كيە
كوپتەگەن ەلدەردى ارالادىم... بىراق ءبارى دە ءوزىم تۋىپ-وسكەن قازاعىمنىڭ جەرىنە, الاتاۋدىڭ ءبىر بوكتەرىنە جامباستاي جىعىلعان ءۇش قوڭىر توبەگە جەتپەدى. بالالىعىمنىڭ, ساعىنىشىمنىڭ التىن قازىعى سوندا ەكەن...
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قارا جەر جارالعالى قازاعىمنىڭ, شىن ءسۇيىپ, شىن تۇسىنگەن ازابىن كىم؟ جۇرەككە قولدى قويىپ نيەت قىلدىم, جەتتى دەپ تاريحىمدى جازاتىن كۇن. ۋاقىتتىڭ ديىرمەندەي تاسى اينالاد... ۇل تۋسا, باۋىرىڭا باس ايمالاپ. تاعدىردى اللا عانا ءناسىپ ەتىپ, تاريحتى تۇلعا عانا جاساي الماق! جاناردىڭ جاۋدىرەتىپ نۇرىن الا, بۇل كۇندى كۇتتى قانشا ۇلى دالا. ۇل تۋدى ءبىر اناسى التى الاشتىڭ, كۇن شىقتى اراي شاشىپ قۇبىلاعا. كۇن شىقتى اراي شاشىپ اسپانىما, ءدۇنيا كىلت اينالدى باسقا اعىمعا. ول انا ۇل تۋماپتى, نۇر تۋىپتى بۇگىنگى وزەك بولار داستانىما. ول ۇلدىڭ زاتى – نۇردان, اتى – سۇلتان! كەش تۋعان زارىقتىرىپ ۋاقىتىنان. جارالعان جان الەمى كۇلتەگىندەي, حالىقتىڭ ارمان, تىلەك, باقىتىنان. قالاۋىن قابىل قىل دەپ قۇس – كوڭىلدىڭ, اسىعى الشىسىنان تۇسكەن ۇلدىڭ. اللادان مادەت تىلەپ جاتقان شىعار, باۋىرىندا ءابىش اكەي ۇشقوڭىردىڭ. ادال بوپ اقىرەتتىك جان-جارىنا, قارايلاپ قوڭىر تىرلىك, مال-جانىنا. ۇلتىنا تۇتقا بولار پەرزەنت سىيلاپ, ول دا, انە, ءۇنسىز جاتىر ءالجان-انا. جاناردىڭ جاۋدىرەتىپ نۇرىن الا, بۇل كۇندى كۇتتى قانشا ۇلى دالا. ۇل تۋدى ءبىر اناسى التى الاشتىڭ, كۇن شىقتى اراي شاشىپ قۇبىلاعا. ەل ءۇشىن جەردى شارلاپ ۇشقان ۇلىم, ۇلت ءۇشىن اياماعان كۇش-دارىنىن. قازاقتا ەر تۋمايدى ەندى سىزدەي, جارىلىپ كەتسە دە ءوتى دۇشپانىمنىڭ. بابالار ارمانداعان ىزگى ۇمىتپەن, ارىلدى دانا حالىق ءجۇز كۇدىكتەن. – نۇراعا, و نە دەيسىز؟ ءبىز دايىنبىز!!! تاريح تۇر ساحنادان ءسىزدى كۇتكەن... رۋح ماعان ارى ءۇشىن جانىن ساداعا ەتەتىن وسىنداي تەكتى حالىققا,مەنى ۇلىم دەپ, پەرزەنتىم دەپ توبەسىنە كوتەرگەن حالىققا, ارعى-بەرگىدەگى قازاق بالاسىنىڭ بىردە-ءبىرىنىڭ پەشەنەسىنە بۇيىرماعان باقىتتى – تولىققاندى, تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋدىڭ باسىندا بولۋ باقىتىن بۇيىرتقان حالىققا قىزمەت ەتۋدەن ارتىق ەشتەڭەنىڭ كەرەگى جوق, وسى جولدا مەن بويىمداعى بار قايرات-قابىلەتىمدى, ءبىلىم-بىلىگىمدى اياماي جۇمسايمىن, قانداي تاۋەكەلگە دە بارامىن.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
باس يەم بۇل دالاعا بايتاعىم دەپ, باسىڭنان وتكەن مۇڭدى ايتامىن كوپ. ارمانى ابىلايدىڭ ورىندالدى-اۋ, فەنيكس قۇس سياقتى قايتا تۇلەپ. باعزىدا كوككە ۇلىعان كوكبورى ەدىم, جۇرەكتى قارسى ايىرىپ شەككەن شەرىم. اسپانعا شاشۋ شاشىپ جاتىرمىسىڭ, ءوز قولى ءوز اۋزىنا جەتكەن ەلىم. اق نايزا قولدا ويناعان تولعامالى, اق ساۋىت, اق بەرەندەر جولدا قالدى... مۇنداي كۇن – قارقالازي, ىرگەم ءبۇتىن, بولعان جوق قازاق قازاق بولعالى ءالى. پىراقتاي مارەسىنە جەتەر دارا, قازاقتى شىڭ باسىنا كوتەردى اعا... ۇققانعا: “–مەن ابىلاي ەمەسپىن...” – دەپ, ايتقان جوق ەلباسىمىز بەكەر عانا. الىستى مويىنداتقان ىسپەن ءىرى, بىلەدى دوس-دۇشپانىڭ ىشتەن مۇنى. اناسى ايان بەرگەن اق مىلتىقتاي, اللانىڭ التى الاشقا تۇسكەن نۇرى. ءاز بابا, ارۋاقتار كوكتە تۇرىپ, ەل باستار ەر ۇلىنان ەتكەن ءۇمىت. جوتالى قىزىل الا جولبارىستاي, كەشەگى قاراسايدان جەتكەن رۋح! ەل بيلەۋ – ەكى دۇنيە عاراساتى, التىننان ءمۇسىن قويسا جاراسادى. ۋىزداي ۇيىپ تۇرعان مىناۋ قوعام – نۇرسۇلتان, نۇراعامنىڭ – پاراساتى. اق نايزا قولدا ويناعان تولعامالى, اق ساۋىت, اق بەرەندەر جولدا قالدى. مۇنداي كۇن بۇرىن-سوڭدى تاۋاريحتا, بولعان جوق, قازاق-قازاق بولعالى ءالى. ...وڭ ءىسىڭ نيەت ەتكەن وڭعارىلسىن, جان پيدا نامىسىڭدى قورعاۋ ءۇشىن. جانارى ور كيىكتەي ويقاستاعان, ازۋى – التى قارىس جولبارىسىم! تۇلعا ءار حالىقتىڭ تاريحىندا ەسىمى ماڭگى وشپەستەي ەل جادىندا ساقتالاتىن تاريحي تۇلعالار بولادى.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
وتتان ساقتاپ, وقتان قورعار بەرەن بوپ, نە بولسا دا پەشەنەمنەن كورەم دەپ. ەلىڭ ءۇشىن ءتۇستىڭ تالاي دوداعا, “كۇن استىنان ورىن تاۋىپ بەرەم!” – دەپ. ەمەن قۇساپ ەرەك بىتكەن ەرەنىم, كوز جەتپەسكە وي جەتكىزگەن تورەلىم. سەرتكە ۇستاعان سەمسەر سىندى جارقىلداپ, “حالقىم ءۇشىن جانىم قۇربان!” – دەپ ەدىڭ. ىرىكپەستەن لىقسىپ كەلگەن سەزىمدى, جاسىرماستان جاسقا تۇنعان كوزىڭدى. (ۇمىتقان جوق, ۇمىتپايدى بۇل حالىق!) “اينالايىن, ەلىم!” – دەگەن ءسوزىڭدى. قىزعانادى-اۋ, كەيبىرەۋلەر باعىڭدى, ارداقتاۋعا ارى جەتپەي نار ۇلدى. ءسىز جاساعان ەركىن, بەيبىت قوعام بۇل – شۇبەرەككە ءتۇيىپ ءجۇرىپ جانىڭدى. ەل بيلەۋدىڭ قيامەتىن سەزەم مەن, ەلدى باستاپ وتكەلى جوق وزەننەن, الىپ ءوتتىڭ, ەل باسىنا كۇن تۋىپ, ەتىكپەنەن سۋ كەشەتىن كەزەڭنەن. باردىڭ قانشا نارتاۋەكەل قادامعا, تۇسىنىكسىز كورىنگەنمەن نادانعا. سۋدىڭ ءوزى جول بەرەدى ەكەن عوي, جۇرەگىندە وت لاۋلاعان ادامعا. سىنشى كوپ قوي بىتكەن ىسكە سىنايتىن, عۇمىر كەشتىڭ ۇلتىڭ ءۇشىن ۇنايتىن. جاتىر ەلىم كۇندىز-ءتۇنى توي تويلاپ, قۇرمەتىنە قۇربان شالىپ قۇدايدىڭ. شارتاراپقا بايلىعىمەن بايقالعان, قازاعىمدى باقىتسىز دەپ ايتا المان. سارا جولعا ءتۇستى ەلىم ءتاۋبا دەپ, جورعا سىندى ءتورت اياعى تايپالعان. اتاجۇرتتىڭ كەرەگەسى كەرىلىپ, وعىلاندار اتقا قوندى تەبىنىپ. ارمانداعان, ءسىز اڭساعان ءداۋىردىڭ, كوكجيەگى كوز ۇشىنان كورىنىپ. ...باس يەسىز كورگەن قىزىق مانسىزدەي, ەل باقىتتى ەلتۇتقاسى بار سىزدەي. “ەر قادىرىن ەل بىلەدى”, – دەۋشى ەدى, ەل قادىرىن ەر بىلەدى ءدال سىزدەي!!! ەلتاڭبا ءبىز ۇلى جولعا شىقتىق, ارماندى ساپارعا اتتاندىق. قولىمىزدا – تاۋەلسىزدىكتىڭ كوك تۋى, ەلتاڭبامىزدا – بار حالىقتىڭ باسىن بىرىكتىرەر كيەلى شاڭىراعىمىز, ارمانىمىزدى العا اپارار قاناتتى پىراقتارىمىز بار.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ەلوردام قازاعىمنىڭ ءتورى ەمەس پە, الەمنىڭ بار ەلىمەن تەڭ ەمەس پە! وزگەگە ءوزىمىزدى تانىتاتىن, ەلتاڭبا ەلباسىنىڭ ءمورى ەمەس پە! قازاقتىڭ بۇگىنگى مەن بۇرىنعىسىن, تاريحىن تەرەڭ تانىپ ۇعۋ ءۇشىن. قاراساڭ ەلتاڭباما كوز تويادى, كورگەندەي شىن ونەردىڭ تۋىندىسىن. ارىدەن سىر تارتادى قويۋلانعان, قوس جەردەن قوشقارمۇيىز ويۋلانعان. تىلسىم ءبىر الەمگە بوي ۇراسىڭ, شىعا الماي شەجىرەدەن ويىڭدى العان. شاڭىراق ورتادا تۇر تىرەگىمدەي, ولمەيتىن رۋحىمنىڭ رەڭىندەي. بارلىق ۇلت تاتۋ-ءتاتتى بولسا دەگەن, مەيىرىمدى ەلباسىنىڭ جۇرەگىندەي. كوركەيىپ كوگەرسىن دەپ قۇراقتارىم, اۋەگە قانات جايعان پىراقتارىم. قورعاپ تۇر مۇيىزىمەن كوكتى تىرەپ, كەلەشەك ۇرپاعىمنىڭ مۇراتتارىن. وي-ارمان ۇيلەسىممەن ورنەك ءورىپ, بايلانعان و, وسىناۋ جەرگە بەرىك. تاۋەلسىز ەگەمەن ەل – ەلتاڭبامدا, بارادى كوكتى كەزىپ دوڭگەلەنىپ. باسسا دا بار عالامدى قارا تۇمان, قوزعالماس مىناۋ جۇلدىز دارا تۇرعان. سياقتى نۇراعامنىڭ ۇستانىمى, سويلەيتىن ماڭدايعا الىپ ار اتىنان. ول جۇلدىز – تەمىرقازىق ماڭدايداعى, جۇلدىزعا تالاي قازاق سامعايدى ءالى. ەلتاڭبام وزگەرمەيدى ەل اماندا, ءسوزىم دە وزگەرمەيدى تاڭدايداعى. كوك اسپان تۇرسىن سولاي زەڭگىرلەنىپ, داۋىرلەپ ەل تۇرلەنىپ, جەر گۇلدەنىپ. الدىمەن ەلتاڭباما ءتاۋ ەتكەيسىڭ, ىنتىقساڭ ءبىزدىڭ ەلدى كورگىڭ كەلىپ. شاڭىراق ورتادا تۇر تىرەگىمدەي, ولمەيتىن رۋحىمنىڭ رەڭىندەي. بارلىق ۇلت تاتۋ-ءتاتتى بولسا دەگەن, مەيىرىمدى ەلباسىنىڭ جۇرەگىندەي. ءانۇران ءوز مەملەكەتىمىز ءۇشىن ماقتانىش سەزىمىنە بولەپ, ءبىرتۇتاس وتباسى سەزىمىن سەزىنۋگە, قازىر بۇكىل دۇنيە ءجۇزى بىلەتىن رەسپۋبليكا تۋىن, ەلتاڭباسىن, گيمنىن ارداقتاپ, قۇرمەتتەۋگە ءتيىسپىز.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ۇلدارىم تورگە شىقسا بايراقپەنەن, باستالار ءانۇرانىم ايباتپەنەن. رۋحتىڭ ۇلاعاتتى كوزى ەمەس پە, ءانۇران – ءار قازاققا قايرات بەرگەن. ءانۇران – مەنىڭ وتتاي ار-نامىسىم, نامىسىم زاۋ بيىكتەن اڭعارىلسىن. ءانۇران ايتىلعاندا كەۋدەمدەگى, جۇرەگىم دايىن تۇرار سامعاۋ ءۇشىن. وسىناۋ جەر مەن كوكتىڭ اراسىندا, الاشتىڭ قامقور بولعان بالاسىنا. ءانۇران – قازاعىمنىڭ تاعدىرى ەدى, تاپسىرعان نۇرسۇلتانداي داناسىنا. ەرلىكتىڭ باسى بار دا, جوق اياعى, كوڭىلىم ۇرانداسام توعايادى. كوتەرسە قوزىپ كەتەر قاي-قايداعىڭ, ءبورىلى بايراعىمداي و, باياعى! ۇرانداپ جاۋعا شاپقان اتا-بابام, ۇرانداپ ەل-جۇرتىنا باتا قىلعان. ءانۇران بىرگە بارىپ, بىرگە قايتار, ەلباسى ءار اتتانعان ساپارىنان. ءار ءسوزى, ءاربىر جولى وي ۇقتىرىپ, كەۋدەدەن ورىن العان ويىپ تۇرىپ. تەربەلەم انۇرانعا, جانىم بالقىپ, قولىمدى جۇرەگىمە قويىپ تۇرىپ. ەرىكسىز باس يەسىڭ دانا تىلگە, ۇمتىلعان جاڭا ءداۋىر, جاڭا كۇنگە. ەلىمدى مەكەندەگەن بارشا حالىق, شىرقاسا ءانۇراندى انا تىلدە. شايقالماي نىق تۇرسىن دەپ شاڭىراعىم, وتكىزگەن وي-ەلەكتەن ءبارى, ءبارىن. ەلباسى قالامىنىڭ ۇشى تيگەن, ۇلتىمنىڭ ماقتانىشى – ءانۇرانىم! ۇلى وتان – نۇرلى وتانىم – تابىنارىم, بولاشاق ماقساتىنان ءمان ۇعامىن. شىرقالىپ جاتسا, شىركىن, سالتاناتپەن, كۇنى-ءتۇن كۇللى الەمدە ءانۇرانىم. ءانۇران – مەنىڭ وتتاي ار-نامىسىم, نامىسىم زاۋ بيىكتەن اڭعارىلسىن. ءانۇران ايتىلعاندا كەۋدەمدەگى, جۇرەگىم دايىن تۇرار سامعاۋ ءۇشىن. كوك بايراق قازاقستاننىڭ اسپان تۇستەس تۋىنىڭ بەتىندە التىنعا اينالعان بۇركىت قانات كەرگەن. وسىناۋ تاۋەكەلى كەلىسكەن, مازمۇندى دا ماعىنالى نىساننىڭ بويىندا تابيعات تا, تىرشىلىك تە, تاريح تا توعىسىپ جاتىر.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەن وسىناۋ جەردەمىن, جەردەگى قالامىمدا تاعدىرىمنىڭ كەرمەگى. ماڭدايىما تۇرىپ قالعان اعىپ كەپ, عاسىرلاردىڭ ايعىز-ايعىز ورنەگى. كەرمەگىمدە – كەشەگىمنىڭ ءزارى بار, ورنەگىمدە – ءومىرىمنىڭ زارى بار. بوزدار بولسا مەن بوزدايىن بوتاداي, جۇرەگىمدە ارۋانا ەلدىڭ قانى بار. سول قايعىنى جويۋ ءۇشىن, عاسىرلىق – ارمانىمدى الماۋ ءۇشىن عاسىل عىپ. وۋ, كەر دالام سويلەسىن دەپ بيىكتەن, باتىر تۋدىڭ كۇركىرەگەن كۇيىكتەن. اقىن تۋدىڭ ۇلان-عايىر تۇرانعا, ءبورىنىڭ دە كوكىرەگىن يىتكەن. ولار سەنىڭ بۇلدىرگەن جوق ءتىلىڭدى, ولار سەنىڭ سولدىرعان جوق گ ۇلىڭدى. سودان بەرى جازىلىپ سان عازالدار, قيرامادى دەيسىڭ نە ءدۇر مازارلار. و, تۋعان ەل – مەن سەن ءۇشىن شاتتانىپ, ءھام كۇيرەدىم ساعان تونگەن اجالعا ءار. باسىبايلى بوتەن تۇتىپ بالامدى, سىيلاۋدان دا قالىپ مۇلدەم انامدى. يگەرە الماي يىرىمگە كەتەم بە, دەپ ويلاۋشى ەم جات بيلەگەن سانامدى. ءتىلىم, ءدىلىم – عۇرىپتارىم – كۇش, قانىم, قايتا اينالىپ قونسا راس ۇشقانىم. بوساعامدا سۇيەك ءمۇجىپ توبەتى, ەندى قايتىپ تورگە وزباسىن دۇشپانىم! بىرلىگىمدى تاپسام-داعى جوعالعان, قايدان تابام تاريحىمدى تونالعان. تار جاتىرىن جارىپ شىققان قۇلدىقتىڭ, ءسابي ەلگە ساۋلەڭدى قۇي و, جالعان. كارىن قايتا توكپەسىن دەپ جات ءامىر, و, بابالار ۇرپاعىڭا باتا قىل. ۇمبەتتەرىڭ ۇمىتىنە ەر سالدى, قولىڭ بوس پا, دەمەپ جىبەر ا, ءتاڭىر! تامىرىنان تاراتىلىپ تەكتى ءسوز, ال, ارمانشىل اسىل حالقىم كوكتى كەز. كوك بايراقتى, قىران تەكتى قازاققا, كۇن استىندا قانات جايار جەتتى كەز! استانا ۇلتتىق تۇتاستىعىمىزدىڭ ماسەلەسى ەڭ وتكىر قويىلعان ارعى توقتامىس پەن ەدىگە, بەرگى تاۋكە مەن ابىلاي زاماندارىندا بيلىك ورداسىنىڭ بۇل ماڭايعا قايتا-قايتا كوشىپ كەلىپ, كوشىپ كەتۋىندە دە كوپ سىر بار.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كەتكەنىن تالاي باسقاعا كەگىم, تاستارعا جازىپ تاستاعان ەدىم. جارقىراپ نۇرىڭ تۇرسىڭ با جايناپ, بەكزادا, دەگدار – استانام مەنىڭ! كىندىگىن تاۋىپ ۇلى دالانىڭ, الدىمنان شىقتى ك ۇلىپ ارمانىم. نۇرسۇلتان سالعان نۇرلى قالانىڭ, كوشەسىندەگى گ ۇلى بولامىن. شاشىڭدار شاشۋ, قىرمىزى كىلەڭ, تويلاڭدار ماڭگى ۇل-قىزىم, ەرەن. ءتۇن مەنەن تاڭنىڭ اراسىنداعى, سارىدە تۋعان جۇلدىزىم سەن ەڭ. بايلىق پەن قۇتقا تەگەنەڭ تولىپ, تورتەۋىڭ تۇگەل – توبەدەن قونىپ. اينالا ۇشقان التى قاز قۇساپ, التى الاش ەلىم ەگەمەن بولىپ... تارقادى شەرىم, كونە سارىنىم, سايابىر تاپپاي نەگە ارىنىم. قۇنى كەتسە دە نۇرى شالقىدى-اۋ, قان قۇسىپ وتكەن كەنەسارىنىڭ. الىستا قالعان ساعىمداي ءبىر كۇن, كوڭىلىن باۋراپ لاعىلداي ىرىم. اقوردا تۇرعان بۇگىنگى جەرگە, اق شاتىر تىككەن ابىلاي بۇرىن. ارقانىڭ مىناۋ ءتوسىن جايلاعان, باباڭ دا تالاي شەشىم بايلاعان. قالا سالسام دەپ قاسىم قالاعان – ەسىلدىڭ بويىن... ەسىم ويلاعان... ماقساتقا جەتتىك ءمانى كەتپەگەن, جۇرەكتى جارىپ ءدانى كوكتەگەن. امانات بولعان استانام مەنىڭ, كەرەي حان مەنەن جانىبەكتەردەن. كىندىگىن تاۋىپ ۇلى دالانىڭ, الدىمنان شىقتى-اۋ, ك ۇلىپ ارمانىم. نۇرسۇلتان سالعان نۇرلى قالانىڭ, كوشەسىندەگى گ ۇلى بولامىن. اسپاعان ەلىم, تاسپاعان ەلىم, تاريحىن قايتا باستاعان دەدىم. جۇمىر جەر, كەنەت, جۇزىك بوپ كەتسە, گاۋھارداي جانعان – استانام مەنىڭ! اقوردا ءبىز – الىس ساپارعا بەل بۋىپ, كەمەمىزدى تاۋەكەل دارياسىنا تۇسىرگەن ەلمىز, ەلەس ءۇمىتتى ەمەس, ەرلىك پەن ەلدىك مۇراتىن كەمەمىزدىڭ تۇعىرىنا تۋ ەتىپ بايلاعان ەلمىز.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ەل بولدىق ەتەك جاۋىپ ەگەمەندى, تورتەۋىم تۇگەل قونىپ توبەدەگى. ءيىتىپ يگى ماقسات, ازات ارمان, اقوردام قۇتقا تولدى دودەگەلى. اقوردام – شاڭىراعىم, شامشىراعىم توزاڭنان تاعدىرىمدى ارشىپ الدىڭ. قالما دەپ وزگە جۇرتتىڭ قاتارىنان, الدىمنان ءۇمىت جاعىپ قامشىلادىڭ. اعارىپ, ساۋلە شاشىپ قۇبا تاڭىم, ءدۇبىرلى توپقا كىردىڭ نۇر وتانىم. وتىرسىڭ اقىلىڭمەن سايالاتىپ, بار ەلدى بالاسىنداي ءبىر اتانىڭ. مەن سويلەپ كورگەن ەمەن جاعىنعالى, ۋاقىتتىڭ ءدال وسىناۋ شاعى ءماندى. سونسە دە تاڭ الدىندا شولپان جۇلدىز, سونبەيدى اقوردانىڭ شامى ماڭگى. اقوردام پايىمىڭنان ميات تامعان, اي تۋار ءدال توبەڭنەن قياقتانعان. نۇراعام تاقتا وتىرىپ بيلىك ايتسا, باياعى بۇمىن قاعان سياقتانعان. اقوردام, باستى وردام – باعانالى, حالىققا ءسوز جولداعان ماعىنالى. تۇرعاندا جەر بەتىندە قازاق امان, ارنالار تالاي داستان ساعان ءالى. اقىن با وزەكتى وتپەن ورتەمەيتىن, وتانسىز مەن جەتىممىن, مەن كەدەيمىن. اقوردام بۇل حالىقتىڭ ەشكىمى جوق, وزىڭنەن وزگەگە كەپ ەركەلەيتىن. ەلباسىم – ەل سايلاعان دارا شىڭىم, قالىڭ جۇرت قادىر تۇتقان – قاراشىعىم! استانا باسى بولسا قازاعىمنىڭ, اقوردا جانى ەمەس پە الاشىمنىڭ. اقوردام وقشاۋ بىتكەن قىر باسىندا, عالامنىڭ ءتىلىن تاۋىپ سىرلاسۋدا... نۇراعام – ەرەن ەرىم, كەمەڭگەرىم, اقىلى قىرىق حاننىڭ ءبىر باسىڭدا. مەن سويلەپ كورگەن ەمەن جاعىنعالى, ۋاقىتتىڭ ءدال وسىناۋ شاعى ءماندى. سونسە دە تاڭ الدىندا شولپان جۇلدىز, سونبەيدى اقوردانىڭ شامى ماڭگى. شەكارا مەملەكەتتىك شەكارا – تاۋەلسىزدىكتىڭ باستى بەلگىلەرىنىڭ ءبىرى. ەل مەن ەلدى تابىستىراتىن دا – شەكارا, تارتىستىراتىن دا – شەكارا. دوستىق تا وسى جەردەن كورىنەدى, قاستىق تا وسى جەردەن كورىنەدى.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مىناۋ تاۋلار, مىناۋ بايتاق جازىقتا وزگەلەرگە جەم بوپ كەتپەي ازىققا. بابالاردىڭ اماناتىن قان سىڭگەن, وڭاي بوپ پا ساقتاپ تۇرۋ از ۇلتقا. عالامزاتپەن تاۋىپ ورتاق, جاراسىم, بىتىستىرگەن ەل مەن ەلدىڭ اراسىن. بۇگىنگى – ءبىز, ەرتەڭگى – ءسىز – جاس ۇرپاق... ارداق تۇتار نۇرسۇلتانداي اعاسىن. ەل قورعانى – ەلباسىنا – ەل تىرەك و بۇل دالا ەسكە نەنى كەلتىرەد!!! و شەتى مەن بۇ شەتىنە جەتەم دەپ, اتا جاۋىم كەتكەن تالاي تەنتىرەپ. ىرگەڭ اشىق, داۋىل تۇرسا – ەل الاڭ, الاڭداۋمەن قالايشا كۇن كورە الام. ەلباسىنىڭ ءوزى باس بوپ قام جاساپ, مىناۋ مەنىڭ قازىق قاققان شەكارام! قىزعالداعى قاتار ءوسىپ يرەنمەن, ەلدىڭ شەتى مامىراجاي كۇيگە ەنگەن. ەي, قاستەرلى ۇلى دالام امان بول, ءار سۇيەمى قان مەن سۇتكە يلەنگەن. ەرمەك ەمەس ەل تاعدىرى ەرىككەن, كىم بىلەدى الدان ءبىزدى نە كۇتكەن. بۇعان دەيىن ەشبىر تۇلعا بولعان جوق, قازاق جەرىن زاڭ جۇزىندە بەكىتكەن. مۇنىڭ ءبارى ەلدى ويلاعان ەر ءىسى, الاڭسىز كۇن كەشۋ ءۇشىن ەل ءىشى. جارعاق قۇلاعى تيمەي جۇرگەن جاستىققا, ەلباسىنىڭ بەينەتىنىڭ جەمىسى. ءبارى-داعى ادامزاتتىڭ نيەتىندە, بۇلت تونبەگەي شەكارامنىڭ شەتىنە. جاتىر مەنىڭ اتاجۇرتىم شالقايىپ, دوڭگەلەنگەن جۇمىر جەردىڭ بەتىندە. ءۇنى جەتكەن, داڭقى كەتكەن عالامعا, ەلباسىم بار تاپتاتپايتىن تابانعا. شەكارامدى ەشكىم بۇزىپ وتپەسىن, مەن دە وتپەيمىن اقىل, ەسىم اماندا! كوشباسشى تورتكۇل دۇنيەنىڭ ءتورت قۇبىلاسىنان تۇراقتى دوس, اينىماس ارىپتەس, ساپارلاس سەرىكتەس, قوڭسىسى بۇزىلماس كورشى تاپقان قازاقستان جاڭا مىڭجىلدىقتىڭ ۇلى كوشىندە كەرۋەن تارتىپ كەلەدى.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ۋاقىتتىڭ كوزىمەنەن قاراپ ەدىم, ەلباسىم جول باستاپ تۇر دارا مەنىڭ. جاڭاشىل بولمىسىمەن, وي كۇشىمەن يىتكەن دىنگە بەرىك اراب ەلىن. قۇران عوي پەندەگە ورتاق ار تولەمى, اللاعا يىلدىرگەن جارتى الەمدى. حوسني مۇباراكتىڭ ءوزى كۇتىپ, ەلباسىن مەيمان ەتكەن مارتەبەلى. ءار جاستىڭ يمان توقتاپ ساناسىنا, الاشتىڭ اق كۇن تۋىپ بالاسىنا. اي كۇمبەز, اق مەشىتتەر بوي كوتەردى, قازاقتىڭ قالاسى مەن دالاسىندا. ەل دەسە – ەلباسىم دەپ ال, ماقتانام, سابىرلى ساياساتىن سالماقتاعان. تاۋەلسىز مەملەكەتتەر ءبىر اۋىزدان, تۇركىنىڭ نۇرسۇلتانىن ارداقتاعان. ارنەدەن سۇرىنسە ەگەر سەسى قايتىپ, تۇزەلەر مىناۋ ەلدىڭ كوشى قايتىپ. ۇيرەنگەن مىنەزىمەن ەلباسىمىز, قاي كەزدە وتكىر سويلەپ, كەسىپ ايتىپ. قول سوزىپ ۇمتىلعان جوق بوس تۇعىرعا, ءىس قىلدى دوستى سىيلاپ, دوستى ۇعىنا. بىلەدى بۇكىل الەم توككەن تەرىن, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستىعىنا. اتقارعان ەلباسىنىڭ وردالى ءىسى – ادامزات قوعامىنا قولعابىسى. اتالار بارلىق تىلدە نۇرسۇلتان دەپ, وسىناۋ ورتا ازيا جولبارىسى. بيلەمەي بويىن ۇرەي, ويىن كۇدىك جاتاتىن سالتاناتپەن تويىن قىلىپ. ورتالىق ازيانىڭ ءوزى بۇگىن, ساناسار استاناعا مويىن بۇرىپ. سەزىنگەن جۇرەگىمەن عالام دەمىن, تىلەيدى ۇزاق عۇمىر ساعان ەلىڭ. قولىندا كوك بايراعى كوش باستاعان, اقبوز ات مىنگەن اردا اعام مەنىڭ. ەشكىمنىڭ الا ءجىبىن اتتاماعان, جۇرەدى سۇيگەن ق ۇلىن ساقتاپ اللام. كوشىڭىز توقتامايدى كوكتىڭ ۇلى, تۇرعاندا ءسىزدى قولداپ حاق-تاعالام! تۇركىنىڭ دىڭگەگى قازاق دالاسى – ۇلى تۇركى ەلىنىڭ قارا شاڭىراعى.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
بۇل اڭىز بار ما, جوق پا ەل ەسىندە, مەن سوعان سەنەم, سەن دە سەنەسىڭ بە؟ جاي كوزگە كورىنبەيتىن ەلباسىنىڭ, اق بۇلتى ەرىپ جۇرەر توبەسىندە. اپپاق بۇلت رۋحى ما بابالاردىڭ, ويلاعان دالا قامىن, بالا قامىن. شىنىمەن رۋح دارىپ, باق قونباسا, قالايشا نۇراعامداي بولا الار كىم؟! ءوز-ءوزىن كوپ ىزدەگەن, جوقتاپ انىق, تابانىن مۇزعا توسەپ, وتقا قارىپ. قازاققا بۇكىل عالام جالت قارادى, جۇرەگى قايتا سوققان, توقتاپ بارىپ. ايتا السام اقيقاتتى نارقىن كەسىپ, كوكتەگەن اتاجۇرتتان پارقىم ءوسىپ. بۇگىنگى قازاق ەلى – قازاقستان, تۇركىنىڭ بار ۇلىنا – التىن بەسىك. ىشىندە اق شىمىلدىق ك ۇلىمدەتكەن – ارۋدى... اتقا قونسا دۇبىرلەتكەن. ۇرپاعى باسقا ەمەس, مىنا بىزدەر تىزەسىن جارتى الەمنىڭ دىرىلدەتكەن. بۇل دالا – ۇلى دالا – ناناسىڭ با, تۇسىرگەن تالايلاردى ساباسىنا. قايتادان ءتۇپ قازىعىن اڭساتتىردى, نۇراعام ءيسى تۇركى بالاسىنا. ەر قۇنى – ەلدىڭ جوعىن بار ەتۋدە, ارزيدى ونداي تۇلعا ءان ەتۋگە. ءبىر كەزدە باعى تايعان بوساعاعا, بۇل كۇندە كۇللى تۇركى ءتاۋ ەتۋدە. باۋىرىن باعالاعان جۇرت ادەمى, جۇرەكتى جارىپ شىعىپ ءدۇر سالەمى. نۇراعام قاشان بارسا الدان شىعار, الدىنا بارىپ توسىپ تۇركى الەمى. ءوز-ءوزىن كوپ ىزدەگەن, جوقتاپ انىق, تابانىن مۇزعا توسەپ, وتقا قارىپ. قازاققا بۇكىل عالام جالت قارادى, جۇرەگى قايتا سوققان, توقتاپ بارىپ... جولىنان شەگىنەر مە شەشىمى اسقاق, قازاققا جاڭا تاريح ەسىك اشپاق. تاۋەلسىز ەگەمەن ەل – قازاقستان بارادى بار تۇركىنىڭ كوشىن باستاپ! سىرتقى ساياسات بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان بارلىق كورشى مەملەكەتتەرمەن تۇراقتى, بولجامدى قارىم-قاتىناس جاساپ وتىر... قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتى ەلدىڭ تەز ارادا ەكونوميكالىق دامۋىنا, ونىڭ الەمدەگى ماڭىزىن كوتەرۋگە جاردەمدەسۋگە باعدارلانۋعا ءتيىس.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
شۇكىر, اللا, تاڭىم اتتى اعارىپ, باس كوتەردىك ءدۇر-دۇنيە جاڭارىپ. كەرەك, بىراق, ۇلتتى ساقتاپ تۇرۋعا, سارى مايدان قىل سۋىرار دانالىق. ءيا, وسىناۋ بەيبىت, نۇرلى كۇن ءۇشىن شاشىپ-توكپەي مىناۋ ەلدىڭ ىرىسىن. ويلانۋعا مىندەتتىمىز ءبارىمىز, سىرتقى الەمنىڭ تانىپ, باعىپ تىنىسىن. كەرى تەپپەي وزەگىنەن وزگە ەلدى, سارالايتىن ۋاقىت تۋدى بەزبەندى. ءتۇبى ءبىرىن كۇللى ادامزات ۇمىتپاي, ءبىر جاعادان باس شىعارار كەز كەلدى. وتتىك تالاي نەبىر قيىن وتكەلدەن, ارمانىمىز شەكتەلگەن جوق, شەكتەلگەن. تۋرا جولمەن كەلە جاتىر قازاعىم, جيھانكەزدەي كوپتى سەزىپ, كوپ كورگەن. پاراساتپەن تەرەزەسىن تەڭگەرگەن, ساياساتپەن سىرتقى جۇرتتى مەڭگەرگەن. ات تىزگىنىن ۇستاپ وتىر ەلباسى, بارلىق كورشى, بارلىق شەتكى ەلدەرمەن. حالىق قانشا باستارىنان باق تايعان, ۋاقىتىنان ىلەسە الماي قاپ قويعان. ال, نۇراعام كەدەرگىنىڭ بارىنە, گروسسمەيستەر سەكىلدى ءبىر مات قويعان. سىرتقى جۇرتتان قاۋىپ تە كوپ, قاتەر دە ىشتەن شالار مۇمكىندىككە اكەلمە. جاقىنىمدى جاتتاي سىيلاپ ۇيرەنگەم, سىرىن بەرمەي سىناساتىن جات ەلگە. تولە بيدەي ءسوز كوتەرىپ توبەدەن, قازىبەكتەي سىر سۋىرىپ كونەدەن. بۇكىل جۇرتتىڭ ءتىلىن تاپقان نۇراعام, ايتەكەدەي قىمبات بىزگە ونەگەڭ. ماقساتىنا تىكە تارتقان توتەلەپ, ءبىز جەتەتىن ارمان, اڭسار وتە كوپ. ەل اسپانى اشىق بولسىن دەگەن ءبىر, ىزگى مۇرات ەلباسشىسىن جەتەلەپ... ءسىز اماندا التى الاشتىڭ ارداعى, قازاعىمنىڭ تۇگەندەلەر جان-جاعى. جانارىنا بار عالامدى سىيعىزعان, ساياساتتىڭ سايىپقىران ساردارى! اتاجۇرت قانداستارىمىزعا قاراتىپ ايتار جايدىڭ تاعى ءبىرى – تاريحي وتانىنا ورالعان اعايىن, ەڭ الدىمەن, “قازاقستانىم ماعان نە بەرەدى؟” – دەپ ەمەس, “مەن قازاقستانىما نە بەرەمىن؟” دەپ ويلاعانى دۇرىس بولار ەدى.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قالايشا اقيقاتتى جاسىرا الام, ءبىر كەزدە بىتىراداي شاشىراعان. الاشتىڭ التىن ايدار ۇل-قىزدارىن, قوستى عوي اتاجۇرتقا باسىن اللام. اڭساعان يەك ارتىپ تىلەگىنە, اتاجۇرت زارىقتىرعان نۇر وڭىنە. باياعى بەيبارىستاي تۋعان جەردىڭ, جۋسانىن تۇمار ەتىپ جۇرەگىنە. نۇرلى كوش نۇرلى ولكەگە قۇيىلسا كەپ, شىبىن جان اتاجۇرتتا قيىلسا دەپ. بۇل كۇنگە جەتە المادى قانشا بوزداق, توپىراق تۋعان ەلدەن بۇيىرسا دەپ. ەل وسى, جەرىڭ وسى – تورلەت ەندى, ورىن جوق قايعى مەنەن شەرگە تەگى. تاۋەلسىز تۋعان جەردىڭ كوك اسپانى, جانىڭدى جاۋھازىنداي تەربەتەدى. ەل وسى, جەرىڭ وسى – زارىقتىرعان, ول كۇندەر ارتتا قالدى قامىقتىرعان. قولداسىپ, قاۋىمداسىپ بەت تۇزەيىك, جۇلدىزداي ەرتەڭىمە جانىپ تۇرعان. كىرگىزىپ از قاۋىمنىڭ بەرەكەسىن, ەلگە ەل قوسىلعانى – مەرەكە شىن. بىرلىگىم اجىراماي تۇرسا وسىلاي, ءتاڭىرىم ءبىزدى كىمنەن كەم ەتەسىڭ. باۋراعان باۋىرلارىن سەل سەزىممەن, باستاعان بولاشاققا ەلدى وزىمەن. جيىلىپ ەلباسىنىڭ سوڭىنا ەرىپ, تۇتاسىپ ۇلت بولاتىن كەلدى كەزەڭ. تۇتاسىپ ۇلتقا اينالۋ – ۇلى ماقسات, الاشتى نۇرسۇلتانداي ۇلى باستاپ... سابيلەر ءوسۋ كەرەك ەلىن ءسۇيىپ, ارمانىن بابالاردىڭ ۇعىپ اسقاق. بار بولساڭ باۋىرىڭا سايالايدى, جوق بولساڭ “دوستىڭ” ءوزى ايامايدى. قازاقتى قازاق قانا شىن ءتۇسىنىپ, قازاقتى قازاق قانا ايالايدى. بەينەت قىل, زەينەتىن كور تىرلىگىڭدە, مىڭ كۇنىڭ ارزيتىنداي ءبىر كۇنىڭە. ايتقان عوي بۇرىنعىلار, ءبىز دە ايتامىز – “قازاعىم, سەنىڭ كۇشىڭ – بىرلىگىڭدە!” ءدىن ءبىزدىڭ ءبارىمىزدى حاققا باستايتىن جول بىرەۋ. سوندىقتان دا دىندەر اراسىنداعى الدەقايدا بەلسەندى ءۇن قاتىسۋدىڭ ۋاقىتى جەتتى. ءبىز كونفەسسياارالىق كەلىسىم ورناتۋىمىز ارقىلى ءدىني نانىم-سەنىم بوستاندىعىن قامتاماسىز ەتتىك.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ءدىن – بىرەۋدىڭ دۇنيەلىك تانىمى, ءدىن – بىرەۋدىڭ ەلدى بۇزار قارۋى. جەردىڭ شارىن ساقتاپ تۇرعان امان-ساۋ, ادامداردىڭ حاققا دەگەن نانىمى. جۇرەگىڭدى توڭدىراتىن مۇز قىلىپ, جاقسىلىققا جىبەرەتىن ءجۇزدىرىپ. قىرقىستىرماي بىتىستىرەر بارشانى, ءدىننىڭ ءتۇبى – تۇسىنگەنگە – ىزگىلىك. ەل بولمايسىڭ وزگە ءدىندى كوپ كۇندەپ, تىرشىلىك قىل ىنتىماققا كوپتى ۇندەپ. ايتقانى بار ەلباسىنىڭ حالىققا: ء“دىننىڭ ءجۇزى ۇستارادان وتكىر”, – دەپ. ۇندەستىگىن ساقتاسىن دەپ عالامزات, پيعىلداردان تازارسىن دەپ قوعام جات. بارلىق ءدىننىڭ باسىن قوستى ەلباسى, ورتاق ويعا توقتاسىن دەپ ادامزات. ەلەستەتەر ەلىم دەگەن ابىزدى, وسىنداي ءىس جاساۋ كەرەك جان ىزگى. ەلوردادا بوي كوتەرگەن عيمارات, سەنىم كىلتىن ساقتاۋىمەن ماڭىزدى. سەنىم باردا ۇلعايادى ءورىسىڭ, عۇمىرلى ءھام باياندى بوپ جەڭىسىڭ. استاناعا باسىن ءيدى تاعى دا, كۇللى دىندەر تاۋىپ ورتاق كەلىسىم. بار ادامزات ءبىر-بىرىنەن نۇر الىپ, ەلورداعا ءتاجىم ەتىپ تۇر انىق. ەلباسىنىڭ وسى ەرەن ەڭبەگى, وزگەلەرگە ۇلگى بولسا قۇبا-قۇپ. ەل مەن ەلدى ەلدەستىرگەن ەلشىدەي, ۋاقىت دەرتىن ءدوپ باساتىن ەمشىدەي. ءدىن بىرىكسە ءدىلىمىز دە بىرىگەر, ورعا جىعار الاۋىزدىق, ورشىمەي. كەز ەمەس بۇل كۇشىن سىنار بىلەكتىڭ, اراسىنان جول تاباتىن تۇنەكتىڭ – ءومىر بويى ساپار شەگەر اللاعا, ءدىن دەگەنىم – تازالىعى جۇرەكتىڭ. سەنىم باردا ۇلعايادى ءورىسىڭ, عۇمىرلى ءھام باياندى بوپ جەڭىسىڭ. استاناعا باسىن ءيدى تاعى دا, كۇللى دىندەر تاۋىپ ورتاق كەلىسىم. ساياسي تۇراقتىلىق ءبىز ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى ادامداردى ۇرەيدەن ارىلتتىق. وسىنىڭ ءبارى قازاقستاندىق دەموكراتيانىڭ باستى جەتىستىگى دەپ بىلەمىن.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
توبەسىنەن كۇن شىعارعان الاشقا, ەردىڭ اسقاق رۋحىمەن تالاسپا. قۇستىڭ ءوزى ۇيا سالىپ جاتپاي ما, تامىر جايعان, ءدىڭى بەرىك اعاشقا. بۇ عالامدا ەشتەڭە جوق پارىقسىز, سۇيە الساڭىز تابيعاتتى تانىپ ءسىز. اڭنىڭ ءوزى سۋ ىشپەي مە كولدەن كەپ, جاعاسىندا مەرگەنى جوق, قاۋىپسىز. و, وسىنداي قوعام قۇردى نۇر-كوكەم, اينالاسى جۇپاريسا گۇلگە تەڭ. قوي ۇستىنە جۇمىرتقالار بوزتورعاي, اڭىزداعى ەل سياقتى – بۇل مەكەن. مەن ەلىمنىڭ باقىتىنا قۋانام, قۋانامىن, ساۋ بولسىن دەپ نۇراعام. قازاعىمنىڭ ەڭ قىمباتتى بايلىعى – سوعىس, جانجال, قانتوگىستەن – ءدىن امان! ءتاۋ ەتەمىن, تاۋبە ەتەمىن وسىعان, كىم تىنىشتىق سۇيسە سوعان قوسىلام. جالعىز ءۇزىم قاتقان نانعا ءزارۋ بوپ, ەلدى كورىپ وتانىنان بوسىعان. شاشاق ەدىم بايراعىما بايلانعان, قاجەت كەزدە كوك سەمسەردەي قايرالعان... جىلاننىڭ دا اق تامىزۋ باسىنا, ءبىزدىڭ ەلدىڭ داستۇرىنە اينالعان. تورىمىزدەن قاشپاسىن دەپ ىرىس, قۇت ەلدىڭ ءبارىن جاقىن تارتتىق تۋىس قىپ. قازاعىمنىڭ پەيىلىنە ۇقساعان, و, تىنىشتىق, جاسا ماڭگى – تىنىشتىق! بولەنسە دە قانشا بيىك داڭققا, قانقۇمارلىق اينالدىرار عارىپقا. ەڭ دانىشپان ۇلى پاتشا – سول پاتشا, وقتىڭ داۋسىن ەستىرتپەسە حالىققا. ءيا, سولاي اقىن جىرىن تولعاسىن, جۇرتى تىنىش, ەلى ەسەن بولعاسىن. بولاشاققا, ساياساتقا تۇراقتى نەگىزدەلگەن قوعام قۇردى ەلباسىم. توبەسىنەن كۇن شىعارعان الاشقا, ەردىڭ اسقاق رۋحىمەن تالاسپا. قۇستىڭ ءوزى ۇيا سالىپ جاتپاي ما, تامىر جايعان, ءدىڭى بەرىك اعاشقا. وتانداستار قازاقستانداعى ۇلتارالىق جاراستىقتىڭ نەگىزگى ۇيىتقىسى بولۋ مىندەتىن الدىمەن وسى اتامەكەننىڭ يەسى – قازاق حالقى ءوز موينىنا الۋى كەرەك.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ورتاق – شاتتىق, قۋانىشى, مۇڭدارى ورتاق جانە ەلتاڭباسى, تۋلارى. قازاقستان – قاسيەتتى وتانىم, پانا بولعان بارلىق ۇلتقا مۇنداعى. تاعدىر دەيتىن بۇرقاسىندا بوراعان, مەن بارىڭە قامقور, سايا بولا الام. ساقتاپ قالعان وسى دالا سەندەردى, باستارىڭا كۇن تۋعاندا زوبالاڭ. وسى دالا ساعان دا ورتاق, ماعان دا مۇنداي مەكەن تابا المايسىڭ عالامدا. سىي مەن قۇرمەت, ىزەت-ۇرمەت بارلىعى, تەڭ دارىعان بىزدەگى ءار ادامعا. باۋراپ العان ۇلى دالا اسپانىن, ىنتىماق پەن بىرلىك دەيتىن اسقاق ءۇن. قازاق جەرى – وتانداستار وشاعى, بيىك مۇددە بىرىكتىرگەن باستارىن. جۇگىنەيىك سابىرمەنەن ساناعا, ايتارىم سول داناعا دا, بالاعا. ۇلت پەن ۇلىس ءبىر ماقساتقا ۇيىسىن, الاۋىزدىق تۋىنداماي ارادا. نە بولسا دا بۇدان بىلاي بىرگەمىز, بۇدان بۇرىن سولاي ءومىر سۇرگەمىز. نامىس ورتاق, ءۇمىت ورتاق – سوندىقتان, سوگىلمەسىن ماڭگى-باقي ىرگەمىز. قاي كەزدە دە قول ۇستاسىپ تۇرايىق, ۇلتى تاتۋ, بەرىك قوعام قۇرايىق. ەلدىڭ ءىشىن ىرىتەتىن سوتقاردى, ەل الدىندا اتىپ تاستاۋ ىلايىق! اۋىزبىرلىك وڭايلىقپەن كەلە مە, قازاق ءوزى كەلە الماسا كەلەگە. ءوز-وزىمەن تاتۋ بولسىن الاشىم, وزگەلەرگە كورسەتۋگە ونەگە. بەرەكەلى, مەرەكەلى ەل ءىشى مۇنىڭ ءبارى توككەن تەردىڭ جەمىسى. ۇلت, ۇلىسى ىمىراعا توقتاعان, بۇل-داعى ءبىر ەلباسىنىڭ جەڭىسى. وسى دالا ساعان دا ورتاق, ماعان دا مۇنداي مەكەن تابا المايسىڭ عالامدا. سىي مەن قۇرمەت, ىزەت-ۇرمەت بارلىعى, تەڭ دارىعان بىزدەگى ءار ادامعا. قازاقستان — 2030 2030 جىلى ءبىزدىڭ ۇرپاقتارىمىز بۇدان بىلاي الەمدىك وقيعالاردىڭ قالتارىسىندا قالىپ قويمايتىن ەلدە ءومىر سۇرەتىن بولادى. ولاردىڭ قازاقستانى ەۋرازيانىڭ ورتالىعى بولا وتىرىپ, جەدەل وركەندەپ كەلە جاتقان ءۇش ايماقتىڭ – قىتايدىڭ, رەسەيدىڭ جانە مۇسىلمان الەمىنىڭ اراسىنداعى ەكونوميكا مەن مادەنيەتتى بايلانىستىرۋشى بۋىن ءرولىن اتقاراتىن بولادى.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
جوعالتادى, جوعالتادى تاپقانىن اڭعارمايدى كۇنى قالاي باتقانىن. ۇيدەن شىعا, ءۇيدى اينالا اداسار, بىلمەيتىن جان قايدا بارا جاتقانىن. سول سياقتى تاعدىرى دا حالىقتىڭ, مەن وسىناۋ قاعيدادان ءمان ۇقتىم. جەتەر جەرىن بىلەتىن ەل شەگىنبەس, وتى لاۋلاپ تۇرسا-داعى تامۇقتىڭ. جەتپەيتىندەي نە بار, اللا جەبەسە ەلباسىنىڭ ءسوزىن ەلى ەلەسە. ۇلى جولعا ءتۇستىڭ حالقىم, شىداپ باق, بەل كەتەدى, بەلبەۋ كەتەر نەمەسە. ادا بولىپ كەرى تارتار كۇدىكتەن, كۇدىك تاسىن سەنىمىم بار ۇگىتكەن. جەرۇيىقتى ىزدەپ شىققان كەشەگى, اسان قايعى بابامىزداي ۇمىتپەن. ءمانىن ۇعىپ, قۇنىن سەزەر باقىتتىڭ, العا ءبىزدى ىنتىقتىرسىن جاقۇت كۇن. ەۋرازيا كىندىگىنەن ءۇن قاتقان, ەرتەگى ەمەس, شىندىعى بۇل –ۋاقىتتىڭ. زامان مىناۋ بارا جاتقان ءۇيىرىپ, زامانانىڭ كەلبەتىنەن كۇي ۇعىپ. ەلباسىمىز سىزىپ بەرگەن جولمەنەن, قام جاسايىق جۇدىرىقتاي ءتۇيىلىپ. ايقىندايتىن الاشىمنىڭ نارلىعىن, ۋاقىت كەلدى سىنعا تۇسەر ءدال بۇگىن. بۇل ساپاردان مەرت بولاسىڭ قايىرىلساڭ, جوعالتاسىڭ تاپقانىڭنىڭ بارلىعىن. بۇگىنگى ەل, ەرتەڭگىنىڭ قامى ءۇشىن, ەلباسىم بار جالاۋ ەتكەن نامىسىن. حان تاڭىردەن سارىارقاعا بەت العان, ەلەستەتەر ورتا ازيا بارىسىن. ادا بولىپ كەرى تارتار كۇدىكتەن, كۇدىك تاسىن سەنىمىم بار ۇگىتكەن. جەرۇيىقتى ىزدەپ شىققان كەشەگى, اسان قايعى بابامىزداي ۇمىتپەن. سەنىڭ قۇنىڭ – ءوز قۇنىڭنىڭ نارقىنداي, تاعى دا ءبىر توپتى جارشى جارقىلداي. ءتۇبىڭ تازا, تەكتى ەدىڭ عوي قازاعىم, قايدا جاتسا توت باسپايتىن التىنداي. الەم جانە قازاقستان مەنىڭ بىردەن-ءبىر قالاۋىم, مەنىڭ ءۇمىتىم, ەگەر قالاساڭىزدار, ارمانىم – شامامنىڭ كەلگەنىنشە, قازاقستان حالقىنىڭ ءوزىن جان-جاقتى دامىتۋى ءۇشىن قالىپتى, شىنايى وركەنيەتتى جاعداي جاساۋعا جاردەمدەسۋ.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كولەگەيلەپ عاسىرلاردىڭ جارقىلى, ءۇنسىز قالدى ۇلى دالا نارقى ۇلى. قايتا تانۋ مىناۋ قازاق بالاسىن, مۇمكىن بولدى تەك ەلباسى ارقىلى. ساياسات تا اساۋ سىندى, جارعا تىك كەلىپ قالساڭ كەتە بارار اۋناتىپ. ەرتە بايقاپ الدىن وراپ وتپەسەڭ, ورتكە قارسى ءورت قويعانداي لاۋلاتىپ. العا ۇستاماي سۇتتەي تازا ارىڭدى, جوعالتۋىڭ وپ-وڭاي-اق بارىڭدى. كەلەشەكتى كوڭىلىمەن تانيتىن, ۇلى قازاق ۇل تۋىپتى دارىندى! دالەلدەپ باق قۇلسىڭ با, الدە, ۇلسىڭ با قاتال ۋاقىت, كۇتىپ سەنى تۇرسىن با. ورنىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن الەمنەن, ەردىڭ ەرى شىداي الار بۇل سىنعا. قىنابىنان سۋىرىلعان شىندىقتاي, وتكەن كۇندەر ۇمىت بولدى مۇڭلىقتاي. قازاق ەلى جەر-جاھانعا تانىلدى, سۋ تۇبىنەن كوتەرىلگەن قۇرلىقتاي. جارقىن قوعام, جارىق دۇنيە ارايىن, الەم سۇيگەن نۇراعاما بالايىن. جالعىز تۇلعا شەشە الادى ەكەن عوي, بۇكىل ۇلتتىڭ تاعدىرى مەن تالايىن. ەلگە ابىروي جيناپ جۇرسە جەر-كوكتەن, ەلگە دەگەن ماحابباتى كەرنەتكەن. كۇللى الەمگە مويىنداتتى قازاقتى, قوڭ ەتىنەن ەت كەسكەندەي ەڭبەكپەن. ەركىن وسكەن بۇگىنگى جاس ورەندەر, ەلباسىنىڭ ءار سوزىنە ەلەڭدەر. ماقتان ەتەر قايدا ءجۇرسىن ءار قازاق, الەم تانىر ەلتۇتقاسىن كەمەڭگەر. ميات تاپسا بار مۇمكىندىك قولداعى, ەلباسىنىڭ قاسيەتى ول-داعى. الەم بۇلاي نازار سالعان كەزى جوق, بۇل دالادا قازاق پايدا بولعالى. كولەگەيلەپ عاسىرلاردىڭ جارقىلى, ءۇنسىز قالدى ۇلى دالا نارقى ۇلى. ...قايتا تانۋ مىناۋ قازاق بالاسىن مۇمكىن بولدى تەك ەلباسى ارقىلى! ەلتۇتقا دۇنيەدە تاۋەلسىز قازاق ەلى بار. الەمدە ەگەمەن قازاقستان بار. ونىڭ كوپ ۇلتتى, تاتۋ, ىنتىماقشىل حالقى بار. قۋاتتى ەكونوميكاسى, سەنىمدى ساياسي جۇيەسى بار. ەڭ باستىسى – بۇگىننەن نۇرلى, بۇگىننەن كەمەل بولاشاعى بار. سول كۇنگە بەرىك سەنىم بار!نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ارمان بولعان سون-وۋ تۇركى, ساقتاردان تاس بەتىنە تاريحىم بوپ قاتتالعان. اماناتىن ورىندادى ەلباسى, ەل بولۋدىڭ بارلىق شارتىن ساقتاعان. بىتىمگە كەپ, جەردىڭ شارىن ارالاپ الاشىنا جول سىلتەدى دارالاپ. ۇيقىداعى ۇلت رۋحىن وياتتى, ەل مۇراسىن قايتا جيناپ, سارالاپ. سارىپ ەتىپ بۇكىل عۇمىر, ۋاقىتىن حالىق ءۇشىن پايدالاندى تاقىتىن. قامتاماسىز ەتەمىن دەپ تەر توكتى, بۇكىل جۇرت پەن ءار ادامنىڭ باقىتىن. و, نۇراعا مەن جەتكىزىپ ايتا المان, ەل باسقارۋ ونەرىڭدى مايتالمان. شەجىرەڭدى التىنمەنەن جازار ەل, جۇرتىڭ ءۇشىن – ۇيقى بەرىپ, قايعى العان. سويلەپ كەتسەڭ شەشەندەردەي باياعى, قاداۋ-قاداۋ ويعا توقتار اياعى. الدى بولجاپ, ءار اتتاعان قادامىڭ دانىشپاندىق دانالىققا سايادى. بىلىكپەنەن بيلىگىڭدى جۇرگىزىپ, بارشا الەمنىڭ بەتىن بەرى بۇرعىزىپ. كىندىك كەسىپ, كىندىك اكە بولدىڭىز, مەرەيى زور مەملەكەت تۇرعىزىپ. تاريح قانا تارازىلار پارقىڭدى, سىزدەي ءسۇيسىن ءار ازامات حالقىمدى. امان بولسا قازاق پەنەن قارا جەر, ۋاقىت كۇشى وشىرە الماس داڭقىڭدى. باق قونادى باسقا, كەيدە تاڭدايعا, تىعىرىقتان جول تاباتىن قانداي دا. ءسىز بىتسەڭىز ماڭدايىنا قازاقتىڭ, قازاق ءسىزدىڭ ءبىتىپ ەدى ماڭدايعا. ءبارىن كورىپ حالقىڭ ءۇشىن ازاپتىڭ, جاساپ بەرگەن بەيبىت, تىنىش – عاجاپ كۇن. قازاق ءسىزدىڭ سيار ەدى-اۋ ماڭدايعا, ءسىز سىيساڭىز ماڭدايىنا قازاقتىڭ. و, نۇراعا مەن جەتكىزىپ ايتا المان, ەل باسقارۋ ونەرىڭدى مايتالمان. شەجىرەڭدى التىنمەنەن جازار ەل, جۇرتىڭ ءۇشىن – ۇيقى بەرىپ, قايعى العان! تاريح تاڭداۋى حالىق كەشپەيتىن ءبىر-اق نارسە بار: ەلدىڭ قولىنا زارىقتىرىپ كەلىپ قونعان باقىت قۇسىنان – تاۋەلسىزدىكتەن ايىرىلۋدى كەشپەيدى.نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ءسىز سياقتى الىپ تۋار الىپتان, الىپ دالا ءبىر پەرزەنتكە زارىققان. حالىق جۇگىن كوتەرگەنمەن يىققا, ايتقان جوقسىز ۇلكەنمىن دەپ حالىقتان. ەڭ اقىرعى ۇمىتىندەي تاڭداعى, قابىل بولىپ قازاعىمنىڭ ارمانى. الدىڭىزعا اق باتاسىن جايىپ ساپ, حالىق ءسىزدى ءبىراۋىزدان تاڭدادى. ءدۇر سىلكىنىپ دۇنيەنىڭ الابى, كونە تۇركى دالاسىنا قارادى. كوزى ءتۇسىپ الاشىما اللانىڭ, جاڭا تاريح ءسىزدى عانا قالادى! وزگە ەلدەر تاعدىرىمنان ءمان ۇقتى, و, ويتكەنى ءبىز تۇسكەن جول انىق-تى. ماحابباتى ۋاقىت پەنەن حالىقتىڭ, ءوز پەرزەنتىن جازا باسپاي تانىپتى! كورىپ وتىر كوڭىلىمەن ەل مۇنى, اڭىز بولىپ ەلباسىنىڭ ەرلىگى. مەملەكەت قۇرىپ بەردى قازاققا, اسقان اسۋ, شىعار شىڭى بەلگىلى. ورىن تاۋىپ ادامزاتتىق قوعامدا, قۇل بوپ قايتا تۇسپەۋ ءۇشىن بودانعا. تاۋەلسىزدىك تەگىن كەلگەن جوق بىزگە, گۇل سياقتى كۇتىم كەرەك وعان دا. كىم نىعايتسا تاۋەلسىزدىك تىرەگىن, سوعان عانا داۋىس بەرەر جۇرەگىم. ءسىز توقتالماي, توقتامايدى نۇراعا ەرە بەرەر ارتىڭىزدان ۇلى ەلىڭ. باستان باعىن ۇشىرعان ەل سورلايدى, ايتۋدىڭ دا قاجەتى جوق ول جايلى. بۇكىل حالىق ەلدىڭ تۇڭعىش ەلباسىن, قاي كەزدە دە جانىن سالىپ قولدايدى! العا باستار قازاعىمدى تالماستان, قۇداي سىزگە قۋات بەرسىن مارقاسقام. اللا قولداپ التى الاشىم تۇرعاندا, قىنابىنا تۇسە قويماس الداسپان!!! كىم نىعايتسا تاۋەلسىزدىك تىرەگىن, سوعان عانا داۋىس بەرەر جۇرەگىم. ءسىز توقتالماي, توقتامايدى نۇراعا, ەرە بەرەر ارتىڭىزدان ۇلى ەلىڭ.
