قازاقستاننىڭ تىلەگىن تىلەيمىن

ەلىمەن ەتەنە ەلباسى مەن ماماندىق العاننان كەيىن تاعدىردىڭ جازۋىمەن قازاقستانعا كەلدىم. بويدا جاستىق جالىن بار, جاقسى وقۋعا, عىلىممەن اينالىسۋعا, شارۋاشىلىق باسقارۋعا, مەملەكەتتىك قىزمەتكە بەلسەنە ارالاسۋعا تالپىندىق. بۇكىل سانالى عۇمىرىم قازاقستاندا ءوتىپ كەلەدى. قوستاناي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىلىعىنا, رەسپۋبليكانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنە دەيىن كوتەرىلىپ, بيىك لاۋازىمداردا بولعاندىقتان, ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن اتاقتى ادامدارمەن ءجيى كەزدەسىپ ءجۇردىم. ءومىردىڭ وسى سىيى ءۇشىن تاعدىرىما ريزامىن. قانشاما اتپال ازاماتتارمەن جولىم قيىلىسسا دا, ماعان تۇلعا دەگەن ۇعىمنىڭ ناعىز شىنايى ماعىناسىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇعىندىرعانداي. وتكەن عاسىردىڭ 70-ءشى جىلدارىنىڭ ىشىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمىن سىرتتاي ەستىگەنىم بولماسا, جۇزبە ءجۇز كەزدەسپەگەن ەدىم. 1979 جىلى قازاقستان كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى بوپ ىستەپ تۇرعان كەزىندە وبلىس مال شارۋاشىلىعىندا جەتكەن جەتىستىكتەرى ءۇشىن كوكپ ورتالىق كوميتەتى مەن مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ جانە رەسپۋبليكالىق اۋىسپالى تۋلاردى تاپسىرۋ ماقساتىمەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قوستانايعا كەلدى. وبلىس اكتيۆى شاقىرىلدى. وندا مەن وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى بولعاندىقتان, وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى جانە وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسىمەن بىرگە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قولىنان اۋىسپالى تۋلاردى العانمىن. “جوعارى جاقتىڭ” جىبەرگەن ادامىنا ءبارىمىز دە سىن كوزبەن, قىزىقتاپ قاراعانىمىز راس. ول سول جولى ءبارىمىزدى تاڭعالدىردى. الدىمەن حاتشى مىنبەرگە قاعازسىز شىقتى. ءوزى جاپ-جاس, قازاقتىڭ ماڭدايى جارقىراعان وتە ادەمى جىگىتى ەكەن. تەرەڭ مازمۇندى سويلەدى, وبلىستىڭ ەكونو­ميكاسىن بەس ساۋساقتاي ءبىلىپ تۇر. تەك ماقتاي بەرمەي, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى پروبلەمالاردى مىسالدارمەن ناقتىلاپ, تالداپ تۇرىپ ايتىپ بەردى. مىنبەردەگى ەركىندىگىمەن, ساۋاتتى سويلەي بىلۋىمەن زالدى ءاپ-ساتتە وزىنە باۋراپ الدى. ونىڭ سوزىنەن الىپ دەرجاۆا سانالاتىن كەڭەستەر وداعىندا جاڭا ەكونوميكالىق جانە ساياسي تاسىلدەردىڭ قاجەتتىگى ءپىسىپ-جەتىلىپ كەلە جاتقانى سەزىلگەندەي ەدى. مەن پارتيا-كەڭەس باسشىلىعىندا جۇرگەن ادامداردىڭ اراسىنان مۇنداي باسشىنى بۇرىن كەزدەستىرمەپپىن. اۋزىم اشىلىپ, تاڭدانىسىمدى, ىشتەي ريزاشىلىعىمدى دا جاسىرا المادىم. مىنبەردەگى ءسوزىن قاعازدان وقىپ بەرەتىن, پارتيانىڭ قاتىپ قالعان تارتىبىمەن قاساڭ سويلەيتىن پارتيا-كەڭەس باسشىلارىنا ەتىمىز ۇيرەنىپ كەتكەندىكتەن مىنا جاس حاتشىنىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتاسىلى عانا ەمەس, ءوزى دە ەرەكشە جان سياقتى كورىندى. مەن ەرتەڭىنە سول كەزدەگى قوستاناي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى اندرەي بورودينگە كىردىم. ول نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۋرالى پىكىرىمدى بىلگىسى كەلدى. اندرەي ءميحايلوۆيچتىڭ ءوزى دە رەسپۋبليكا كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسىنا دەگەن تاڭدانىسى مەن سۇيسىنىسىنەن ارىلا الماي وتىر ەكەن. “ۆالەنتين, العى گۆارديانى اۋىستىراتىن وسىنداي جىگىتتەر بولادى دەپ ويلايمىن”, دەدى. 1986 جىلى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وبلىسقا تاعى كەلدى. بۇل ۋاقىتتا ول قازاقستان مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولاتىن. 80-ءشى جىلداردىڭ اياعى مەن 90-شى جىلداردىڭ باس كەزى اۋىر, ەكونوميكادا دا, ساياساتتا دا ءولىارا شاق بولاتىن. ەسكى جۇيەنىڭ تاريح ساحناسىنان كەتۋگە سىر بەرە باستاعان تۇسى ەدى-اۋ. ونى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سياقتى بيىكتەن قاراپ, الىستى كورەتىن تۇلعالار سۇڭعىلالىقپەن سەزە ءبىلدى. سوندىقتان وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ پلەنۋمىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى كەمشىلىكتەردى قاتتى سىنعا العانى جۇرتتىڭ ءبىرازىنا اۋىر تيگەنى دە راس. اسىرەسە, ءسۇت وندىرۋدەگى قوسىپ جازۋدىڭ ماسقارا شىندىعىن نازارباەۆ باتىرا, ءارى دۇرىس ايتتى. جوعارىعا “پالەن سيىردان پالەن ليتر ءسۇت ساۋىلدى” دەگەن جەلبۋاز ەسەپتەر كەتىپ جاتاتىن. بىراق دۇكەندەردە سارى ماي كورمەيسىڭ, سۇتكە يىرىلگەن كەزەك. تۇقىمى ناشارلاعان سيىرلاردى كوبەيتە بەرگەنمەن, قانشا جەمدەگەنمەن ولار ءسۇتتى مولايتقان جوق. ءسۇت وڭدەۋ زاۋىتتارىنا ءونىم قاجەتتىلىكتەن الدەقايدا از ءتۇستى. ونىڭ سەبەبى, ءسۇتتىڭ بارلىعى قوعامدىق تاماقتاندىرۋ ورىندارىنا جىبەرىلەدى دەپ ءتۇسىندىرىلدى. مۇنداي كورىنىس تەك قوستانايدا عانا ەمەس, بارلىق وبلىستا قالىپتاسقان ەدى. بىراق قوستاناي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ سول كەزدەگى ءبىرىنشى حاتشىسى ۆاسيلي دەميدەنكو نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ مىنا سىنىنا تۋلاپ وكپەلەسىن. مەن وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسىمىن جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ماسەلەلەرىن قاداعالايتىنمىن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ۇزىلىستە مەنىڭ جانىما كەلىپ: “ايتقان سىنىم دۇرىس ەمەس پە؟” دەپ سۇرادى. مەن, ارينە, كوزجۇمبايلىق جاساپ كەلە جاتقان بۇل ماسەلەنىڭ اشىق ايتىلعانى دۇرىس بولعانىن ايتتىم. قوعامدا قالىپتاسقان جاساندى ەكونوميكالىق جاعدايدى سىلىپ تاستاۋعا ساياسي ەرىك-جىگەردىڭ كەرەكتىگى ءمالىم ەدى. ونىڭ ۇستىنە “ۇيگە كەلگەندە ۇيدەي وكپەڭدى ايتپا” دەگەندەي, دەميدەنكونىڭ سىندى قابىلداي الماعانى, باسشى مادەنيەتىن كورسەتە الماعانى دا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن ىڭعايسىزدىققا قالدىرسا كەرەك. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەكەۋمىزدىڭ ارامىزدا قىسقا دا بولسا اشىق اڭگىمە بولدى, مەن ونىمەن پىكىرلەس ەكەنىمدى سەزىندىم. ءالى كەڭەس وداعى تاراماي تۇرعان كەزدە, 80-ءشى جىلداردىڭ اياعىندا اۋداندىق اۋىلشارۋاشىلىق بىرلەستىكتەرى قۇرىلدى, مۇنى قازىرگى تۇسىنىكپەن ايتقاندا, كلاستەر دەۋگە بولادى. شارۋاشىلىقتاردى ەت كومبيناتىنا, ءسۇت زاۋىتتارىنا بىرىكتىرىپ, وندا وندىرىلگەن ءونىمدى ءوزىنىڭ فيرمالىق دۇكەندەرىندە ساتۋ كەرەك بولاتىن. بۇل باستاماعا سول كەزدە قارسىلىق تانىتقاندار دا از ەمەس ەدى. سوندىقتان وبلىس باسشىسى دەميدەنكو مەنى الماتىعا رۇقسات سۇراۋعا جىبەردى. مەن سول كەزدەگى رەسپۋبليكا باسشىسى كولبيننىڭ قابىلداۋىندا بولدىم. ول مەنى ورنىنان قوزعالماي, قول دا بەرمەي, تۇكسيىپ وتىرىپ قارسى الدى. باي­قاۋىمشا, ول مەن ۇسىنعان ماسەلەنىڭ ماڭىزىن باجايلاي المادى نەمەسە تۇسىنگىسى كەلگەن جوق. كولبيننىڭ ازىق-ت ۇلىك ماسەلەسىن كيىك پەن جىل قۇسىن اتىپ الىپ شەشكىسى كەلگەنى جۇرتتىڭ ەسىندە بولار. كولبين مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسىنا كوزىمشە تەلەفون شالىپ, مەنى سوندا سىلتەپ جىبەردى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ورنىنان تۇرىپ, قولىمدى قىسىپ امانداسىپ, قارسى الدى, كەلگەن شارۋامدى بايانداۋىمدى سۇرادى. ونىڭ لاۋازىمىنىڭ بيىكتىگىن ەمەس, ادامگەرشىلىكتى الدىنا سالىپ قارسى العانى ماعان دا ەركىندىك بەرگەندەي بولدى. وعان كەلگەن ماسەلەمدى ءتۇسىندىرىپ, قىزىلتەر بولعانىم جوق. ءبارىن وزىمنەن ارتىق بىلەدى, باستامانىڭ دۇرىستىعىن بىردەن قولدادى. ءبىر اپتادان كەيىن رەسپۋبليكا مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ قوستاناي وبلىسىندا قوستاناي, تاران, بوروۆسكوي اگروكومبيناتتارىن قۇرۋ تۋرالى قاۋلىسى شىقتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولعان كەزدە مەن ورتالىق كوميتەتتەن شاقىرتۋ الدىم. ول كىسىمەن جوعارعى كەڭەستىڭ سەسسيالارىندا, مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ ماجىلىستەرىندە كەزدەسىپ, سۇحباتتاسىپ جۇرگەندىكتەن, مەن وزىمە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىنىن دە ىشتەي سەزگەنمىن. ماعان ورتالىق كوميتەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن قاداعالايتىن حاتشىلىق قىزمەتى ۇسىنىلدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: “وسى سالادا قوردالانعان پروبلەمالار بار, ىسكە كىرىسىڭىز” دەدى. قولدان كەلگەنشە قىزمەت ەتتىم. ميحايل گورباچەۆتىڭ جاريالىلىعى العاشىندا قوعامدى ءبىر سەرپىلتىپ تاستاعانداي بولدى. بىراق بۇل “جاڭاشا ويلاۋ” ناقتى ىسپەن جالعاسا بەرگەن جوق, ادامدارعا ازىق-ت ۇلىك مولشىلىعى, ساپالى كيىم, الەۋمەتتىك تۇرمىستىڭ جاقسارۋى ودان دا ماڭىزدى ەدى. قىسقاسى, گورباچەۆ قانشا كوپ سويلەگەنمەن, ەلدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى كەرى كەتىپ بارا جاتتى. وسىنى تۇسىنگەن ساياسي بيۋرونىڭ جاڭا مۇشەلەرى گورباچەۆتىڭ تارازىسىن باساتىنداي, ەلدىڭ ەكونوميكاسى تۋرالى “جاڭاشا ويلايتىن” ادامدى ىزدەدى. ولاردىڭ بارلىعى دا بۇل تۇلعانى نازارباەۆ دەپ ءبىلدى. “الدىمەن ەكونوميكا, سوسىن ساياسات” دەگەن ۇستانىمى بار نازارباەۆ سول كەزدىڭ وزىندە مىقتى ساياساتكەر بولىپ مويىندالىپ قالعان ەدى. ويتكەنى, كوپتەگەن ساياسات­كەر­لەر سوزدە اۋزىمەن قۇس ۇستايدى, ال ونى جۇزەگە اسىرۋعا كەلگەندە شاباندايدى. ال ءوندىرىس قازانىندا قايناپ شىققان نازارباەۆتىڭ ەكونوميكالىق نەگىزى مىقتى ەدى. ساياسي بيۋرونىڭ “جاستار قاناتى” سول كەزدە نازارباەۆتى كەڭەستەر وداعى كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىلىعىنا نەمەسە مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعالىعىنا ۇسىندى. ماعان وسى اڭگىمەلەردىڭ بارلىعىن ميچۋرين اتىنداعى جەمىس جانە كوكونىس ينستيتۋتىندا ستۋدەنتتىك ءومىردىڭ بوتقاسىن ءبولىپ جەگەن ەگور ستروەۆ تالاي ايتىپ بەرگەن ەدى. ەگور دوسىم ماسكەۋدە پارتيانىڭ ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى بولىپ قىزمەت ىستەدى. ول كسرو ەكونوميكاسىنىڭ دامىعان ەلدەردەن نەگە ارتتا قالعانىن تالداپ تۇسىندىرەتىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سوزدەرىنەن مىسالدار كەلتىرەتىن. سول كەزدە كەڭەس وداعىندا, بەينەلەپ ايتساق, 70 پايىز ستانوكتار مەن تانكتەر, 30 پايىز عانا حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار وندىرىلەتىن. تانكتەر زاۋىتتان شىعادى دا قاتارعا تۇرادى, ال دۇكەن سورەلەرى بوس. سوعىستان كەيىنگى ەكونوميكانىڭ مودەلى دۇرىس بولعان جوق, ۋاقىت تالابىنا جاۋاپ بەرە المادى. تانكتەر تۇرىپ توزدى, ەسكى ۇلگىدەگى ستانوكتاردىڭ دا قاتىرعانى شامالى بولدى. ءبىر اۋىز سوزبەن ايتساق, نازارباەۆ ەكونوميكاداعى وسى قاتىناستى وزگەرتۋدى, ياعني 70 پايىز ازىق-ت ۇلىك پەن تۇتىناتىن تاۋارلار, 30 پايىز ءوندىرىس قۇرالدارىن ءوندىرۋدى ۇسىندى. كەيىن وسىلاي ىستەگەن قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ قالاي قارىشتاپ دامىعانى جۇرتتىڭ بارلىعىنا بەلگىلى. ميحايل گورباچەۆ نۇرسۇلتان سياقتى ەرىك-جىگەرى كۇشتى, ءبىلىمى دە, حاريزماسى دا, ەكونوميست رەتىندە دە مىقتى ساياساتكەردى وزىمەن قاتار ۇستاعىسى كەلگەن جوق. ناتيجەسىندە كەڭەستەر وداعىنىڭ ەكونوميكاسى كەرى كەتتى. ەكىنشى جاعىنان نۇرسۇلتان نازارباەۆ “جوعارىعا” بارۋ تۋرالى الدىنا ماقسات قويعان جوق. وعان ءوز ەلىنىڭ جاعدايى, تاۋەلسىزدىگى ماڭىزدىراق ەدى. كورەگەن ساياساتكەر ءبىر وداققا بىرىككەن رەسپۋبليكالاردىڭ اراسىنداعى جىلدار بويى شيەلەنە بايلانعان ەكونوميكالىق بايلانىستاردى بىردەن ءۇزىپ تاستاۋعا بولمايتىنىن, مۇنىڭ ءوزى بارلىعىنا دا قيىندىق اكەلەتىنىن ەسكەرتتى. سولاي بولعانىن كەيىن كوردىك تە. كەڭەس وداعى جانە كوممۋنيستىك پارتيا تاراعاننان كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى. مەن اۋىل شارۋا­شىلىعى ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالدىم. بىردە ول “ماعان كىرىپ كەت” دەدى. ەكەۋمىز اۋىل شارۋاشىلىعىن رەفورمالاۋدى اڭگىمەلەستىك. قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ءبىرىنشى بايلىق – استىق ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان مەن ەلەۆاتورلاردىڭ 7 ميلليون توننا سىيىم­دىلىعىن رەسپۋبليكانىڭ مەنشىگىنە قالدىرىپ, قالعان 17 ميلليون تون­نا­لىعىن سول كەزدەگى كەڭشارلار مەن ۇجىمشارلار مەنشىگىنە بەرۋدى ۇسىندىم. كوپ ۇزاماي پرەزيدەنت جارلىعى شىعىپ, ديرەكتورلار مەن توراعالار بورىكتەرىن اسپانعا اتتى. ولارعا اكتسيا تاراتىلدى. كەيىن مەنشىكتى مەملەكەت قولىنان الۋ, جەكەشەلەندىرۋگە ۇلاستى. سول كەزدەگى بەلگىلى ءبىر جاعدايلار مەنى بيىك لاۋازىم ورىنتاعىنان قايتادان “جەرگە” ورالۋىما ءماجبۇر ەتتى. مەن قوستانايعا كەلىپ, وسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن جانە “زارەچنوە” تاجىريبە-ۇلگى شارۋاشىلىعىن باسقاردىم. ءبىر جيىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: ء“وز ەركىمەن وندىرىسكە قايتا ورالىپ, ونى وركەندەتىپ جىبەرگەن جالعىز مينيستر دۆۋرەچەنسكي عانا. ال سەندەرگە تەك شەنەۋنىكتىك قىزمەت تاراتا بەرۋ كەرەك” دەپتى. قازىر نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن جىل سايىن ول قوستانايعا كەلگەندە كەزدەسەمىز. ول مەن اۆتورى بولىپ سانالاتىن قۇرعاقشىلىقتا دا ءونىم بەرەتىن اگروتەحنولوگيانى, ونىڭ وندىرىسكە ەنگىزىلۋ بارىسىن سۇرايدى. ۋاقىتتىڭ ازدىعىنا قاراماي, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ جولدارى جونىندە پىكىرلەسىپ قالامىز. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وسىنداي بيىك لاۋازىم يەسى بولا تۇرا ادام­گەرشىلىكتى ءپىر تۇتاتىن ادام. جايقالعان ەگىندى ارالاپ ءجۇرىپ, ەركىن سويلەسەمىز, وزىنە ءتان جاراسىمدى ازىلدەرىن ايتىپ, راحاتتانا ك ۇلىپ الامىز. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ انا تىلىندە اقىنجاندى ادام ەكەنىن بىلەمىن, ال ورىس تىلىندە وتە شەشەن سويلەيتىنى مەنى تاڭعالدىرىپ قانا قويماي, تابىندىرادى. بۇرىنعى ۋاقىتتى ايتپاعاندا, قازىرگى تمد ەلدەرى باس­شىلارىنىڭ ەشقايسىسى ورىس تىلىندە نۇر­سۇلتانداي شەشەندىكتى كورسەتە العان ەمەس. جەكە كەزدەسكەندە نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى ايتقان ءازىل-قالجىڭنان سونداي سەر­پىلىپ قالامىن. بىراق جۇرت الدىنا شىق­قاندا, ۇلكەن جيىنداردا پرەزي­دەنتىمىزدىڭ ءبىر اۋىز ارتىق سويلەگەنىن, سۇرىنگەنىن كورگەن ەمەسپىن. مۇنداي قاسيەت تەك ءبىرتۋار تۇلعالاردا عانا كەزدەسسە كەرەك. بۇگىندە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ىشكى, سىرتقى ساياساتىن دۇنيە ءجۇزى مويىنداپ وتىر. از عانا جىلدىڭ ىشىندە قازاقستان قارىشتاپ دامىدى. ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ۇيىمدى باسقارىپ وتىرعانى, الەمگە تانىلعانى پرەزيدەنتىمىزدىڭ بەدەلىنىڭ ارقاسى ەكەنىن مەن دە قاداپ ايتقىم كەلەدى. نۇرسۇلتان جۇرگىزىپ وتىرعان ۇلت ساياساتىنا ەرىكسىز باسىمدى يەمىن. قازاقستانداعى وزگە ۇلت وكىلدەرى قازاقتاردى, قازاقتار ولاردى سىيلاپ تۇرادى. قازاقستانداعى ۇلتتار تاتۋلىعى وزگە ەلدەردەگىگە قاراعاندا شى­نايى كورىنەدى ماعان. سونىڭ ارقاسىندا ەلدە بىرلىك بار. مەنىڭ ۇلتىم ورىس, رەسەيگە كەتىپ قالاتىن تالاي مۇمكىندىك بولدى. الگى ستۋدەنتتىك شاقتاعى دوسىم ەگور ستروەۆ ورەل وبلىسىنىڭ گۋبەرناتو­رى بولىپ تۇرعاندا وزىنە ورىنباسارلىققا دا شاقىردى. بىراق قازاقستاننان كەتكەن جوقپىن, ماعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنداي تۇلعامەن قىزمەت ىستەۋىم, كەزدەسۋلەرىم ءومىرىمدى ءماندى ەتە ءتۇستى. وزىمەن دوستىق, جىلى قارىم-قاتىناسىم مەرەيىمدى وسىرسە, ونىڭ حالقى – قازاقتار ماعان دا, مەنىڭ بالالارىما دا جاقىن تۋىستاي بولىپ كەتكەن. مەنىڭ تامىرىم قازاق جەرىنە بايلانعان, قازاقستاننىڭ تىلەگىن تىلەيمىن. ەلدە تىنىشتىق بولسىن. پرەزيدەنتتى بۇكىل قازاقستاندىقتار ماقتانىش تۇتادى, ال ونىمەن قىزمەتتەس, پىكىرلەس, ساپارلاس بولعان مەنىڭ ماقتانىشىم ەسەلەنىپ كەتكەندەي. ۆالەنتين دۆۋرەچەنسكي,اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى. قوستاناي.