فوتو: اشىق دەرەككوز
اگرولوگيستيكاداعى جاڭا مۇمكىندىك
قتج باسشىلىعى مەن قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى باستاعان دەلەگاتسيانىڭ سارىاعاش مەملەكەتارالىق تەمىرجول ءتۇيىسۋ پۋنكتى مەن تاشكەنت قالاسىندا وتكىزگەن كوپجاقتى كەزدەسۋلەرى ەكى ەل اراسىنداعى جۇك تاسىمالىن جاڭا دەڭگەيگە شىعاردى. ناتيجەسىندە, سارىاعاش متتپ ارقىلى استىق ونىمدەرىن ورتالىق ازيا مەن اۋعانستان باعىتىنا ۇزدىكسىز جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندە ناقتى كەلىسىمدەر جاسالدى.
ماڭىزدى شەشىمدەردىڭ ءبىرى – تاۋلىگىنە پويىز الماسۋ كولەمىن 35 جۇپقا دەيىن ارتتىرۋ. سونىمەن بىرگە, وزبەك تاراپى كۇن سايىن كەمىندە 10 استىق تيەلگەن قۇرام مەن 5 جابىق ۆاگونداعى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن قابىلداپ وتىرۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى. بۇل شارالار ۆاگون اينالىمىن جەدەلدەتىپ, لوگيستيكالىق «تار جەرلەردى» ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تاراپتاردىڭ جۇك ءتۇسىرۋ, كىرمە جولدار قىزمەتى مەن ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ دەمالىس پەن مەرەكە كۇندەرىن قوسا العاندا تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتۋى – تاسىمال تۇراقتىلىعىنىڭ نەگىزگى فاكتورى.
وسىنىڭ ناتيجەسى ستاتيستيكادان دا كورىنەدى. بيىلعى 11 ايدا قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى جۇك تاسىمالى 28,5 ملن تونناعا جەتىپ, ءبىر جىلدا 16 پايىزعا ارتتى. ال استىق تاسىمالىنىڭ 32 پايىزعا ءوسىپ, 5,6 ملن توننانى قۇراۋى قازاقستاننىڭ اگروەكسپورتتاعى ءرولىن ايقىنداي ءتۇستى.
ترانسكاسپي – قىتاي-ەۋروپا باعىتىنداعى بالاما
ايماقتىق كووپەراتسيامەن قاتار, قازاقستاننىڭ جاھاندىق ترانزيتتەگى ورنى دا نىعايىپ جاتىر. بيىلعى 10 ايدا قىتايدان ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى ارقىلى 292 كونتەينەرلىك پويىز جونەلتىلىپ, بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 12 پايىزعا ارتتى. «سامۇرىق-قازىنا» قورى بۇل سەرپىندى قىتايمەن ءتيىمدى ۇيىمداستىرىلعان لوگيستيكا مەن تەرمينالدار جۇيەسىنىڭ ىسكە قوسىلۋىمەن بايلانىستىرادى.
اتاپ ايتقاندا, سيان قالاسىنداعى قۇرعاق پورتتا اشىلعان قازاقستان-قىتاي تەرمينالى شەشۋشى ءرول اتقاردى. وتكەن جىلى ونىڭ ىسكە قوسىلۋى قىتايدان تحكب ارقىلى وتەتىن ترانزيت كولەمىن 33 ەسەگە دەيىن ۇلعايتۋعا جول اشتى. اقتاۋ پورتىنداعى كونتەينەرلىك حاب پەن الماتىداعى «ZHETYSU» لوگيستيكالىق تەرمينالى دا ەلىمىزدەگى بۇل باعىتتاعى پوزيتسياسىن كۇشەيتىپ وتىر. بۇل نىساندار ەلدى قىتاي-ەۋروپا اراسىنداعى سەنىمدى ترانزيتتىك كوپىرگە اينالدىرۋعا باعىتتالعان.
ينفراقۇرىلىمسىز دامۋ جوق
كولىك الەۋەتىنىڭ ارتۋى ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋسىز مۇمكىن ەمەس. بيىلعى جىلعا ارنالعان تەمىرجولدى جوندەۋ جوسپارى اسىرا ورىندالدى. جوسپارلانعان 1480 كم ورنىنا 1499 كم جول جوندەلدى. ونىڭ قاتارىندا 512 كم كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, بارلىق وڭىرلەردە رەلس-شپال تورى تولىق اۋىستىرىلدى. سونىمەن قاتار, 278 كم قۇرامداس جوندەۋ, 709 كم جوسپارلى-الدىن الۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
2029 جىلعا دەيىن 11 مىڭ كم تەمىر جولدى جاڭارتۋ كوزدەلسە, 2023-2025 جىلدارى ونىڭ 40 پايىزى نەمەسە 4372 كم جول جوندەلىپ ۇلگەردى. ال 2026 جىلعا جوسپارلانعان 1577 كم جوندەۋ كولەمى الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 10 پايىزعا ارتىق.
قتج مەن وزبەكستان تەمىر جولدارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق, ترانسكاسپي دالىزىندەگى ءترانزيتتىڭ ءوسۋى مەن ينفراقۇرىلىمدى جۇيەلى جاڭعىرتۋ – قازاقستاننىڭ كولىك-لوگيستيكا سالاسىندا ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيا ۇستانىپ وتىرعانىن كورسەتەدى. بۇل قادامدار ەل ەكونوميكاسىنىڭ ەكسپورتتىق ءارى ترانزيتتىك كىرىستەرىن ارتتىرىپ قانا قويماي, ەلىمىزدى وڭىرلىك جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ماڭىزدى كولىك حابىنا اينالدىرۋعا ناقتى نەگىز قالايدى.
