وسى ورايدا ۇلىتاۋ وبلىسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ جەزقازعان قالاسى ءبىلىم ءبولىمىنىڭ «№12 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبى» كمم-دە ءاربىر ساباق وقۋشىلاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا جانە ءوز ءىس-ارەكەتىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا جانە وقۋشىلاردىڭ بويىندا قاۋىپسىزدىك مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ جانە زاڭعا مويىنۇسىنۋشىلىق قاسيەتتەرىن دامىتۋ باعىتىندا جىل بويى كەشەندى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر.
باعدارلامانىڭ العاشقى باسپالداعى رەتىندە 0-4 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا «جولدا ءجۇرۋ ەرەجەسىن بىلەسىڭ بە؟» تاقىرىبىندا تانىمدىق سىنىپ ساعاتتارى ۇيىمداستىرىلدى. بالالار جول بەلگىلەرى مەن باعدارشام بەلگىلەرىمەن تانىسىپ, كوشەدەگى ءتارتىپتىڭ ءوز ومىرلەرى ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن ۇيرەندى.
قازىرگى تاڭداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بۋللينگ پەن كيبەربۋللينگتىڭ الدىن الۋ. وسى باعىتتا 5-9 سىنىپتار اراسىندا ارنايى بەينەروليكتەر كورسەتىلىپ, سىنىپ ساعاتتارى مەن ساۋالنامالار ۇيىمداستىرىلدى. بۇل ءىس-شارالاردىڭ ماقساتى وقۋشىلارعا قاتارلاستارى تاراپىنان جاسالاتىن پسيحولوگيالىق قىسىم مەن جەلىدەگى قۋدالاۋدىڭ (كيبەربۋللينگ) زارداپتارىن ءتۇسىندىرۋ. وقۋشىلار بۋللينگتىڭ قۇربانى نەمەسە كۋاگەرى بولعان جاعدايدا ءۇنسىز قالماي, دەر كەزىندە كومەك سۇراۋدى, ينتەرنەتتەگى ارانداتۋشىلىققا بوي الدىرماۋدى جانە وزگەلەردىڭ جەكە باسىنا قۇرمەتپەن قاراۋدى ۇيرەندى. ساۋالناما قورىتىندىسى مەكتەپتەگى دوستىق پەن ءوزارا سىيلاستىق ورتاسىن نىعايتۋعا نەگىز بولدى.
تسيفرلىق قاۋىپسىزدىك تاقىرىبى 5-6 سىنىپتاردا «الەۋمەتتىك جەلىلەر: نەگىزگى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى» جانە «مەنىڭ كومپيۋتەرىمدە ۆيرۋس بار. نە ىستەۋ كەرەك؟» اتتى ساباقتارمەن جالعاستى. وقۋشىلار جەكە مالىمەتتەردى قۇپيا ۇستاۋدى جانە زياندى باعدارلامالاردان قورعانۋ تاسىلدەرىن مەڭگەردى.
«ادال ازامات» باعدارلاماسى: وقۋشىلار ءوز قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن مەڭگەرەدى
تاربيەلىك ءمانى زور جۇمىستاردىڭ ءبىرى – 7-سىنىپ وقۋشىلارىمەن وتكەن «اتا-اناعا سەنىم ارتۋ نەگە ماڭىزدى؟» اتتى اشىق اڭگىمە بولدى. ءىس-شارا بالا مەن اتا-انا اراسىنداعى رۋحاني بايلانىس پەن سەنىم قاۋىپسىزدىكتىڭ باستى كەپىلى ەكەنى باسا ايتىلدى. ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار مەن جاۋاپكەرشىلىك ۇعىمدارى ۇشتاستىرىلعان 8-سىنىپتا «وتباسى – شاعىن مەملەكەت» تاقىرىبىنداعى تاربيە ساعاتىندا وقۋشىلار ءوز ومىرلەرىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋدىڭ ماڭىزىن ۇعىندى.
قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتى قورىتىندىلاۋ ماقساتىندا 9-سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا «مەن ءوز قۇقىمدى بىلەمىن بە؟» اتتى ساۋالناما جۇرگىزىلدى. بۇل زەرتتەۋ سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ زاڭ الدىنداعى مىندەتتەرىن تەرەڭ تۇسىنەتىندىگىن جانە قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋعا, كەز كەلگەن زورلىق-زومبىلىققا قارسى تۇرۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن كورسەتتى.
قورىتا ايتقاندا, وتكىزىلگەن بۇل جۇمىستار وقۋشىلاردى تەك قاۋىپتەن ساقتانۋعا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە سانالى, جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى «ادال ازامات» بولۋعا تاربيەلەيدى. قاۋىپسىزدىك پەن قۇقىق تۋرالى ءبىلىمدى ينتەگراتسيالاۋ ارقىلى ءبىز ەرتەڭگى كۇنگە نىق قادام باساتىن پاراساتتى ۇرپاق قالىپتاستىرامىز.
ايگەرىم جاكەشوۆا,
ۇلىتاۋ وبلىسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ
جەزقازعان قالاسى ءبىلىم ءبولىمىنىڭ «№12 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبى»
كمم ديرەكتورىنىڭ تاربيە-ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى
