ءباسپاسوز-2011

جەتىستىكتەر جالعاسادى “قۇتتى قوناق كەلگەندە, قوي ەگىز تابادى” دەيدى حالقىمىز. “ەگەمەن قازاقستان” رگ” اق پرە­زيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتى جىلى شىرايمەن قارسى الىپ, قابىلداعان باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ ەكەۋارا كەزدەسۋدە وعان حالقىمىزدىڭ وسى ناقىلىن ەسكە سالدى. وبلىس باسشىسىنىڭ مۇنىسى نەگىزسىز ەمەس-ءتى. ويتكەنى, قىركۇيەكتىڭ جايما­شۋاق جازعا بەرگىسىز وسى ءبىر كۇن­دەرىندە اقجايىقتا تابىستاردىڭ تاستارى ورگە دومالاپ جاتتى دەسە دە بولادى. ءارى بۇعان مىسالدى الىستان ىزدەۋدىڭ دە قاجەتى جوق. ايتالىق, وسى ءبىر كۇندەردە قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىم­شىلىگى بەلگىلەگەن بيىلعى جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىنىڭ قو­رىتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكا وبلىستارى اراسىنداعى رەيتينگتە باتىس قازاقستان وبلىسى كوش باس­تاعانى الدىڭعى پىكىرىمىزدىڭ اي­قىن دالەلى. وتكەن جىلدىڭ ءنا­تي­جەسى بويىنشا شىعارىلعان ءدال وسىنداي رەيتينگتىك كورسەتكىشتە 5-ءشى ورىنعا تابان تىرەگەن باتىس­قازاقستاندىقتاردىڭ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءبىرىنشى ورىنعا كوتەرىلۋى اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق ماسەلە. – بۇل رەيتينگتىك كورسەتكىشتەر 24 پوزيتسيادان تۇرادى. سونىڭ باستى بولىگى بويىنشا ءبىزدىڭ وبلىس سۋىرىلىپ العا شىقتى, — دەدى “ەگەمەن قازاقستان” باسشىسىنا وبلىس اكىمى ب.ىزمۇحامبەتوۆ. — مۇنىڭ ءبىرىنشى تىزبەگىندە ەكونو­مي­كالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى مەن بيۋدجەت قارجىسىن وڭتايلى, ءتيىمدى پايدالانۋ, ونى ورنىمەن يگەرۋ ماسەلەلەرى تۇر. بۇدان كەيىنگى با­عىت­تار شاعىن جانە ورتا كاسىپ­كەرلىكتى دامىتۋ, ءوندىرىس پەن قۇ­رى­لىستى وركەندەتۋ بويىنشا انىق­تالعان. سونداي-اق رەيتينگتە جۇ­مىس­سىزدىق دەڭگەيىن تومەندەتۋ, قىل­مىسپەن كۇرەس, انا مەن بالا ءولى­مىن ازايتۋ, مەكتەپالدى دايار­لىق­پەن قامتۋ ماسەلەلەرى دە جە­تەكشى مانگە يە. ورال وڭىرىندەگى بيىلعى جە­تىس­تىكتەر تىزبەگى تەك مۇنىمەن شەك­تەل­مەيتىنى دە گازەت پەن وبلىس باس­شى­سى­نىڭ كەزدەسۋى كەزىندە ايقىن كو­رىندى. مىسالى, قازاقستاننىڭ كونە دە جاڭا ورال قالاسى وسى مەر­زىم ارالىعىندا جاسالعان قا­لالار اراسىنداعى رەيتينگتە ەكىن­شى ورىنعا كوتەرىلسە, وبلىستاعى ءبورلى اۋدانى رەسپۋبليكاداعى 160 اۋداننىڭ اراسىندا العاشقى بەس­تىككە ءىلىنىپتى. مۇنىڭ ءبارى جەرگىلىكتى اتقارۋ­شى بيلىكتىڭ كۇندەلىكتى نازارىن­داعى ءىس دەسەك, حاتتاما بويىنشا نا­زارعا الۋ مىندەتتەلمەيتىن, تەك باسشى پارىزى تۇرعىسىنان عانا كورىنىس تابا الاتىن شەتىن, الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەردىڭ  بايىپتى ءتۇر­دە جالعاسىن تاۋىپ جاتقانى دا اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق ماسەلە. مى­سالى, رەسپۋبليكانىڭ قاي تۇكپى­رىندە دە جەتىم بالالار ۇيلەرى بار. ولار سوندا مەكتەپ بىتىرگەنشە وقىپ, تاربيە  الادى. جاسىراتىنى جوق, جەتىم بالا­لار­دىڭ مۇنان كەيىنگى تاعدىر­لا­رىنا ەشكىم باس اۋىرتا بەرمەيدى. ورال وڭىرىندەگى ارتىقشىلىق – باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ب.ءىزمۇحام­بەتوۆتىڭ باستاماسىمەن ولارعا تەك سوڭعى ەكى جىل ىشىندە 108 پاتەر بەرىلىپتى. ەگەر بۇعان دەيىنگى 8 جىل ىشىندە تۋا سالا تاع­دىر تەپەرىشىنە ۇشىراعاندارعا تەك  6 پاتەر تاپ­سىرىلعانىن ەسكەرسەك, بۇل وبلىس باسشىسى تاراپىنان جاسالعان اجەپتاۋىر الەۋمەتتىك كومەك ەكەنى ايىندالا تۇسەدى. – ءبىز اتا-انالارىنىڭ قامقور­لى­عىنسىز قالعان قوعامنىڭ جاس مۇشەلەرىنىڭ ومىردەن ءوز ورنىن تاۋىپ كەتۋىنە سەلقوس قاراي الماي­مىز. كوپ جاعدايلاردا مەكتەپ, كەي جاعدايلاردا جوعارى جانە ارناۋلى وقۋ ورنىن بىتىرگەننەن كەيىن دە ولار ومىردەن ءوز ورىندارىن تابا الماي, باستارىن تاۋعا دا, تاسقا دا سوعىپ جاتادى. كريمينالدىق جاعدايلارعا دا كەزىگەدى. بۇل ءۇردىس وسىنداي الەۋمەتتىك داعدارىستار­دىڭ الدىن الۋ نيەتىنەن تۋىندادى. ولارعا وسىنداي الەۋمەتتىك قولداۋ الداعى كەزدە دە جالعاسا بەرمەك, – دەدى باقتىقوجا سالاحاتدين ۇلى. س.ابدراحمانوۆ پەن ب.ءىزمۇ­حام­بەتوۆتىڭ كەزدەسۋى كەزىندە وڭىردە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ مەن ونىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ىسىندەگى قولعا الىنعان شارالار جونىندە دە ەگجەي-تەگجەيلى اڭگىمەلەر قوز­عال­دى. سونىڭ ءبىرى — حالال ەت ءوندىرۋ تۇرعىسىنان ورىستەدى. بۇل رەتتە وبلىس باسشىسى ورال قالاسىنداعى “جايىق-ەت” جشس قولعا العان ءون­دىرىستىك جوبا جونىندە جان-جاق­تى اڭگىمەلەپ بەردى. ول تاۋلىگىنە 10 تون­نا حالال ونىمدەر ازىرلەي الادى. ماسەلەنىڭ ءمانىسى مىنادا. ءاڭ­گى­مە حالال ەت جونىندە بولىپ وتىر­عاندىقتان, مۇندا سويىلاتىن مال دا ادال جولمەن قان شىعا­رى­لىپ سويىلۋى كەرەك. مۇنداي جاع­دايدا مالدى ەلەكتر توعىمەن  ۇرىپ ءول­تىرۋگە بولمايدى. ايتپەسە ول حالال ەت قاتارىنا كىرمەيدى. وسىندا قوي­ىلعان بۇگىنگى زامانعى تەحنو­لوگيا وسىنداي قادامعا جول اشا الادى. ياعني, بۇعان دەيىن ءيسى مۇ­سىل­مان, اراب ەلدەرى قولدانىپ كەل­گەن ءتاسىل بويىنشا مالدىڭ باسى كوتەرىلىپ, مۇسىلمانشا ءتۇسى­نىك­كە سايعاندا باسى قۇبىلاعا قا­را­تىلىپ, سويىلاتىن مال جاتقى­زى­لىپ, اياقتارى بايلانىپ جاتقان­داي كۇيگە كەلتىرىلەدى ەكەن. باۋىز­داۋ ءتاسىلى نەگىزىنەن پنەۆماتيكا­لىق, ياعني اۋا ارقىلى جانىن شىعارۋ ادىسىنە ارقا سۇيەيدى. قۇنى 420 ميلليون تەڭگەگە تەڭ جوبا قۇرىلىسىنىڭ اياقتالۋ مەر­زىمى الداعى قازان ايىنا بەلگى­لەنگەن. سول كەزدە حالال ەت ءونىم­دە­رىمەن وبلىس تۇرعىندارىن قام­تۋعا ءارى يمپورتتىق ەت باعاسىن تۇسىرۋگە مۇمكىندىك تۋماق. بۇعان رەسەي مەن ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەل­دەرى قازىردىڭ وزىندە ءتيىستى سۇ­را­نىستار ءتۇسىرىپ قويىپتى. سونىمەن بىرگە, جوبادا كوپتەن بەرى تۇر­عىن­داردى تولعاندىرىپ جۇرگەن مال تەرىلەرى مەن جانۋارلاردىڭ ىشكى اعزاسى قۇرىلىمدارىن كادەگە اسىرۋ ءما­سەلەلەرى دە قوسا قاراس­تىرىلعان. تاعى دا ءبىر اتاپ وتەرلىك ءجايت, بۇل رەسپۋبليكادا تۇڭعىش رەت قولعا الىنىپ وتىرعان جوبا­لاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. باقتىقوجا سالاحاتدين ۇلىنىڭ مالىمدەۋىنە قاراعاندا, مۇنداي العاشقى جوبا الماتى قالاسىندا ىسكە اسىرىلعان. سونداي-اق كەزدەسۋدە باتىس قا­زاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى باق­تىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ  “ەگەمەن قازاقستان” رگ” اق  پرەزيدەنتى ساۋىت­بەك ابدراحمانوۆقا اق­جايىق وڭىرىندەگى ەتنومادەني ءبىر­لەستىكتەردىڭ وڭ قىزمەتى, ولاردىڭ وبلىس ەكونوميكاسى مەن مادە­نيەتىن ورىستەتۋگە قوسىپ وتىرعان ەلەۋلى ۇلەستەرى تۋرالى بايانداپ بەردى. اڭگىمە الداعى جىلدىڭ جازىلۋ بارىسىنا اۋعان كەزدە وتانى­مىز­دىڭ باس گازەتى – “ەگەمەن قا­زاق­ستاننىڭ” وبلىستاعى تارالىمىن 13 000 داناعا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار ەكەندىگى ءجو­نىندە ورتاق ۇيعارىم جاسالدى. شىعارماشىلىق ءىسساپارىنىڭ ەكىنشى بولىگىندە س.ابدراحمانوۆ  ماحامبەت وتەمىسوۆ اتىنداعى با­تىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ ءماجىلىس زالىندا قالا زيالىلارىمەن, وقۋ ورنىنىڭ پرو­فەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىمەن  جانە ستۋدەنت جاستارمەن كەزدەستى. بۇل كەزدەسۋ جونىندەگى ەسەپ گازەتىمىزدىڭ الداعى نومىرلەرىنىڭ بىرىندە جاريالاناتىن بولادى. تەمىر قۇسايىن. باتىس قازاقستان وبلىسى. ---------------------------------- سۋرەتتى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ.