ازاماتتىق سەكتوردى دامىتۋ – بيلىكتىڭ باستى ماقساتى

ەلباسى جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىندا قوعامدى دامىتۋداعى ازاماتتاردىڭ بەلسەندىلىكتەرىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزى “ادامي الەۋەتتى, ازاماتتاردىڭ ىسكەرلىگىن جانداندىرۋ, ازاماتتىق قوعامدى ودان ءارى قالىپتاستىرۋ نەگىزىندە عانا قازاقستاندى ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ ستاندارتتارى جوعارى, قازىرگى زامانعى, سەرپىندى مەملەكەت رەتىندە دامىتۋعا بولادى” دەپ باسا كورسەتىلگەن. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە ءتۇرلى الەۋمەتتىك توپتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن قوعامدىق ءبىر­لەس­تىكتەردىڭ قۇرىلۋى ىن­تا­لان­دى­رىلىپ كەلەدى جانە بۇل باعىتتاعى جۇ­مىستاردى ۇيلەستىرۋ جەرگىلىكتى ات­قا­رۋ­شى ورگاندارعا ناقتى جاۋاپ­كە­ر­شى­لىك­تەر جۇكتەيدى. وبلىستا دەموكراتيالىق قۇن­دىلىقتار قاتارىندا ازاماتتىق باستامالاردى ءاردايىم قولداۋ جانە باستى نازاردا ۇستاۋ وبلىس اكىمدىگى جۇ­مىس­تارىنىڭ باستى باعىتتارى قاتارىندا. ازاماتتىق قوعام ورناتۋدىڭ نەگىزگى كوزى سانالاتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دارمەن جۇمىس جاساۋ تەتىگى وسى ۋاقىتقا دەيىن قول جەتكىزگەن تابىستاردى جال­عاستىرۋعا باعدارلانعاندىعىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. سەبەبى, ازا­مات­تىق قوعام وكىلدەرىنىڭ وبلىستىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەنە ارالاسۋىنا ىق­پال جاسالىپ, ولاردىڭ وزەكتى الەۋ­مەتتىك-ساياسي پرو­بلەمالاردى شەشۋگە ۇلەس قوسۋىنا باسا نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى ارا­سىندا ءتيىمدى ارىپتەستىك قارىم-قا­تىناس ورناتۋ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وبلىستا 2005 جىلدان بەرى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جانە ىنتىماقتاستىق جونىندەگى وبلىستىق كەڭەس جۇمىس جاسايدى. كەڭەس وتىرىستارىندا ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتور­دىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, شەشىمىن تابۋعا ىقپال جاساۋ جولعا قويىلعان. سونىمەن بىرگە, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇي­ىمداردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جو­بالارىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس شەڭ­بەرىندە جۇزەگە اسىرۋ مەحانيزمىن ەنگىزۋ مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعام ينس­تي­تۋتتارى اراسىنداعى بايلانىستى نى­عايتۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىرعاندىعىن ۋا­قىتتىڭ ءوزى دالەلدەي تۇسۋدە. وبلىس كو­لەمىندە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى قول­داۋ 2005-2007 جىلدارى ارنايى اي­ماقتىق باعدارلاما اياسىندا جۇزەگە اسى­رىلىپ كەلسە, 2008 جىلدان باستاپ 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان وڭىرلىك “الەۋمەت” باعدارلاماسىنىڭ 8 تار­ما­عىمەن ارنايى “ازاماتتىق قوعام” ءبو­لىمى ەنگىزىلىپ, ازاماتتىق قوعام ينس­تيتۋتتارىن دامىتۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. جالپى, وبلىس كولەمىندە 2002 جىلى – 380, 2005 جىلى 519 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار ادىلەت ورگاندارىنان “زاڭدى تۇلعا” رەتىندە تىركەۋدەن وتسە, بۇگىنگى تاڭدا وبلىستاعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ سانى 690-عا جەتىپ وتىر. قازىر وبلىستا ازاماتتىق سەكتور تۇراقتى دامۋ ۇستىندە جانە وبلىس اكىمدىگىمەن ۇكى­مەت­تىك ەمەس ۇيىمداردىڭ الەۋەتىن قوعامىمىزداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋگە تارتۋدا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. الەمدىك قارجى داعدارىسى ەل ەكونوميكاسىنا ايتارلىقتاي اسەر ەتكەن تۇستا دا تىكە­لەي وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋىمەن مەم­لەكەتتىك تاپسىرىس ارقىلى ازاماتتىق قو­عام قۇرىلىمدارىنا قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ كولەمىن قىسقارتپاي, كەرى­سىن­شە كوبەيتۋ جولدارى مەن تەتىكتەرى قاراس­تى­رىلدى. جىل سايىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار­دىڭ سانى مەن بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋىنا وراي, ولارعا بولىنەتىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس كولەمى دە ۇلعايا تۇسۋدە. مى­سالى, مەملەكەتتىك تاپسىرىس قارجىسى نە­گىزىنەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى با­لا­لاردى, مۇگەدەكتەر مەن مۇگەدەك سپورت­شىلاردى قولداۋ, ەتنوس­ارالىق جانە كونفەسسياارالىق قاتىناستاردى رەتتەۋ مەن ۇلتتىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ, سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان قىزمەت جۇمىسىن جۇرگىزۋ, ۇلتتىق مادەنيەت پەن سالت-ءداستۇردى قولداۋ, وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارىنا باعىتتالىپ وتىر. بىلتىر بيۋدجەت كوزدەرى ارقىلى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى جوبالارىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن 29 ملن. 437 مىڭ تەڭگە بولىنسە, الەۋمەتتىك سالاداعى وبلىستىق باس­قار­مالار بويىنشا الەۋمەتتىك قىزمەتتەر ءۇشىن بيۋدجەت ەسەبىنەن 134 ملن. 394 مىڭ 862 تەڭگە كولەمىندە قارجى قارالدى. اتاپ ايتقاندا, وبلىستىق تۋريزم, دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باس­قار­ماسىنا بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ ماقساتىندا, ءبىلىم باسقارماسىنا “الەۋمەتتىك از قامتاماسىز ەتىلگەن وت­با­سىنان شىققان بالالاردى ۋاقىتشا باس­پانامەن قامتاماسىز ەتۋ”, وب­لىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باس­قارماسىنا قوعامدىق كەلىسىمدى نى­عايتۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك قىزمەت جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ (ارداگەرلەردى الەۋمەتتىك قولداۋ), كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ باسقارماسىنا “التىن ساپا” كونكۋرسىن ۇيىمداستىرۋ, وبلىستىق اۋىلشارۋاشىلىق باسقارماسىنا دالا جۇمىستارىنىڭ ماڭىزىن ناسيحاتتاۋ, ەڭبەك ادامدارىنا قۇرمەت كورسەتۋ (“التىن ءدان-2009” سالتاناتتى شا­را­سىن ۇيىمداستىرۋ), وبلىستىق ىشكى سايا­سات باسقارماسىنا وڭىرلىك جاس­تار ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ, مەملەكەتتىك سايا­ساتتى اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋ, باسقا دا الەۋمەتتىك قىزمەت تۇرلەرىن ۇي­ىمداستىرۋ سەكىلدى بارلىعى 12 جوبا ءجۇ­زەگە اسىرىلدى. بۇل جوبالار ءبىر جا­عىنان الەۋمەتتىڭ سۇرانىسىن قا­نا­عاتتاندىرسا, ەكىنشى جاعىنان جاڭا جۇ­مىس ورىندارىن اشۋعا سەپتىگىن تيگىزدى. مىسالى, وبلىس تۇرعىندارى ارا­سىندا سالاماتتى ءومىر سالتى قاعي­دات­تارىن ورنىقتىرىپ, سپورتتىڭ بۇ­قا­را­لى­لىعىن ارتتىرۋ, وسى ماقساتتا وب­لىستاعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەك­تەپتەردىڭ, سونىمەن قاتار, قالا, اۋدان ورتالىقتارى, اۋىل وكرۋگتەرىندەگى سپورت زالدارى مەن الاڭدارىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك تاپسىرىس ارقىلى وسى جۇمىستى اتقارۋعا 81 ملن. 98 مىڭ تەڭگە قارجى ءبولىندى. جوبا بو­يىن­شا اتقارىلعان جۇمىستار ءنا­تي­جەسىندە 141 شتاتتىق بىرلىك كولەمىندە 212 سپورت نۇسقاۋشىسى قىزمەتكە قا­بىلدانىپ, سپورتتىق قۇرال-جابدىقتار الىندى جانە بۇگىنگى كۇنى سپورتتىڭ 17 ءتۇرى بويىنشا 25 مىڭنىڭ ۇستىندە ادام ءتۇرلى سپورتتىق كلۋبتارعا تارتىلدى. اتالعان جوبا وبلىستىڭ 114 ەلدى مەكەنىندە جۇرگىزىلدى.  سونىمەن قاتار, جوعارىدا اتالعان مەموراندۋم اياسىندا وسىنداي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جانە بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدار ارقىلى الەۋمەتتىك پروبلەمالاردى شەشۋ ماق­سا­تىندا 1 ملرد. 89 ملن. 61 مىڭ تەڭگە قارجىنىڭ جۇمىستارى اتقارىلدى. نەگىزگى باسىمدىق حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءالسىز جىكتەرىنە قولداۋ كورسەتۋ, مادەني مۇرانى ناسيحاتتاۋ مەن بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ, ايماقتا ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ, ت.س.س. مەملەكەتتىك ۇلەس از قامتىلعان سالالارعا بەرىلدى. مىسالى, ءتۇرلى الەۋمەتتىك توپ وكىلدەرىنىڭ ءمۇد­دەلەرىن كوزدەيتىن جوبالار ءۇشىن 156 ميل­ليون تەڭگەنىڭ ۇستىندە قارجى قا­رال­دى. سونداي-اق, بيۋدجەتتەن تىس كوز­دەردەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى جوبالارىنا 85 ملن. 500 مىڭ تەڭگە ءبولىندى. مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن ءجۇ­زەگە اسىرۋدا دا ايماقتاعى جاستار قوعامدىق بىرلەستىكتەرىنىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ تەتىگى ءتيىمدى جۇزەگە اسى­رىلۋدا. بۇل باعىتتا دا ايماعىمىزدا العاش وتكەن جىلدىڭ 16 ناۋرىزىندا وبلىس اكىمى, “وبلىستىق جاستار ورتا­لى­عى” قاۋىمداستىعى جانە “يگى­لىك” كورپوراتيۆتىك قورى بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جانە ارىپتەستىك جايلى مەموراندۋمعا قول قويدى. مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جاستار قوعامدىق بىرلەستىكتەرى ارا­سىن­دا بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جۇيەسىن قا­لىپ­تاس­تىرۋدى كوزدەگەن مەموراندۋم ايا­سىندا 517 ملن. تەڭگەگە 26 جوبا قار­­جىلاندىرىلدى. ال وبلىستىق بيۋد­جەت­تەن بولىنگەن 13 503 000 تەڭگەگە جاستار اراسىندا وزەكتى دەپ سانالاتىن تاقىرىپتاردى قامتيتىن 13 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جوبا­لارىنا قارالعان قارجىنى يگەرۋ اشىق تا جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىپ وتىر­عان­دىعى – مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ بارلىق ۇەۇ-عا قولجەتىمدىلىگىن جانە ادىلەتتى بولىنەتىندىگىن كورسەتەدى.    بۇعان دالەل, ۇسىنىلعان جوبا­لار ەڭ ءبىرىنشى “قىزىلوردا وبلىسىنىڭ “ازاماتتىق اليانسى” قاۋىمداستىعى جانىنان قۇرىلعان تاۋەلسىز ساراپ­شى­لار كەڭەسىنىڭ وڭ شەشىمىن العاننان كەيىن قارجىلاندىرىلۋ ءۇشىن قۇرا­مىن­دا ءماسليحات دەپۋتاتتارى, ەكونوميستەر مەن باسقا دا ماماندارى بار “يگىلىك” قورى جانىنداعى قامقورشىلىق كەڭەستىڭ تالداۋىنان وتەدى. قازىرگى تاڭدا وبلىس اكىمدىگى مەن “ازاماتتىق اليانس” جانە “يگىلىك” قورى اراسىنداعى ارىپتەستىك بايلانىس ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن جانە تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر. ءنا­تيجەسىندە ارداگەرلەر مەن ايەلدەردىڭ, جاستار مەن بالالاردىڭ, مۇگەدەكتەر مەن الەۋمەتتىك قولداۋدى قاجەت ەتەتىن ازاماتتار مەن وتباسىلاردىڭ مۇددە­لەرىن كوزدەيتىن كوپتەگەن جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. ايماقتاعى ۇەۇ-لاردىڭ كوش­با­س­شى­سى جانە ۇيلەستىرۋشىسى – “قى­زىل­ور­دا وبلى­سىنىڭ ازاماتتىق اليانسى” قاۋىمداستىعى اۋداندار مەن شاعىن ەلدى مەكەندەردە ۇەۇ-لاردىڭ دامۋىنا جاعداي جاساۋ ماقساتىندا وبلىستىڭ بار­لىق اۋدان ورتالىقتارىندا “اق­پاراتتىق-رەسۋرستىق ورتالىقتار” اشىپ, ۇەۇ-لارعا ادىستەمەلىك كومەكتەر كور­سەتەدى. سونىمەن قاتار, ءبىزدىڭ ايماقتا رەسپۋبليكا بويىنشا بۇرىن-سوڭدى قولعا الىنباعان جاڭا جو­با­لاردىڭ دا ءىس جۇزىنە اسۋى وب­لى­سى­مىزداعى ۇەۇ-لاردىڭ بەلسەندىلىگى مەن ىزدە­نىمپازدىعىن كورسەتەدى. مىسالى, وبلىستاعى “چەرنوبىل جانە ارال با­لالارى” قوعامدىق قورىنىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جوباسى رەسپۋبليكا بويىنشا قاناتقاقتى جوبا رەتىندە ۇسىنىلعان. جوبا جۇزەگە اسقان جاعدايدا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردىڭ بىرقاتارى قوعامنان شەكتەلمەي, جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە وقۋعا مۇمكىندىك الاتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, وبلىس عالىم­دا­رىنىڭ “پاراسات” قوعامدىق ءبىر­لەس­تى­گىنىڭ وبلىس بويىنشا تۋريزم ين­دۋس­ترياسىن دامىتۋعا ارنالعان جوبالىق قۇنى 750 مىڭ تەڭگە قۇرايتىن زەرتتەۋ جۇمىستارى سىر بويىنىڭ تانىمال­دىعىن ارتتىراتىندىعى ءسوزسىز. وسىنداي يگى جوبالار قاتارىندا وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ, جوبالىق قۇنى 7,5 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن, “قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك قىزمەت جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ” جوباسىن دا اتاۋعا بولادى. مەموراندۋم اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­داردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى جوبالارىن ساراپتاۋ كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا “نۇر شاح” قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ “مۇقتاج جاندارعا دەمەۋ جانە الەۋمەتتىك قولداۋدى ۇيىمداستىرۋ”, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ايەلدەر كەڭەسىنىڭ “جەتىم بالالاردى پاترو­ناتتىق تاربيەگە العان وتباسىلارعا كومەك كورسەتۋ ورتالىعىن ۇيىم­داستىرۋ” تاقىرىپتارىنداعى جوبالارى قارالىپ, ومىرگە جولداما الدى. سونىمەن بىرگە, وبلىس اكىمى وتكەن جىلدىڭ قىر­كۇيەك ايىنداعى ايماقتاعى ازاماتتىق قوعام قۇرى­لىمدارىنىڭ وبلىستىق فورۋمىندا بيۋدجەتتەن تىس قارجى كوزدەرى ارقىلى دەنساۋلىق جاعدايلارىنا بايلانىستى ۇيدەن وقى­تىلاتىن بالالارعا دەربەس كومپيۋتەرلەر الىپ بەرىپ, ينتەرنەت جۇيەسىنە قوسۋ ارقىلى تەرەڭ دە تياناقتى, ارنايى باعدارلاما بويىنشا ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگىن ايتىپ وتكەن بولاتىن. ايماق باسشىسىنىڭ ۇسىنىسىن قولداعان “قىزىلوردا وبلىستىق ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ اسسوتسياتسياسى” قوعامدىق بىرلەستىگى “ۇيدە وقىتىلاتىن دامۋ مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى بالالاردى قاشىقتىقتان وقىتۋ تەحنولوگيالارىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك جاساۋ” جوباسىن دايارلاپ, اتالعان يگىلىكتى جوبا دا ماقۇلداندى.       جوبا بويىنشا الەۋمەتتىك از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارى, ءبىرىنشى كەزەكتە كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىققا بەيىمى بار وتىز شاقتى بالا ماماندار ارقىلى جەلىلىك جۇيەمەن ءبىر رەتتەۋىش ورتالىقتان ارنايى باعدارلاما بويىنشا وقىتىلاتىن بولادى. كەلەسى كەزەكتە, جوبا تيىمدىلىگىن كورسەتكەن جاعدايدا, ۇيدەن وقىتىلاتىن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردىڭ مۇمكىندىگىنشە بارلىعىن وسىنداي ادىسپەن وقىتۋ كوزدەلۋدە. مۇنداي ومىرشەڭ جوبالار تاياۋ بولاشاقتا دا جالعاسىن تابارىنا سەنىمدىمىز. اتاپ وتكەنىم ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جۇزەگە اسىرىپ جاتقان جوبالارىنىڭ ءبىر-ەكەۋى عانا. سونداي-اق, الداعى ۋاقىتتا اتقارىلار تاعى دا ماقساتتى جوبالارىمىز بارشىلىق. ماسەلەن, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جاي-كۇيى,  ولاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتانۋى, مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن جانە بيۋدجەتتەن تىس كوزدەر ارقىلى ولاردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى جوبالارىن قارجى­لاندىرۋ, تولىققاندى جۇمىس جاساۋلارىنا جاعداي جاساۋداعى ماقساتتى جۇمىستاردى جۇرگىزۋدىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇمىسىنىڭ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان تالاپ ەتىلىپ وتىر جانە تۇراقتى باقىلاۋعا الىنۋدا. بۇل ماسە­لەلەردىڭ بارلىعى وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا “بيلىك پەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ بىرلەسكەن ءىس-قيمىلى – تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك پروبلەمالارىن شەشۋدىڭ ءتيىمدى جولى” تاقىرىبىمەن وتكەن ءىV وبلىستىق ازاماتتىق فورۋمدا جان-جاقتى تالقىلانىپ, ءسوز بولدى جانە وسى باعىتتاعى الداعى ماقساتتارىمىز ايقىندالدى. سونداي-اق, وبلىس اكىمىنىڭ جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋى ارقىلى ەتنو-مادەني بىرلەستىكتەردىڭ دە بەلسەندىلىگى ارتىپ, ءوز كەزەگىندە ولار ايماقتىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىندە ماڭىزعا يە شارالار وتكىزىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا وبلىستا 9 ەتنومادەني بىرلەستىك بار. ولارعا وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان ۇنەمى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جانە قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلىپ تۇرادى. ونداي بىرلەستىكتەر ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسالعان: بارلىعى دا باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلىپ, جيھاز, كومپيۋتەر, تەلەۆيزور, مۋزىكالىق ورتالىق, ساندىق فوتواپپارات جانە باسقا دا قاجەتتى قۇرال-سايماندار الىنىپ بەرىلىپ, باسىلىمدارعا تەگىن جازىلۋ ۇيىمداس­تىرىلعان. مىسالى, بىلتىر ەتنومادەني بىرلەستىكتەردى قولداۋ ماقساتىندا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 5 ملن. 825 مىڭ تەڭگە ءبولىندى. وبلىستاعى ازاماتتىق قوعام ينس­تيتۋتتارىنىڭ ءىV فورۋمىندا وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆ اتقارۋشى ورگاندار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار اراسىندا ارىپتەستىك بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتۋ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ الەۋەتىن جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى وزەكتى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە كەڭىنەن تارتۋ, مەملەكەتتىك تاپسىرىس ارقىلى الەۋمەتتىك ماڭىزى جوعارى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جانە مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ اشىقتىعىن ءىس جۇزىندە كورسەتۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمدىگىنىڭ سالالىق باسقارمالارىنا بەرگەن تاپسىرمالارى قاتارىندا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار ءۇشىن ارنايى “قوعامدىق قابىلداۋلار”, “اشىق ەسىك” كۇندەرىن وتكىزۋدى مىندەتتەگەن بولاتىن. سوعان سايكەس وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىنان باستاپ ارنايى بەكىتىلگەن كەستە بويىنشا وسىنداي “اشىق ەسىك” كۇندەرى ۇيىم­داستىرىلۋدا. اتالعان باسقوسۋلاردا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر اتقارۋشى ورگانداردىڭ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن ارىپتەستىك تۇرعىسىنداعى بايلانىستارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەرى ءسوزسىز. ەلىمىزدە وتكىزىلىپ تۇراتىن رەسپۋبليكالىق ازاماتتىق فورۋمنىڭ باستى ماقساتى دا مەملەكەت پەن ازاماتتىق سەكتوردىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتا تۇسۋگە باعىتتالىپ كەلەدى. سوندىقتان وسى باعىتتاعى ماقساتتى جۇمىستار وبلىسىمىزدا جالعاسىن تاباتىن بولادى. مەملەكەت پەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ءوزارا ارىپتەستىگى كوزدەگەن ماقساتتارعا قول جەتكىزىپ قانا قويماي, ەلىمىزدى دەمو­كراتيالاندىرۋ سترا­تەگياسىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋعا جول اشادى دەگەن سەنىمدەمىز. مارات دادىكباي, قىزىلوردا وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باستىعى.