ەكۆاتور بەلدەۋىنەن وتكەندە

(ەقىۇ توراعالىعىنىڭ ەكىنشى توقسانى حاقىندا) قازاقستان ەقىۇ-داعى ءتور­اعالىعىن ءاۋ باس­تان-اق ساليقالى ءارى قارقىندى باس­تاعان ەدى. جالپى, “كارى قۇرلىقپەن” قا­تار ەۋرازيانىڭ دا قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتە­تىن بۇل ۇيىم, ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, وسىعان دەيىن مۇنداي “شاپشاڭدىعىمەن” كوزگە تۇسپەگەن ەدى. قازاقستانعا توراعا تىزگىنى تيگەنشە اتالعان ۇيىم الەمدەگى بولىپ جاتقان وقيعالارعا بەلسەندى اتسالىسا بەرمەي, ءوزىنىڭ جالپى تۇجىرىمداماسى مەن تۇيىندەمەلەرىن مەڭزەپ قانا وتىراتىن جاعدايلار سون­شالىقتى سيرەك ەمەس ەدى. الەم ساياساتشىلارى مەن ساراپشى­لارى­نىڭ پىكىرىن ەسكەرەر بولساق, قازىر قازاقستان ءوزىنىڭ توراعالىق مىندەتىن ابىرويمەن الىپ كەلە جاتىر دەۋگە تولىق نەگىز بار. قازاقستاننىڭ ەقىۇ-داعى توراعالىعىنىڭ ءبىرىنشى توق­سانى­نىڭ قورىتىندىلارىن سارالاعا­نى­مىزدان بەرى الەمدە كوپ ءجايت­تەر وزگەرىپ ۇلگەردى. سونىمەن قا­تار, ۇيىم تورىندەگى قىزمەتىمىزدەگى باسىمدىقتاردىڭ ءتىزىمى دە ۇلعايدى. سونىڭ بارلىعىن رەت-رەتىمەن تالداپ كورەيىك. ارينە, ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ەقىۇ-داعى قازاقستان توراعا­لى­عى­نا ايتۋلى سىن بولىپ تۇسكەن قىر­عىزستانداعى دۇربەلەڭ ويعا كەلەدى. اعايىن ءارى كورشىلەس مەم­لەكەتتىڭ باسىنا تۇسكەن بۇل سى­ناققا ءبىزدىڭ بەيتاراپ قاراپ قال­مايتىنىمىز جانە تيىسىنشە ىقپال ەتەتىنىمىز بەلگىلى. قازاقستان ءوز توراعالىعى ايا­سىن­دا اۋعانستاندى وڭالتۋ ماسە­لە­سىن, ءازىربايجان مەن ارمەنيا اراسىنداعى تاۋلى قاراباق جايى, رەسەي مەن گرۋزيا اراسىنداعى, پريدنەستروۆە جانە باسقا دا شەشىمى تابىلماعان تەكەتىرەستەردى جەكەلەپ قاراستىرۋعا بەل بايلاعان بولاتىن. بۇلاردىڭ بارىنشا تەز ارادا وڭالۋىنا تەك قانا ءبىز ەمەس, بۇكىل الەم مۇددەلى. ەستەرىڭىزدە بولسا, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ قىرعىزستاندا بولعان وقيعالاردان كەيىن دەرەۋ رەسەي پرەزيدەنتى د.مەدۆەدەۆپەن جانە اقش پرەزيدەنتى ب.وباما­مەن كەلىسسوزدەر وتكىزىپ, اتالعان ماسەلەنى شۇعىل تۇردە قاراستىرۋعا كىرىسكەن بولاتىن. سولاردىڭ ءنا­تي­جەسىندە, ق.باكيەۆ قىرعىزستاننان شىعارىلىپ, سول ساتتە ۇلكەن قان­تو­گىسكە جول بەرىلمەدى دەسەك, ەشقان­داي ارتىق كەتپەگەنىمىز. ءوز كەزەگىندە, ەقىۇ-نىڭ ءىس با­سىنداعى توراعاسى رەتىندە ق.ساۋ­داباەۆ تا قىرعىزستانداعى جاع­دايدى تۇراقتى قالپىنا كەل­تى­رۋگە بارىنشا ۇلەسىن قوستى جانە قوسىپ كەلەدى دە. وتاندىق ديپلو­ما­تيانىڭ قابىلداعان شارالارى ۋاقتىلى ءارى ءتيىمدى بولدى جانە ولار ەقىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر جانە شەتەلدىك ساراپشىلار تارا­پى­نان جوعارى باعالاندى. اتاپ ايتقاندا, وقيعالار ورىن العاننان كەيىن ارتىنشا ق.ساۋداباەۆ بۇۇ, ەۋرووداق, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى شارت ۇيىمى, رەسەي, اقش, گەرمانيا, يسپانيا, فران­تسيا, تۇركيا سەكىلدى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ بەدەلدى مۇشەلە­رىنىڭ وكىلدەرىمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسىپ, بىرقاتار كەڭەسۋلەر وتكىزۋ ارقىلى قىرعىزستانعا قاتىستى قولعا الىنعان شارالاردى ءتيىمدى ۇيلەستىرۋگە قول جەتكىزىلدى. دەر كە­زىن­دە ج.كارىبجانوۆ ەقىۇ ءتور­اعاسىنىڭ ارنايى وكىلى بولىپ تا­عايىندالىپ, حالىقارالىق قاۋىم­داس­تىق جىبەرگەن بىتىستىرۋشىلەردىڭ قاتارىندا ءبىرىنشى بولىپ ءبىش­كەك­كە باردى. سونىمەن قاتار, ونىڭ ميس­سياسىنا ءىس باسىنداعى توراعا­نىڭ تاپسىرماسىمەن ەقىۇ حات­شى­لىعىنىڭ قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ جونىندەگى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ح.زالبەر قوسىلدى. ۆەنادا ەقىۇ تۇراقتى كەڭەسىنىڭ جەدەل وتىرىسى وتكىزىلىپ, دەرەۋ بىشكەكتەگى ۇيىمنىڭ ورتالىعىنا ءتيىستى نۇسقاۋلار بەرىلگەن بولاتىن. سونداي-اق, ق.ساۋداباەۆ­تىڭ ءوزى 7-8 ساۋىردەگى قاقتى­عى­س­تار­دان كەيىن ونشاقتى كۇن عانا وتكەن كەزدە قىرعىزستانعا ساپار شەككەن العاش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەدى. وندا ول جان-جاقتى, تولىق ءارى شى­نايى اقپارات الۋ ماقساتىندا ۋاقىتشا ۇكىمەت باسشىلىعى مەن شەتەلدىك ديپلوماتتارعا قوسا, سايا­سي پارتيالار مەن ازاماتتىق قو­عامنىڭ جەتەكشىلەرىمەن دە كەز­دە­سىپ, قالىپتاسقان جاعدايعا ىقپالى ەلەۋلى تۇلعالاردىڭ پىكىرلەرىن ءبىلدى. مەملەكەتىمىز باۋىرلاس ەلگە تۇ­راقتى كومەك كورسەتىپ كەلەدى. ءبۇ­گىن­گى كۇنى, جوعارىدا اتاپ وتكەن­دەي, قازاقستان, رەسەي جانە اقش-تىڭ بىرلەسە وتىرىپ قىرعىز­ستان­نىڭ تاقتان تايدىرىلعان پرەزي­دەنتى ق.باكيەۆتى ەلدەن دەر كەزىندە الىپ شىعۋى ازاماتتىق سوعىس قا­تە­رىنەن ساقتاپ قالدى. ال جاقىندا ورىن العان وقيعالاردى ساياسي استارى بار ازاماتتىق قاقتىعىستان گورى ۇلتارالىق شيەلەنىستى شى­مىل­دىق قىلعان قىلمىستىق توپ­تاردىڭ تەررورلىق ارەكەتتەرىنە جاتقىزۋعا بولادى. قازاقستان قىرعىزداردىڭ جا­قىن كورشىسى رەتىندە, اعايىنداس حالىق رەتىندە گۋمانيتارلىق كو­مەك كورسەتۋگە اتسالىسىپ كەلەدى. سو­لاردىڭ قاتارىنا قىرعىزستان­داعى ەگىن ناۋقانى توقتاپ قالماس ءۇشىن, ءسويتىپ قىرعىز حالقىنا قي­ىنشىلىق ودان بەتەر تۇسپەس ءۇشىن قازاقستان تاراپىنان 3700 تونناعا جۋىق جانار ماي بەرىلگەندىگىن جاتقىزۋعا بولادى. سونىمەن قوسا, ق.ساۋداباەۆ پەن ر.وتۋنباەۆانىڭ قول جەتكىزگەن كەلىسىمدەرىنە ءساي­كەس, قازىرگى تاڭدا قىرعىز رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ وتپەلى كەزەڭدەگى پرە­زي­دەنتى ر.وتۋنباەۆا ەلىنە قاجەتتى كومەك پەن ولاردى جەتكىزۋ جولدا­رىن قاراستىرىپ, بىزگە ۇسىنىس­تارىن دايارلاپ جاتىر. اڭگىمەنىڭ توقەتەرىن ايتقاندا, وسى ماسەلەلەردىڭ بارلىعىنا قا­زاق­ستان ەقىۇ توراعاسى رەتىندە الەم قاۋىمداستىعىنىڭ كوڭىلىن اۋدارتىپ, باسقا دا حالىقارالىق ۇيىم­داردى بىرلەسە جۇمىس جاساۋعا شاقىرىپ, قىرعىز ەلىنە بەلسەندى كومەك كورسەتۋلەرىنە ىقپال ەتۋدە. الايدا, ءوز ەلى ىشىندەگى ۇلتارا­لىق تاتۋلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ءبىز دەربەس مەملەكەت رەتىندە بول­سىن, حالىقارالىق ۇيىمنىڭ قۇ­رال­دارى ارقىلى بولسىن تىكەلەي اسەر ەتە المايمىز. بىرىنشىدەن, بۇل مەملەكەتتىڭ ىشكى شارۋاسىنا قول سۇعۋشىلىق بولادى. ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىڭ ىشكى تىنىشتىعى تەك مەملەكەت باس­شىلىعى مەن حالقىنىڭ ءوز قو­لىن­دا. ەشقانداي مەملەكەت, ەش­قان­داي حالىقارالىق ۇيىم سىرت­تان كەلىپ, مەملەكەت باسشىلارىنا قالاي باسشىلىق جاساۋ كەرەكتىگىن, حالىققا قالاي دۇرىس ءومىر ءسۇرۋ كەرەكتىگىن ۇيرەتىپ كەتە المايدى. سوندىقتان دا ق.ساۋداباەۆ ءوزىنىڭ مالىمدەمەلەرىندە قىرعىزستان بيلىگىن ەموتسياعا بەرىلمەي, حالىق­تىڭ قامىن ويلاۋعا, ال حالقىن توزىمدىلىك تانىتۋعا شاقىرۋدا. “داعدارىس جاعدايىنداعى مە­نەد­جمەنتتى” اتقارۋمەن قاتار, رەس­مي استانا سونداي-اق ەقىۇ-عا ءتور­اعالىق ەتۋىنىڭ ەكىنشى توق­سا­نىن­دا بىرنەشە حالىقارالىق دەڭ­گەي­دەگى ءىرى شارالار وتكىزگەن بولاتىن. اتاپ ايتقاندا, 14-15 مامىر كۇندەرى الماتىدا وتكەن ەقىۇ پار­لامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ تران­سازيالىق فورۋمى قازاق­ستان­دىق توراعالىقتىڭ ەلدە وتكەن ال­عاشقى ءىرى ءىس-شاراسى بولدى. ون­دا­عان ەۋروپا, ازيا, امەريكا مەم­لە­كەتتەرىنەن جينالعان حالىق قا­لاۋلىلارى قىرعىزستانداعى شيە­لە­نىس پەن اۋعانستاندا بەيبىت ءومىر­دى قالپىنا كەلتىرۋ, ەۋرازيا كەڭىس­تىگىندەگى ەكونوميكالىق بايلانىس­تار­دى نىعايتۋ مەن ادام قۇقىق­تارىن قورعاۋ سەكىلدى ماسەلەلەردە “كارى قۇرلىق” پەن ازيا ەلدەرى اراسىنداعى ىقپالداستىقتىڭ ءتيىم­دىلىگىن ارتتىرۋ جولدارىن تال­قىلادى. ارادا ءبىر اي وتە, 10-11 ماۋسىم ارالىعىندا ادام قۇقىقتارى مەن دەموكراتيا تەتىكتەرىنە قاتىستى ەقىۇ اياسىنداعى تاريحي شەشىم قابىلدانۋىنىڭ مەرەيتويىنا وراي دانيادا “ەقىۇ كوپەنگاگەن قۇ­جا­تىنىڭ 20 جىلدىعى: قازىرگى جاعدايى جانە كەلەشەگى” اتتى كون­فەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن. ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, حالىقارالىق ستاندارتتار نەگىزىنەن حالىقتىڭ جاع­دايىن جاقسارتۋعا, ادام قۇقىق­تارىن قورعاۋعا, ءومىر ءسۇرۋ ساپا­سى­نىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, حالىق ال­دىندا اشىق ءارى شىنايى باسقارۋ ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋعا, ءبىر ءسوز­بەن ايتقاندا, بيلىك پەن حالىق ارا­سىنداعى جايلى قاتىناس ورنا­تۋعا باعىتتالعان. ال اتالمىش قۇ­جات­تى حالىقارالىق ستاندارتقا ەن­گەن, ادام قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان ەرەجە دەپ قاراس­تىرۋعا بولادى. سوندىقتان دا بۇل كونفەرەن­تسيا بارىسىندا دەلەگاتتار ەقىۇ-نىڭ بارلىق اۋماعىندا كوپەنگا­گەن قۇجاتىندا كورسەتىلگەن قاعي­دا­لار­دىڭ ساقتالۋىنىڭ جالپى ۇدە­رى­سىن قاراستىردى. سونىمەن قاتار, قۇجاتتا كورسەتىلگەن مىندەتتەمە­لەر­دى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كەزىگەتىن ءما­سەلەلەرى ايقىندالىپ, بۇل ماسە­لەلەردى شەشۋگە جانە مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا ولقى­لىق­تاردى ازايتۋعا ارنالعان شارالار تالقىلاندى. اتالعان شارا ۇيىم باسشى­لا­رى­نا دەموكراتيا, زاڭنىڭ ۇستەم­دى­گى, ۇلتتىق ازشىلىق جانە ەقىۇ ازاماتتىق ولشەمى بويىن­شا ەقىۇ-نىڭ ۇستانىمدارىن ودان ءارى ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى. تاعى دا ءبىر اسا ءىرى شاراعا كە­لە­تىن بولساق, 2010 جىلى ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋشى مەملەكەت رە­تىندە قازاقستاننىڭ باستى باسىم­دىلىقتارىنىڭ ءبىرى توزىمدىلىك, كەمسىتپەۋ جانە مادەنيەتارالىق ۇنقاتىسۋ تاقىرىپتارىن العا تارتۋ ەكەنىن اتاپ وتكەن ابزال. وسى ورايدا, 29-30 ماۋسىم ارا­لىعىندا استانادا ۇيىمداستى­رىل­عان ەقىۇ-نىڭ توزىمدىلىك پەن كەم­سىت­پەۋ جونىندەگى جوعارى دەڭ­گەيدەگى كونفەرەنتسياسى ايتىلعان سوزدەردىڭ ءىس جۇزىندە ومىرگە كەلۋى دەسە بولادى. كونفەرەنتسيانىڭ نەگىزگى ماق­ساتى – ەقىۇ شەڭبەرىندەگى ءتيىستى مىندەتتەر مەن قۇندىلىقتاردى جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسۋ. كونفەرەنتسيا بارىسىندا قان­دايدا بولسىن ءدىن نەمەسە ۇلت وكىل­دەرىنە باعىتتالعان توزىمسىزدىك پەن كەمسىتۋگە قارسى كۇرەس جولدارىن تالقىلاۋعا ەرەكشە كوڭىل اۋدا­رىل­دى. قاتىسۋشىلار اشىق ۇنقاتىسۋ ارقىلى ءوزارا تۇسىنىستىك ماسەلەسىن العا تارتۋدا جانە توزىمسىزدىك كورى­نىستەرىنە قارسى تۇرۋدا زاڭ شى­عارۋ­شى قۇرىلىمداردىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, ءبىلىم جۇيە­سىنىڭ جانە باق-تىڭ اتقارار ءرولىن تالقىعا سالدى. جالپى, قوعامداعى توزىمدىلىك پەن كەمسىتپەۋشىلىك ماسەلەسىن شەشۋ وتە كۇردەلى ءىس. ءبىز, ياعني قا­زاق­ستان, ەقىۇ شەڭبەرىندە بۇل ماسەلەنى كوتەرىپ, وسىعان باسىم­دىلىق بەرىپ, جاڭالىق اشىپ وتىرعان جوقپىز. بىراق ءالى كۇنگە دەيىن حالىقارالىق قاۋىمداستىق اراسىندا دا, جەكەلەگەن مەملە­كەت­تەر ىشىندە دە شەشىمى تابىلماعان قيىن جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ, ەلىمىزدە جيناقتالىپ ۇلگەرگەن, ۇلتارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىم سالاسىنداعى شىن مانىندە باعا جەت­پەس تاجىريبەمىزدى دۇنيەگە كور­سەتە ءبىلىپ, وزگەلەرگە توزىمدىلىكپەن قا­راۋ جانە ەشبىر كەمسىتپەي, كە­رى­سىنشە شىنايى دوستىقپەن ءبىر­لەسە ءومىر ءسۇرۋدىڭ قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاپ جۇرگەنىمىزدى شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىز وتە ورىندى دەپ سانايدى. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جاعداي, اعىم­داعى جىلدىڭ ەكىنشى توق­سا­نىندا قازاقستاندىق توراعالىقتىڭ تاراپىنان ەقىۇ-نىڭ ءوزىنىڭ ءداس­تۇرلى ىقپالداستىق شەڭبەرىمەن شەك­تەلمەي, كورشىلەس ايماقتاردا ۇقساس ماقساتتاردى كوزدەيتىن حا­لىقارالىق ۇيىمدارمەن بايلا­نىس­تاردى نىعايتۋعا زور كوڭىل ءبولىندى. وسى ورايدا, ەڭ العاشقى بولىپ ازيا مەن تاياۋ شىعىستا قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن قۇرىلعان ەكى ۇيىم ەسكە تۇسەدى. ال ەگەر يسلام كون­فەرەنتسياسى ۇيىمىندا وتاندىق ديپلوماتيا ءوزىنىڭ بىتىمگەرلىك, ۇيلەستىرۋشى قابىلەتتەرىن تانىتۋ ءۇشىن قىزۋ دايىندىق ۇستىندە بول­سا, ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس (ازيا كەڭەسى دەپ قىسقارتادى) اياسىندا قازاقستان ءوز توراعالىعىن ابى­روي­مەن وتكىزىپ, بەدەلدى بىرلەس­تىكتىڭ تىزگىنىن باۋىرلاس تۇركيا ەلىنە تاپسىرىپ ۇلگەردى. يسلام كونفەرەنتسياسى اياسىن­دا ەقىۇ-مەن ساليقالى ىقپال­داس­تىق ورناتۋ ارقىلى “كارى قۇر­لىقتىڭ” كەيبىر ەلدەرىندە ورىن العان يسلاموفوبياعا بىرلەسە توتەپ بەرۋ جونىندەگى قازاقستاننىڭ جىل باسىنان بەرى كۇن تارتىبىنە ەنگىزىپ وتىرعان ۇسىنىستارى باسقا مەم­لە­كەتتەر تاراپىنان تولىق قولداۋ تاپتى دەسە بولادى. وسىنداي قىز­مەت­تىڭ ماڭىزىن جەتە تۇسىنەتىن يكۇ باس حاتشىسى ەكمە­لە­دين يحسانوگلۋ 6 مامىردا ۆەنا­داعا ەقىۇ-نىڭ تۇراقتى كەڭە­سى­نىڭ الدىندا ءسوز سويلەگەندە ەۋرو­پا مەن مۇسىلمان الەمىندە ءدىنى وزگەشەلەردىڭ ءبىر-بىرىنە توزىمدىلىگى تەك اشىق تا ادال ۇنقاتىسۋ ارقى­لى عانا نىعايا الاتىنىن جانە وسى قادامدارعا قازاقستان قوسىپ جۇرگەن ۇلەس زور ەكەنىن قاداپ ايتقان بولاتىن. ەكى بىرلەستىك اراسىنداعى ىقپالداستىق تاقىرىبىن 18-20 مامىردا دۋشانبەدە وتكەن يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ 37-ءشى وتىرىسىنا ەقىۇ-نىڭ باسشىسى رەتىندە قاتىسقان قانات ساۋداباەۆ تا دالەلدى تۇردە جالعاستىرعان ەدى. كەلەشەكتە ەقىۇ مەن يكۇ ارا­سىندا ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتى­ناس­تاردىڭ دامۋىنا جول اشىلدى دەي الامىز. وسى كۇنگە دەيىن وتاندىق ديپ­لو­ماتيانىڭ ەڭ باستى جەتىستىگى بو­لىپ سانالىپ كەلگەن ازيا كەڭە­سىنىڭ بيىل 8 ماۋسىمدا ىستام­بۇل­دا وتكەن ءۇشىنشى ءسامميتى نەگىزىن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قالاعان بىرلەستىكتىڭ تاريحىندا قاي جاعىنان قاراساڭ دا ۇلكەن بەلەس بولدى. قازاقستان تاراپى سىني كوزبەن قاراعاندارعا نازار اۋدارماي, ماپەلەپ شىققان حالىق­ارالىق جوبا بۇگىندە ءوز ەلدەرىندە سونىڭ اياسىندا ماڭىزدى ءىس-شارا­لار وتكىزىپ, بارىنشا بەلسەندى ءتۇر­دە اتسالىسۋعا مۇددەلىلىك تانىتىپ جۇرگەن الەمنىڭ ەڭ الپاۋىت قۇرلىعىنىڭ 20 مەملەكەتى مۇشەلىك ەتەتىن ازيا كەڭەسى بۇگىندە قۇر­لىقتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن بىردەن-ءبىر بەدەلدى بىرلەستىككە اينالدى. ءدال وسى ىستامبۇل ءسامميتى الدىندا جايىعىمىزبەن ىسپەتتەس, ازيا مەن ەۋروپانى قوساتىن بوسفور جاعاسىندا ازيا كەڭەسى مەن ەقىۇ-نىڭ العاش بىرلەسكەن ءىس-شاراسى وتكىزىلگەن بولاتىن. ء“XXى عاسىرداعى ەۋرازيا قاۋىپ­سىز­دىگى جانە ەكونوميكالىق ىن­تىماق­تاس­تىق” سەمينارىنا قاتىس­قان ون­داعان مەملەكەتتەردىڭ وكىل­د­ەرى ەكى بىرلەستىك اراسىندا كە­شەندى ىق­پالداستىق ورناتۋ ار­قىلى, قۇر­لىق­ارالىق قاۋىپ­سىزدىك پلات­فورماسىنا جول اشىلۋى ىقتيمال دەگەن پىكىردى قولدادى. قالاي بولاتىنىن كورە جاتارمىز, بىراق حالقىمىز “جاق­سى ءسوز – جارىم ىرىس” دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك. ءبىر قۋانىشتىسى, ەقىۇ باسىنداعى قازاقستاننىڭ قىزمەتى جاقسى نيەتپەن شەكتەلمەي, ناقتى ىستەرمەن دە ايشىقتالۋدا. توراعا­لىق­تىڭ ەكىنشى توقسانىنىڭ قو­رىتىندىلارى وسىنى دالەلدەيتىن سەكىلدى. ەكۆاتور بەلدەۋىنەن وتكەندە قازاقستان توراعالىعى كەمەلىنە كەلە ءتۇستى دەي الامىز. نۇربەك جولتاي ۇلى.