىڭ كەي­بىرەۋىنە بانكتىڭ قۇقى جانە زاڭدىق ستا­تۋسى ءتيىستى تارتىپپەن جاسالماعان. قازىر ءبىز الدىمەن كەپىلدىككە قويىلعان م ۇلىككە بانكتىڭ قۇقىعىن جانە نەسيە الۋشىلارعا دەگەن تالاپتارىن قالپىنا كەلتىرۋىمىز كەرەك. سودان كەيىن عانا بۇل اك­تيۆتەر بوي­ىنشا سۇراۋ سالۋ جۇمىستارىن ءجۇر­گىزەمىز. سول سياقتى, ءبىزدىڭ گرۋزيا­دا­عى پورتفەلدەرىمىزدە دە ءبىرشاما كۇردەلى ماسەلەلەر بار. بانكتىڭ تاراپىنان قىر­عىزستانعا سالىنعان ينۆەستيتسيادا دا پروب­لەمالار جەتكىلىكتى. بۇل ينۆەستيتسيا ساح­­نادان كەتكەن بيلىك تاراپىنان رەي­دەر­لىك تالان-تاراجعا دا تۇسكەن. ءبىز بۇل تا­لان-تاراجعا تۇسكەن ينۆەستيتسيانى حالىق­ارالىق سوت ارقىلى شەشۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز. سونداي-اق, ۋكرايناداعى اكتيۆ­تەرىمىزدە دە قيىندىقتار بارشىلىق. مىنە, وسى كۇردەلى جوبالار مەن اكتيۆتەر بويىنشا قازىر كەڭ كولەمدە تالاپتار جا­سا­­لىپ, ۇلكەن دە قيىن سۇراۋ سالۋ جۇمىس­تارى جۇرگىزىلۋدە. ءبىز بۇل رەتتە جەرگىلىكتى جەرلەردىڭ زاڭدارى مەن ەرەكشەلىكتەرىن بىلەتىن زاڭگەرلەر مەن كەڭەسشىلەر جالداپ الدىق. قازىرگى كۇنى اكتيۆتەردى قايتارۋ جونىندەگى اۋديت جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بۇل جۇمىسقا شەتەلدىك كرەديتورلار دا ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. ويتكەنى ءبىزدىڭ “recovery ءunىts” - قالپىنا كەلتىرۋ وبليگاتسياسى ناق وسى پروبلەمالىق نە­سيە­لەر بويىنشا شىعارىلعان. بۇل كرە­ديتورلار بونۋس رەتىندە الاتىن اكتيۆتەرگە جاتادى. سونىمەن بىرگە ءبىزدىڭ الدىمىزدا وپەراتسيالىق تابىستاردى ارتتىرۋ مىندەتى تۇر. بۇل زاڭدى دا. سەبەبى, بانك مەملە­كەتتىڭ قولداۋىنسىز تۇراقتى دامۋ ينستي­تۋتى بولاتىندىعىنا كوز جەتكىزە الماسا, كرەديتورلارىمىز 20 جىلعا دەيىنگى مەر­زىم­گە ارنالعان قايتا قۇرىلىمداۋ شارا­سىنا بارماس تا ەدى. – بانك سونىمەن بىرگە جەرگىلىكتى قارىزداردىڭ قايتارىلۋ پروبلەماسىن دا باستان كەشىرىپ وتىر عوي؟ – بۇل ورايدا, نەسيە الۋشىلاردىڭ پسيحولوگياسى تۇسىنىكتى. بانك كۇردەلى احۋ­ال­عا تاپ بولعان كەزدە كەيبىر كليەنت­تە­رىمىز نەسيەنى جابۋدى قاجەت ەمەس دەپ شەش­كەن. قازىر ءبىز وسىنداي قارىزداردى قاي­تارۋ جونىندەگى جۇمىستى جانداندى­رىپ جاتىرمىز. ءبىز ارينە, ءوز كليەنتتە­رىمىز ءۇشىن جەڭىلدىكتەردىڭ بارلىق ءتۇرىن قاراستىرۋعا ءازىرمىز. الايدا ءبىزدىڭ كوزقا­راسىمىز بىرەۋ: قارىز قايتارىلۋعا ءتيىس. رەزيدەنت ەمەستەردىڭ پورتفەلى ءىس جۇزىندە 100 پايىزعا دەيىن رەزەرۆتەلگەن. سون­دىق­تان ولاردىڭ ەڭ باسىنان-اق بانكتىڭ شى­عىندارىنا جاتقىزىلعانى تۇسىنىكتى. ەندى بانككە قايتارىلاتىن قانداي دا بولما­سىن قارجى تابىس كوزى بولىپ تابىلادى. مىنە, وسى جاسالعان جۇمىستاردىڭ ءبارى بىزگە قارىزداردى قايتا قۇرىلىمداۋ ارقىلى پورتفەلدەرىمىزدىڭ ساپاسىن جاق­سارتۋعا جانە بانكتىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ارينە, ءبىز مۇنداي جاع­دايدا نەسيەلەردىڭ كوپ بەرىلمەيتىندىگىن, بانكتىڭ تابىسىنىڭ دا جوعارى بولماي­تىندىعىن تۇسىنە وتىرىپ, ەكىنشى جاعى­نان نەسيە الۋشىلارعا بارىنشا ساپالى قىزمەت كورسەتۋگە مۇددەلىمىز. ياعني, بانك ءوزىنىڭ ادال دا سەنىمدى نەسيە الۋشىلارىن ساقتاپ قالۋعا مۇددەلى جانە ولاردىڭ سۇ­رانىستارىن بارىنشا قاناعاتتاندىراتىن بولادى. بۇل جۇمىس ءوزىنىڭ وڭ ناتيجەسىن دە بەرۋدە. ەسكە سالا كەتەيىن, بارلىق پورت­فەلدەر بويىنشا رەزەرۆتەلگەن كور­سەت­­­كىش 78 پايىز بولسا, قازىر بۇل كور­سەت­كىش 67 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. – جەكەمەنشىك بانككە مەملەكەتتىڭ ارالاسۋىنىڭ ەكىجاقتى ءمانى بار: ءبىر جاعىنان بۇل قارجى ينستيتۋتىنىڭ تۇراقتىلىعىن نىعايتۋدىڭ قوسىمشا فاكتورى بولسا, ەكىنشى جاعىنان بانكتىڭ بيزنەس-شەشىمدەرىنە, بيزنەس-ستراتەگيا­سىنا مەملەكەتتىڭ ىقپال ەتەتىندىگى تۋرالى دا كۇدىك بار. بۇل كۇدىكتەردىڭ بتا-عا قانشالىقتى قاتىسى بار؟ – اكتسيونەرلەر قۇرامىنىڭ ەرەكشە­لىگىنە بايلانىستى, ولاردىڭ ەڭ الدىمەن وزدەرى بانككە قۇيعان قارجىلارىن قايتا­رۋعا دەگەن مۇددەلىلىگىن ەسكەرسەك, بۇل تا­راپتان بيزنەس شەشىمدەر مەن ستراتەگيا­عا قىسىم جاساۋى مۇمكىن ەمەس. ال ەسەپ بەرۋ مونيتورينگ تاۋەكەل­شىلدىكتى باس­قارۋ جاعىنان كەلسەك, سالماق ءسوزسىز ۇلكەن. ماسەلەن, ساتۋ جانە ساتىپ الۋ سالاسىندا ەسەپ بەرۋ تۇرعى­سىنان ءبىز “سام­ۇرىق-قازىنا” ۇاق-نىڭ ءتارتىپ­تەرىنە باعىنامىز. ونىڭ ۇستىنە قىسقا مەرزىم ىشىندە ەسەپ بەرۋ ءتۇرى دە كوبەيدى, بۇل تۇسىنىكتى دە. سەبەبى قوردىڭ بارلىق سالالارى بويىنشا ەسەپ بەرۋ دەڭگەيى وسىنداي. ءبىر جاعىنان بۇل بانك جۇمى­سىنىڭ سەنىمدىلىگى مەن تۇراق­تىلىعىنا ءۇمىت ارتاتىن كليەنتتەردىڭ دە مۇددە­سىنەن شىعادى. ونىڭ ۇستىنە بتا بانكىن جانە قازاقستاندىق باسقا بانكتەردى دە قايتا قۇرىلىمداۋ تاريحى قارجى سالاسىن داعدارىستان قۇتقارۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى مەملەكەت تاراپىنان قول­­داۋ كورسەتۋ شاراسى ەكەندىگىن دالەل­دەدى. باسقاشا ايتساق, مەملەكەت نارىق­تىق ىستەر جونىندەگى ەمتيحاندى ۇزدىك باعاعا ورىنداپ شىقتى. ۇاق مەملە­كەت­تىڭ وپەراتورى جانە اگەنتى رەتىندە ءوزىنىڭ ەنشىلەس قۇرىلىم­دارى­نىڭ تابىستى بولۋىنا مۇددەلى. – “سامۇرىق” ءوز مىندەتىن ور­ىن­دادى. ول بۇرىنعىسىنشا كەتەمىن دەگەن نيەتتە مە؟ – بۇل نيەت بارلىق قۇجاتتاردا جا­زىلعان. ونىڭ ەرەجەلەرى دە انىق. سوندىقتان ستراتەگيالىق ارىپتەس تۋرالى سۇراعىڭىزدان بۇرىن ايتارىم, ازىرگە ستاتۋس-كۆو ساقتالادى. ونىڭ ۇستىنە ستراتەگيالىق ينۆەستورلاردىڭ قوياتىن تالابىنا وتاندىق بىردە-ءبىر قارجى ينس­تيتۋتى جاۋاپ بەرە المايدى. شەتەلدىك ينۆەستورلاردى بارىمىزگە بەلگىلى “سبەر­بانك روسسيادان” باسقا بىردە-ءبىر بانك قىزىقتىرمايدى. الايدا, ناقتى ءىس ءجۇ­زىندە مۇنداي قىزىعۋشىلىق تاجىريبەدە جۇزەگە اسقان جوق. – بانك تۇراقتاندى, بولاشاققا جوس­پارلار جاسالۋدا. وسى رەتتە اتاۋىن ءوز­گەرتىپ رەبرەندينگ جاساۋ ارقىلى بۇرىنعى بولعان كەلەڭسىزدىكتەر تۋرالى ەشقانداي ءىز قالدىرماۋ جولىن قاراستىرۋعا بولماي ما؟ – بۇل قىمبات جانە ءتيىمسىز. تاري­­حي شەجىرەمىزدەن ءبىر پاراقتى ج ۇلىپ تاس­تاۋعا بولمايدى. سوندىقتان بۇل جەر­دە رەبرەندينگ ەشقانداي كومەكتە­­سە الماي­دى. تاريحتى ءبىلۋ كەرەك جانە ودان ساباق العان دا ءلازىم. ال بانك اتاۋىنىڭ (سلو­گانىنىڭ) اۋىستىردىق. بۇل قالىپتى جاعداي, سەبەبى ناقتى ءومىر قۇبىلىسىنا سايكەس كەلەدى. ەندى ول بىلاي دەلىنەدى “جاڭا مۇمكىن­دىك­تەر كەزەڭى”. بۇل داع­دارىس سىنىنان ءوت­كەن بانك ءۇشىن دە, ونىڭ كليەنتتەرى ءۇشىن دە, بۇكىل ەكو­­نوميكامىز ءۇشىن دە ما­ڭىزى زور بولماق. ءبىز جاڭا مۇمكىن­دىكتەردى كورىپ تە وتىر­مىز. ول ەلى­مىزدىڭ ەڭ ءىرى بانكىنىڭ بۇرىن­عىسىنشا تولىققاندى جۇمىس ىستەۋ كەس­تەسىنە شىعۋى جانە ءبىزدىڭ كليەنتتەرى­مىز­دىڭ قايتا ورالۋى, ءبىزدىڭ فيليالدارى­مىز­دىڭ جۇيەسىنىڭ دامۋى جانە ءبىزدىڭ جوسپارلارىمىزدىڭ دامۋى ارقىلى ناقتى كورىنىس تابۋدا. اڭگىمەلەسكەن گاۋحار بالتاباەۆا.