اۆستراليادا جۇمىسسىزدىق وسۋدە
جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى ءشىلدەدە 6,3 پايىز قۇرادى, ال ساراپشىلار بولسا كورسەتكىش 6,1 پايىزعا وسەدى دەپ كۇتكەن بولاتىن. ماۋسىم ايىندا جۇمىسسىزدىق قايتا قارالعان مالىمەتتەرگە سايكەس, بۇرىن حابارلانعانداي 6 پايىز ەمەس, 6,1 پايىزدى قۇراعان. اۆستراليادا جۇمىس ىستەيتىندەر سانى وتكەن جەلتوقسان ايىندا 38,5 پايىزعا ارتقان. ساراپشىلار بولسا ءوسىم نەبارى 10 مىڭ عانا بولادى دەپ كۇتكەن ەدى. سونىمەن بىرگە, تولىق جۇمىس كۇنىمەن قامتىلعان ادامدار سانى 12,4 مىڭعا ارتسا, ماۋسىمدا بۇل كورسەتكىش 24,9 مىڭعا ۇلعايعان. وسىلايشا, اۆستراليادا جۇمىسسىزدىق وسى جىلدىڭ قاڭتارىنان بەرى ەڭ جوعارعى كورسەتكىشكە جەتىپ وتىر. مۇنداي كورسەتكىش بۇعان دەيىن 2002 جىلى تىركەلگەن بولاتىن. اۆستراليا دوللارى ءمالىمەتتەر شىققاننان كەيىن 0,5 پايىزعا ءوسىپ, 1 اقش دوللارىنا 0,735 دوللاردى قۇراعان ەدى, بىراق كەيىن تاعى دا 0,3 پايىز جوعالتتى. ەگەر ەسكە سالا كەتەر بولساق, اۆستراليا ەكونوميكاسى 2015 جىلدىڭ I توقسانىندا ونىڭ الدىنداعى 3 ايمەن سالىستىرعاندا 0,9 پايىزعا وسكەن بولاتىن. ول رەسمي مالىمەتتەردەن بەلگىلى بولىپ وتىر. ال جىلدىق كورىنىستى العاندا ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ ءوسۋى 2,3 پايىزدى قۇرادى.مۇناي رىنوگىنداعى تۇراقسىزدىق
كوپتەگەن مۇناي كومپانيالارى 2015 جىلى مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى اياسىندا ءوز بيۋدجەتتەرىن قاتاڭ تۇردە قىسقارتۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىر. ءساۋىر مەن مامىردا باررەل باعاسىنىڭ 60 دوللارعا سەكىرۋى ازداپ ۇمىتتەندىرگەن ەدى, بىراق ول ۋاقىتشا كورىنىس بولىپ شىقتى.
يراننىڭ يادرولىق كەلىسىمىنە, ءونىم جەتكىزۋدىڭ ۇنەمى پروفيتسيتتە بولۋى جانە گرەكيا مەن قىتايداعى ەكونوميكالىق پروبلەمالارعا بايلانىستى ماۋسىم ايىنداعى باعانىڭ كۇرت قۇلدىراۋى رىنوكتىڭ كوڭىل-كۇيىن ناشارلاتىپ جىبەردى.
ەندىگى جەردە مۇناي باعالارى بۇدان دا تومەن قۇلدىراۋى مۇمكىن جانە ول مۇناي-گاز سەكتورىنا وتە كۇشتى سوققى بولماق دەگەن پىكىر ۇستەمدىك الىپ تۇر. مۇناي ترەيدەرلەرى بۇگىندە مۇنايدىڭ تاياۋ جىلدارداعى پەرسپەكتيۆاسىن الدەقايدا پەسسيميستىك تۇرعىدا باعالاۋدا.
مۇناي باعاسىنىڭ تومەن كۇيىندە قالىپ قويۋى مۇمكىن دەگەن تۇسىنىك ۇلعايا تۇسۋدە, ال ول مۇناي ونەركاسىبىندە شىعىندار مەن جۇمىس ورىندارىن قىسقارتۋدىڭ جاڭا لەگىن تۋىنداتپاق.
كوپتەگەن كومپانيالار ولاردىڭ قانداي دا ءبىر قارجىلىق ماعىناعا يە بولۋىن انىقتاۋ ءۇشىن جاڭا جوبالاردى بۇرعىلاۋعا قاجەتتى مۇناي باعالارىن قايتا ەسەپتەۋدە. قازىرگى ۋاقىتتا باررەل قۇنى 100 دوللار باعانى قاجەت ەتەتىن بارلىق جوبالار بەلگىسىز مەرزىمدەرگە كەيىنگە قالدىرىلىپ وتىر.
بۇكىل الەم بويىنشا قورلارىنىڭ جيىنتىق كولەمى مۇنايعا شاققاندا 20 ميلليارد باررەلگە جەتەتىن 46 ءىرى مۇناي جانە گاز جوبالارى كەيىنگە قالدىرىلدى. بۇل ەندى بىرنەشە جىلدان كەيىن جاھاندىق مۇناي ءوندىرۋدىڭ كۇتكەندەگىدەن الدەقايدا تومەن بولۋى مۇمكىن ەكەندىگىن كورسەتەدى.
ءتىپتى, مۇناي باعاسىنىڭ جوعارى بولعان كەزىنىڭ وزىندە ءىرى كەن ورىندارىن اشۋ سانىنىڭ ايتارلىقتاي قىسقارۋى دا بەلگىلى ءبىر پروبلەماعا اينالىپ وتىر. ماسەلەن, باعا ءالى دە جوعارى بولعان 2014 جىلى جاڭا ءىرى كەن ورىندارىن اشۋ كولەمى سوڭعى 60 جىلدا ەڭ ناشار كورسەتكىشتەردىڭ قاتارىندا بولدى.
مۇناي رىنوگىنا ۇزاق مەرزىمدى اسەر ەتۋى مۇمكىن تاعى ءبىر فاكتور – ول ساۋد ارابياسىنىڭ رەزەرۆتىك قۋاتتارىن پايدالانۋ. كورولدىك بىرنەشە اپتانىڭ ىشىندە ءونىم ءوندىرۋ كولەمىن ۇلعايتا الادى جانە ول مۇنايدىڭ الەمدىك رىنوگىنداعى تۇراقتىلىق ءۇشىن شەشۋشى ماڭىز الادى دەگەن تۇسىنىك بار.
سۋ تاپشىلىعىنا كىم كىنالى؟
ءماليدىڭ سولتۇستىگىندەگى كيدال قالاسىنىڭ تۇرعىندارى اۋىز سۋدىڭ جەتىسپەۋىنەن زارداپ شەگۋدە. ەلدىڭ سولتۇستىگىندەگى سوعىس قيمىلدارى مەن تۇراقسىز احۋال جاعدايدى شيەلەنىستىرىپ, سونىڭ سالدارىنان جەرگىلىكتى تۇرعىندار كۇردەلى پروبلەمالارعا دۋشار بولۋدا.
سۋ ايداعىش قۇرىلعىلار جەتىسپەيدى, توزىعى جەتكەن سورعىلار تولىق كۇشىندە جۇمىس ىستەۋگە جارامسىز. سۋدىڭ ءبىر باررەلى 7 دوللارعا جەتكەن. ءتىپتى, وسىنداي باعانىڭ وزىندە كيدالعا كىرەبەرىستە بوزالا تاڭنان سۋ ءۇشىن ۇزىننان-ۇزاق كەزەك قالىپتاسادى.
بۇل ناعىز داعدارىس. وسىنىڭ بارىنە بۇۇ-نىڭ بىتىمگەرشىل كۇشتەرى كىنالى. وزدەرىنىڭ قابىلەتتەرى مەن مۇمكىندىكتەرىنە قاراماستان ولار حالىققا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن جاڭا سۋ الۋ كوزدەرىن سالىپ بەرە الماي وتىر. ولار تۇك ءبىتىرىپ جۇرگەن جوق! ءتىپتى, بۇرىن دا ەشتەڭە تىندىرماعان بولاتىن, دەپ شاعىمدانۋدا جەرگىلىكتى تۇرعىندار.
بىتىمگەرشىلەردى سونداي-اق, سۋ قورلارىن شەكتەن تىس پايدالانادى دەپ تە ايىپتاۋدا. بىراق بۇۇ كونتينگەنتىنىڭ وكىلى كريستوف سيۆيون ونداي پىكىرمەن كەلىسپەك ەمەس.
سۋعا بايلانىستى تۋىنداعان پروبلەمالارعا بىتىمگەرشىل كۇشتەر سەبەپكەر بولىپ وتىر دەگەن سوزدەر مەيىلىنشە تەز ارادا پايدا بولۋدا. ءىس جۇزىندە ءبىز مالي ۇكىمەتىنىڭ ارەكەتسىزدىگى, ال تۇرعىنداردىڭ تەڭ جارتىسىنىڭ بۇل جەردەن كەتىپ قالۋى جاعدايىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. ادەتتە, كيدالدا حالىق كوپ تۇراتىن, بىراق ولار كەتىپ قالدى. دەمەك, بىتىمگەرشىلەردىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان سۋ ۇرلاۋى مۇمكىن ەمەس, دەيدى بۇۇ كونتينگەنتىنىڭ وكىلى.
سۋ پروبلەماسىنىڭ پايدا بولۋى سۋ ايداعىش قۇرىلعىلاردى جوندەۋگە جانە جاڭالارىن اشۋعا قارجى مەن مۇمكىندىكتىڭ جوقتىعىنان با, نەمەسە وعان قۇرعاقشىلىق پەن كليماتتىق وزگەرۋلەر كىنالى مە, وعان كيدالدا ەشكىم دە ءدال جاۋاپ بەرە المايدى. سوڭعى اپتادا تيمبۋكتۋ قالاسىندا دا احۋال شيەلەنىسە ءتۇستى. مۇندا تەررورشىلار شابۋىلىنان ءبىر ماليلىك جاۋىنگەر قازا تاپتى. ەلدىڭ سولتۇستىگىندە تۇرىپ جاتقان حالىق اشتىق شەگىندە ءومىر سۇرۋدە جانە ولار گۋمانيتارلىق كومەككە مۇقتاج.
ەۋروكوميسسيا فرانتسياعا كومەك كورسەتپەك
ەۋروپالىق كوميسسيا ەلدىڭ سولتۇستىك افريكا مەن تاياۋ شىعىس ەلدەرىنەن كەلىپ جاتقان ميگرانتتار اعىنىنا توتەپ بەرۋى ءۇشىن فرانتسياعا 20 ميلليون ەۋرو بەرمەك. بۇل تۋرالى ەۋروكوميسسيا اقپاراتىندا كەلتىرىلگەن. بۇل قارجى فرانتسيانىڭ باسپانا, ميگراتسيا جانە ينتەگراتسيا قورىنا اۋدارىلاتىن بولادى. فرانتسيا 2020 جىلعا دەيىن ميگرانتتارعا قاتىستى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن 266 ميلليون ەۋرو الاتىن بولادى. ال ۇلىبريتانيا بولسا وسى ماقساتتار ءۇشىن 2020 جىلعا دەيىن 370 ميلليون ەۋرو الماق. ميگراتسيا ماسەلەلەرى بويىنشا ەۋروكوميسسار ديميتراس اۆراموپۋلاستىڭ ايتۋىنشا, سىرتقى شەكارالار قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى ەۋروپالىق اگەنتتىك فرانتسيا مەن ۇلىبريتانياعا ميگرانتتاردى تىركەۋگە جانە ولاردىڭ كەرى قايتۋى ءۇشىن قۇجاتتار بەرۋىنە كومەك كورسەتپەك. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ شىلدە ايىنان بەرى سولتۇستىك افريكا مەن تاياۋ شىعىس ەلدەرىنەن شىققان ميگرانتتار فرانتسيادان لا-مانش بۇعازى استىنداعى تۋننەل ارقىلى ۇلىبريتانياعا بارۋعا جاپپاي تالپىنىس جاساۋدا. فرانتسۋزدىڭ كالە قالاسى ماڭىندا ميگرانتتار مىڭداعان ادامدىق شاتىرلار لاگەرىن ۇيىمداستىرعان, ونىڭ سانى بارعان سايىن وسە تۇسۋدە. بۇعان دەيىن بريتان پرەمەرى دەۆيد كەمەرون ۇلىبريتانيا كالەگە قورشاۋ ورناتۋ ءۇشىن ماتەريالدار جانە كينولوگيا قىزمەتى ماماندارىن جىبەرە وتىرىپ فرانتسياعا ميگرانتتار تاسقىنىمەن كۇرەسۋگە كومەكتەسەتىن بولادى دەپ مالىمدەگەن ەدى.امەريكالىقتاردىڭ بولاشاققا كوزقاراسى قانداي؟
امەريكالىقتاردىڭ باسىم بولىگى ولاردىڭ بالالارى بۇگىنگى كۇنگە قاراعاندا اناعۇرلىم كەدەي جانە ءبىرشاما باقىتسىزداۋ ءومىر سۇرەتىن بولادى دەپ ەسەپتەيدى. تىزگىنسىز وپتيميزم, امەريكالىق ارمانعا دەگەن سەنىم تۋرالى ءتۇرلى اڭىزدارعا قاراماستان, Haven Life ساقتاندىرۋ كومپانياسى جۇرگىزگەن قوعامدىق پىكىرگە ساۋالناما اقش-تىڭ ەرەسەك تۇرعىندارى اراسىندا بولاشاققا دەگەن ايتارلىقتاي كۇڭگىرت كوزقاراستىڭ بار ەكەنىن كورسەتىپ بەرگەن. سۇراۋ سالىنعانداردىڭ كوپشىلىگى ولاردىڭ بالالارى قازىرگى ەرەسەك امەريكالىقتارعا قاراعاندا از قارجىلىق ءمۇمكىندىكتەرگە يە بولىپ, بۇتىندەي العاندا, باقىتتى ءومىر سۇرۋدە دە ولقى- لىقتارعا تاپ بولۋى ءمۇمكىن, دەپ مالىمدەگەن. تەك 13 پايىزى عانا ولاردىڭ بالالارى جاق- سى ماتەريالدىق جاعدايعا قول جەتكىزىپ, بۇلارعا قاراعاندا ايتارلىقتاي قارجىلىق ءمۇمكىندىكتەرگە يە بولادى دەپ ەسەپتەيدى. سونىمەن بىرگە, سۇراۋ سالىنعانداردىڭ 52 پايىزى امەريكالىقتاردىڭ كەلەسى بۋىنى اناعۇرلىم از قامتاماسىز ەتىلگەن جاعدايدا ءومىر سۇرەدى, دەپ اتاپ كورسەتكەن. امەريكالىقتاردىڭ ءوز بولاشاقتارىنا سەنىمسىزدىكپەن قاراۋىنا ستۋدەنتتىك بورىشتارىنىڭ تەرىس احۋالى سەبەپكەر بولىپ وتىر. نيۋ-يورك فەدەرالدىق رەزەرۆتىك بانكتىڭ 2015 جىلدىڭ ساۋىرىندە جاريالاعان ءمالىمەتتەرىنە قاراعاندا, ءوز بورىشتارى بويىنشا دەفولتقا جول بەرگەن ستۋدەنتتەر سانى 2012 جىلى ءبىر جىلدا 1,2 ميلليون ادامعا ءوسىپ شىققان. دايىنداعان سەيفوللا شايىنعازى, «ەگەمەن قازاقستان».
