قازاقستان ماگنيتكاسىنا 50 جىل تولدى. پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ №4 دومنا پەشىندە مەرەكەلىك شويىن الىنۋىنا قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوندىرىستى وڭىرگە جۇمىس ساپارى كەشە تەمىرتاۋدا جالعاستى. قالا تۇرعىندارى ءوز ورتالارىنان شىڭدالىپ وسكەن پرەزيدەنتتىڭ بۇل جولعى كەلۋىنە قۋانىشتارى بولەك بولدى. وتاندىق يندۋستريانىڭ الىبى – قاراعاندى مەتاللۋرگيا كومبيناتىندا قازاقستاندىق تۇڭعىش شويىن الىنۋ وقيعاسى ءدال 50 جىل بۇرىن بولعان ەدى. ەل تاريحىنداعى ەلەۋلى بەلەس سانالاتىن سول كۇن ءار تەمىرتاۋلىقتىڭ ەسىندە. اعا تولقىن كوز الدىندا, جاس ۇرپاق قۇلاعىنا قانىق.
پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ ات باسىن بىردەن العاشقى ەڭبەك ورتاسىنا تىرەدى. ونىڭ دا ىستىق ءبىر ۇياسى – دومنا پەشى الدىنا توقتادى. كەشەگى ەڭبەكتەس ارىپتەستەر, ولاردىڭ بۇگىنگى ءىزباسارلارى كۇتىپ تۇرعان ەدى بۇل جەردە. ءبىرازىن جازباي تانىپ, حال-جاعداي سۇراستىرعان ەلباسى مەرەكەلىك شويىن الىنۋ راسىمىنە قاتىسۋشى توپتى باستاپ, دومنا كورىگىنە كوتەرىلدى.
مەرەكەلىك شويىن الۋ سەنىمى جاس گورنوۆويلار سەرگەي جمۋرين مەن نۇرىم الىپباەۆقا كورسەتىلگەن ەكەن. بۇل مىندەتتى وزدەرى دە تالاي رەت اتقارعان, قىر-سىرىن جەتىك ءبىلەتىن اعا بۋىن گورنوۆويلار الدىندا, سولاردىڭ ورتاسىنداعى ەلباسى الدىندا شەبەرلىكتەرىن تانىتىپ, سىننان سۇرىنبەي ءوتۋ جاۋاپكەرشىلىگى ايتىپ جەتكىزگىسىزدىگىن ىشتەي سەزىنگەن تىلەۋقور جۇرت نازارى ەكەۋىنىڭ قيمىلىندا. قانشا ايتقانمەن مۇنداي سەنىم ەكىنىڭ بىرىنە كورسەتىلمەگەنى بىردەن بايقالدى. گورنوۆويلىق ماماندىقتى مەڭگەرىپ, سودان قول ۇزبەي كەلە جاتقاندارىنا ون جىلعا جۋىقتاعان جىگىتتەر ۇيرەنشىكتى ىستەرىنە مىعىمدىقتارىمەن ءسۇيسىندىردى. شويىننىڭ اجىراتىلۋ ۋاقىتىن ءدال انىقتاپ, قىپ-قىزىل بالقىمانى استاۋشاعا اعىزعان ەكەۋىنىڭ بۇل ۇدەرىستى ءساتتى وتكىزگەنىنە پرەزيدەنتتەن باستاپ بارشا جينالعاندار قول سوقتى. بايىرعى مەتاللۋرگتەرگە جاس نازارباەۆپەن بىرلەسىپ 1960 جىلدىڭ 3 شىلدەسىندە وسىلايشا العاش شويىن اعىزعان شاق قاز قالپىندا كوز الدارىنا كەلە قالعانداي بولدى.
– مەن بۇل ساتكە كوپ كۇن دايىندالدىم. بۇگىن ەرتە كەلىپ, ادەتتەگى جۇمىس بارىسىن قايتا-قايتا پايىمداپ شىقتىم. اسىرەسە, ىشتەي تولقۋىم كوڭىلىمدى ابىرجىتقانداي ەدى. پەش الدىنا كەلگەنىمدە باسىلدى. ەلباسىنىڭ كوزىنشە, كانىگى گورنوۆويدىڭ كوزىنشە شويىن الۋ جەڭىل مە. مىندەتىمدى مۇلتىكسىز اتقارىپ شىققانىما قۋانىشىمدا شەك جوق, – دەدى نۇرىم ءوزىن قاۋمالاعان جۋرناليستەرگە اعىنان جارىلىپ.
ونىمەن بىرگە شويىن اعىزعان, جاس جۇمىسشىلار مەن مامانداردىڭ مۇنىڭ الدىندا قاراعاندىدا پرەزيدەنتپەن وتكەن كەزدەسۋىنە قاتىسقان مارات اتشاباروۆ ايتقانداي, كومبيناتتاعى ەڭ قادىرلى ماماندىق – گورنوۆويشىلار قاتارىندا وزدەرىندەي جاستار از ەمەس. بىرقاتارى قارقارالى, ەگىندىبۇلاق, نۇرا, اقتوعاي وڭىرلەرىنەن, وسىندا تاعدىر توعىستىرعان. بەس اعايىندى اتشاباروۆتارشا مەتاللۋرگتەر اۋلەتىن قۇرۋشىلار كوبەيگەن. اۋىل ورەندەرىنە الىپ ءوندىرىس ومىرگە ۇلكەن جول اشىپتى. كەشە دە سولاي بولعان. بۇگىن دە سولاي. ماگنيتكانىڭ قاشاندا ەڭبەكتىڭ التىن ۇياسى بولىپ قالا بەرمەكتىگى تاعى ءبىر تانىلۋدا.
ەلباسى بۇدان سوڭ قالالىق ءمادەنيەت سارايىنا كەلىپ, قازاقستاندىق تۇڭعىش شويىن الىنۋىنىڭ 50 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جينالىسقا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتادى.
– بۇل تاريحي ءمانى زور وقيعا بۇگىنگىدەي كوز الدىمدا. بۇدان جارتى عاسىر بۇرىن ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان ونەركاسىپ الىبى ءدۇنيەگە كەلدى. سارىارقا توسىندەگى سول تۇستاعى شاعىن تەمىرتاۋ قالاسى قايناعان ءوندىرىس وشاعىنا اينالدى. وسىندا تۇڭعىش شويىن قورىتپاسى الىندى.
قازاقستان ماگنيتكاسى – ەڭبەكتىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشى. كوزىندە وت ويناعان, جۇرەگىندە جالىن مازداعان العاشقى دومنا پەشىن 2 جىلدا ىسكە قوستى. قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىنىڭ بۇل ەرلىگى ماڭگى ۇمىتىلمايدى.
قازاقستان ماگنيتكاسى – حالىق بىرلىگى مەن جاسامپازدىعىنىڭ جارقىن ۇلگىسى. مۇندا الۋان ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى جۇمىلا ەڭبەك ەتتى. بىرلىگى جاراسقان حالىق تەمىرتاۋدى تاتۋلىق بەسىگىنە اينالدىردى.
قارا مەتاللۋرگيانىڭ قاراشاڭىراعى بولعان ماگنيتكا ارقىلى قازاقستان كەڭەستىك كەڭىستىكتەگى الىپ يندۋستريالى ەلگە اينالدى.
توقسانىنشى جىلداردىڭ ەلىمىز ءۇشىن كۇردەلى كەزەڭ بولعانىن بارشاڭىز بىلەسىزدەر. كەڭەس وداعى ىدىراپ, قالىپتاسقان جۇيەنىڭ بۇزىلۋىنان كومبينات قيىن جاعدايدا قالدى. سول تۇستا تىعىرىقتان شىعار جالعىز جول – شەتەلدەن ينۆەستيتسيا تارتۋ ەدى. دەر كەزىندە قۋاتتى ينۆەستور تابا العانىمىزدىڭ ارقاسىندا ءبىز كومبيناتتى امان ساقتاپ قالدىق. بۇل – ءبىزدىڭ مەتاللۋرگتەردىڭ جانە “ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ” كومپانياسى باسشىلىعىنىڭ جەمىستى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى. ءبىز داعدارىس سالدارىن دابىرمەن ەمەس, سابىرمەن ەڭسەردىك. مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋى قامتاماسىز ەتىلدى.
قازىر داعدارىستان دامۋعا بەت تۇزەدىك. ەلىمىز ەكونوميكالىق ءورلەۋدىڭ جاڭا بەلەسىنە اياق باستى. 2020 جىلعا دەيىنگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسى قولعا الىندى. “بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020” باعدارلاماسى جاسالىپ, جۇزەگە اسىرىلا باستادى. بۇل باعدارلامادا مەتاللۋرگيا سالاسى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىلعان, – دەدى پرەزيدەنت ءوز سوزىندە. وسى ورايدا بولاتتى ۇزدىكسىز قۇيۋ, ىستىقتاي مىرىشتاۋ جانە قالايىلاۋ, سورتتى پروكات ءوندىرىسى ىسكە قوسىلعانى اتالىپ, 2015 جىلعا دەيىن جاڭا قوسىمشا قۋاتتار پايدا بولاتىندىعىن تىڭداۋشىلار رازىلىقپەن قابىلدادى. ستراتەگيالىق جوسپار بويىنشا كاسىپورىندا بولات ءوندىرۋ كولەمىن جىلىنا 6 ميلليون تونناعا جەتكىزۋ كوزدەلگەن. مۇنىڭ ءوزى الىپتىڭ تىنىسى تىڭنان ەسەدى دەگەن ءسوز.
ن.ءا.نازارباەۆ مەرەكەلىك جينالىسقا قاتىسۋشىلاردى جاقسى حابارمەن قۋانتتى. “مەن قازاقستان ماگنيتكاسىنىڭ 50 جىلدىق مەرەيلى مەرەكەسىنە وراي بىرقاتار ازاماتتاردى ەڭبەكتەگى ەرەن تابىستارى مەن وتانىمىزعا سىڭىرگەن ادال قىزمەتتەرى ءۇشىن مەملەكەتىمىزدىڭ جوعارى ناگرادالارىمەن ماراپاتتاۋ جونىندەگى جارلىققا قول قويدىم”, دەپ ءسۇيىنشى حاباردى تەمىرتاۋلىقتارعا العاش جەتكىزگەن ەلباسى “قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى” جوعارى اتاعى بەلگىسىن بايىرعى بولات بالقىتۋشى ارعىن ءجۇنىسوۆتىڭ كەۋدەسىنە الدىمەن تاقتى. اعا ءوندىرىس ماستەرى ۆيكتور دەركاچقا “وتان”, سالقىن مەتالل كەسۋشىسى ۆيكتور تكاچەنكو مەن رەسەي فەدەراتسياسى قارجى-ونەركاسىپتىك توپتارى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى ولەگ سوسكوۆەتسكە ءىى دارەجەلى “بارىس”, ءجوندەۋ تسەحىنىڭ باستىعى جاناس ارىسوۆقا ءىىى دارەجەلى “بارىس”, “ارسەلور ميتتال” كومپانياسىنىڭ يەگەرى ميتتال لاكشميگە ءىى دارەجەلى “دوستىق”, ەڭبەك ارداگەرى ءتولەگەن ادام-يۋسۋپوۆكە, سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ تسەحىنىڭ باستىعى اندرەي بەگەنەەۆكە, تەمىرتاۋ قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى نينا ۆاحيتوۆاعا جانە تەمىرتاۋ قالاسىنىڭ اكىمى نۇركەن سۇلتانوۆقا “قۇرمەت” وردەندەرى تابىس ەتىلدى.
– مەن دە جاستايىمنان كەلەشەگىمدى تەمىرتاۋمەن بىتە تامىرلاستىرعان جانمىن. ءومىر قۋانىشىمدى وسى قالادان, ونىڭ تىنىس تىرەگى – مەتاللۋرگيالىق كومبيناتتان تاپتىم. ول كوز الدىمىزدا ءوستى. ورلەي بەرمەكتىگى مەرەيلەندىرەدى. مۇنىڭ ءوزى ەڭ الدىمەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ كاسىپورنىمىزدى قولداپ, ۇدايى قامقورلىق كورسەتىپ وتىرۋىنىڭ, ينۆەستورعا تالاپشىلدىقتىڭ ارقاسى.
ۇزاق جىلعى ەڭبەگىم جوعارى باعالانىپ, “بارىس” وردەنىمەن ماراپاتتالۋىم – ماعان زور مارتەبە. بۇل قۇرمەتتى ناگرادانى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوز قولىنان الىپ تۇرۋىم – عۇمىرىمداعى ەڭ باقىتتى ءسات. مەتاللۋرگتەردىڭ اۋىر ەڭبەگىن باستان وتكەرگەن, كوزبەن كورگەن, ءجۇرەككە تۇيگەن ەلباسىمىزدىڭ ءبىزدى وسىنداي اتاققا لايىق كورۋى – بيىك قۇرمەت, – دەپ جاناس ارىسوۆ ماراپاتتالۋشىلار اتىنان اق العىسىن جەتكىزدى.
سالتاناتتى جينالىس سوڭى “ماگنيتكا – مەنىڭ تاعدىرىم” تەاترلاندىرىلعان كونتسەرتتىك باعدارلاماعا جالعاستى. جينالعاندار كوز الدىنان كومبينات, قالا ءومىرىن, بەينەسىن ءتۇبىرلى وزگەرتكەن وتكەندەگى 60-شى, 70-ءشى جىلدار جاستارىنىڭ جارقىن ىستەرى كورىنىس بەردى.
تەمىرتاۋ بۇگىندە تانىعىسىزداي جايناپ, قۇلپىرعان شاعىندا. ءوز ادامىنداي كورەتىن سۇيىكتى پرەزيدەنتتەرى ءۇشىن قۋانىشتىڭ ۇلكەنى, تارتۋدىڭ قىمباتتىسى جاڭادان بوي كوتەرگەن تۇرعىن ۇيلەر, مەكتەپتەر, ءزاۋلىم عيماراتتار ەكەنىن بىلەتىن تەمىرتاۋلىقتاردىڭ قاشانعىداي العا تارتارلارى بۇل جولى دا از بولمادى. ەلباسى قالاعا كىرەبەرىس باس كوشەنىڭ ەكى جاق قاپتالىندا بوي كوتەرگەن مەشىت پەن پراۆوسلاۆيە حرامىن, “نەكە سارايى” سالتانات ءۇيىن بارىپ كوردى.
قاراعاندى مەتاللۋرگيا كومبيناتى ءوزىنىڭ ەكىنشى ەلۋ بەلەسىنە اياق باستى. ەكپىندى ەڭبەك ءۇنى ودان ادەتتەگىدەي الىسقا جاڭعىرىپ وتىر. ەل قۋاتىنىڭ تىرەگى ءداستۇرلى كوشباسشىلىق جولىنا بولاتتاي بەرىك.
ايقىن نەسىپباي.
تەمىرتاۋ.
----------------------------------
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ ات باسىن بىردەن العاشقى ەڭبەك ورتاسىنا تىرەدى. ونىڭ دا ىستىق ءبىر ۇياسى – دومنا پەشى الدىنا توقتادى. كەشەگى ەڭبەكتەس ارىپتەستەر, ولاردىڭ بۇگىنگى ءىزباسارلارى كۇتىپ تۇرعان ەدى بۇل جەردە. ءبىرازىن جازباي تانىپ, حال-جاعداي سۇراستىرعان ەلباسى مەرەكەلىك شويىن الىنۋ راسىمىنە قاتىسۋشى توپتى باستاپ, دومنا كورىگىنە كوتەرىلدى.
مەرەكەلىك شويىن الۋ سەنىمى جاس گورنوۆويلار سەرگەي جمۋرين مەن نۇرىم الىپباەۆقا كورسەتىلگەن ەكەن. بۇل مىندەتتى وزدەرى دە تالاي رەت اتقارعان, قىر-سىرىن جەتىك ءبىلەتىن اعا بۋىن گورنوۆويلار الدىندا, سولاردىڭ ورتاسىنداعى ەلباسى الدىندا شەبەرلىكتەرىن تانىتىپ, سىننان سۇرىنبەي ءوتۋ جاۋاپكەرشىلىگى ايتىپ جەتكىزگىسىزدىگىن ىشتەي سەزىنگەن تىلەۋقور جۇرت نازارى ەكەۋىنىڭ قيمىلىندا. قانشا ايتقانمەن مۇنداي سەنىم ەكىنىڭ بىرىنە كورسەتىلمەگەنى بىردەن بايقالدى. گورنوۆويلىق ماماندىقتى مەڭگەرىپ, سودان قول ۇزبەي كەلە جاتقاندارىنا ون جىلعا جۋىقتاعان جىگىتتەر ۇيرەنشىكتى ىستەرىنە مىعىمدىقتارىمەن ءسۇيسىندىردى. شويىننىڭ اجىراتىلۋ ۋاقىتىن ءدال انىقتاپ, قىپ-قىزىل بالقىمانى استاۋشاعا اعىزعان ەكەۋىنىڭ بۇل ۇدەرىستى ءساتتى وتكىزگەنىنە پرەزيدەنتتەن باستاپ بارشا جينالعاندار قول سوقتى. بايىرعى مەتاللۋرگتەرگە جاس نازارباەۆپەن بىرلەسىپ 1960 جىلدىڭ 3 شىلدەسىندە وسىلايشا العاش شويىن اعىزعان شاق قاز قالپىندا كوز الدارىنا كەلە قالعانداي بولدى.
– مەن بۇل ساتكە كوپ كۇن دايىندالدىم. بۇگىن ەرتە كەلىپ, ادەتتەگى جۇمىس بارىسىن قايتا-قايتا پايىمداپ شىقتىم. اسىرەسە, ىشتەي تولقۋىم كوڭىلىمدى ابىرجىتقانداي ەدى. پەش الدىنا كەلگەنىمدە باسىلدى. ەلباسىنىڭ كوزىنشە, كانىگى گورنوۆويدىڭ كوزىنشە شويىن الۋ جەڭىل مە. مىندەتىمدى مۇلتىكسىز اتقارىپ شىققانىما قۋانىشىمدا شەك جوق, – دەدى نۇرىم ءوزىن قاۋمالاعان جۋرناليستەرگە اعىنان جارىلىپ.
ونىمەن بىرگە شويىن اعىزعان, جاس جۇمىسشىلار مەن مامانداردىڭ مۇنىڭ الدىندا قاراعاندىدا پرەزيدەنتپەن وتكەن كەزدەسۋىنە قاتىسقان مارات اتشاباروۆ ايتقانداي, كومبيناتتاعى ەڭ قادىرلى ماماندىق – گورنوۆويشىلار قاتارىندا وزدەرىندەي جاستار از ەمەس. بىرقاتارى قارقارالى, ەگىندىبۇلاق, نۇرا, اقتوعاي وڭىرلەرىنەن, وسىندا تاعدىر توعىستىرعان. بەس اعايىندى اتشاباروۆتارشا مەتاللۋرگتەر اۋلەتىن قۇرۋشىلار كوبەيگەن. اۋىل ورەندەرىنە الىپ ءوندىرىس ومىرگە ۇلكەن جول اشىپتى. كەشە دە سولاي بولعان. بۇگىن دە سولاي. ماگنيتكانىڭ قاشاندا ەڭبەكتىڭ التىن ۇياسى بولىپ قالا بەرمەكتىگى تاعى ءبىر تانىلۋدا.
ەلباسى بۇدان سوڭ قالالىق ءمادەنيەت سارايىنا كەلىپ, قازاقستاندىق تۇڭعىش شويىن الىنۋىنىڭ 50 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جينالىسقا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتادى.
– بۇل تاريحي ءمانى زور وقيعا بۇگىنگىدەي كوز الدىمدا. بۇدان جارتى عاسىر بۇرىن ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان ونەركاسىپ الىبى ءدۇنيەگە كەلدى. سارىارقا توسىندەگى سول تۇستاعى شاعىن تەمىرتاۋ قالاسى قايناعان ءوندىرىس وشاعىنا اينالدى. وسىندا تۇڭعىش شويىن قورىتپاسى الىندى.
قازاقستان ماگنيتكاسى – ەڭبەكتىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشى. كوزىندە وت ويناعان, جۇرەگىندە جالىن مازداعان العاشقى دومنا پەشىن 2 جىلدا ىسكە قوستى. قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىنىڭ بۇل ەرلىگى ماڭگى ۇمىتىلمايدى.
قازاقستان ماگنيتكاسى – حالىق بىرلىگى مەن جاسامپازدىعىنىڭ جارقىن ۇلگىسى. مۇندا الۋان ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى جۇمىلا ەڭبەك ەتتى. بىرلىگى جاراسقان حالىق تەمىرتاۋدى تاتۋلىق بەسىگىنە اينالدىردى.
قارا مەتاللۋرگيانىڭ قاراشاڭىراعى بولعان ماگنيتكا ارقىلى قازاقستان كەڭەستىك كەڭىستىكتەگى الىپ يندۋستريالى ەلگە اينالدى.
توقسانىنشى جىلداردىڭ ەلىمىز ءۇشىن كۇردەلى كەزەڭ بولعانىن بارشاڭىز بىلەسىزدەر. كەڭەس وداعى ىدىراپ, قالىپتاسقان جۇيەنىڭ بۇزىلۋىنان كومبينات قيىن جاعدايدا قالدى. سول تۇستا تىعىرىقتان شىعار جالعىز جول – شەتەلدەن ينۆەستيتسيا تارتۋ ەدى. دەر كەزىندە قۋاتتى ينۆەستور تابا العانىمىزدىڭ ارقاسىندا ءبىز كومبيناتتى امان ساقتاپ قالدىق. بۇل – ءبىزدىڭ مەتاللۋرگتەردىڭ جانە “ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ” كومپانياسى باسشىلىعىنىڭ جەمىستى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى. ءبىز داعدارىس سالدارىن دابىرمەن ەمەس, سابىرمەن ەڭسەردىك. مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋى قامتاماسىز ەتىلدى.
قازىر داعدارىستان دامۋعا بەت تۇزەدىك. ەلىمىز ەكونوميكالىق ءورلەۋدىڭ جاڭا بەلەسىنە اياق باستى. 2020 جىلعا دەيىنگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسى قولعا الىندى. “بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020” باعدارلاماسى جاسالىپ, جۇزەگە اسىرىلا باستادى. بۇل باعدارلامادا مەتاللۋرگيا سالاسى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىلعان, – دەدى پرەزيدەنت ءوز سوزىندە. وسى ورايدا بولاتتى ۇزدىكسىز قۇيۋ, ىستىقتاي مىرىشتاۋ جانە قالايىلاۋ, سورتتى پروكات ءوندىرىسى ىسكە قوسىلعانى اتالىپ, 2015 جىلعا دەيىن جاڭا قوسىمشا قۋاتتار پايدا بولاتىندىعىن تىڭداۋشىلار رازىلىقپەن قابىلدادى. ستراتەگيالىق جوسپار بويىنشا كاسىپورىندا بولات ءوندىرۋ كولەمىن جىلىنا 6 ميلليون تونناعا جەتكىزۋ كوزدەلگەن. مۇنىڭ ءوزى الىپتىڭ تىنىسى تىڭنان ەسەدى دەگەن ءسوز.
ن.ءا.نازارباەۆ مەرەكەلىك جينالىسقا قاتىسۋشىلاردى جاقسى حابارمەن قۋانتتى. “مەن قازاقستان ماگنيتكاسىنىڭ 50 جىلدىق مەرەيلى مەرەكەسىنە وراي بىرقاتار ازاماتتاردى ەڭبەكتەگى ەرەن تابىستارى مەن وتانىمىزعا سىڭىرگەن ادال قىزمەتتەرى ءۇشىن مەملەكەتىمىزدىڭ جوعارى ناگرادالارىمەن ماراپاتتاۋ جونىندەگى جارلىققا قول قويدىم”, دەپ ءسۇيىنشى حاباردى تەمىرتاۋلىقتارعا العاش جەتكىزگەن ەلباسى “قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى” جوعارى اتاعى بەلگىسىن بايىرعى بولات بالقىتۋشى ارعىن ءجۇنىسوۆتىڭ كەۋدەسىنە الدىمەن تاقتى. اعا ءوندىرىس ماستەرى ۆيكتور دەركاچقا “وتان”, سالقىن مەتالل كەسۋشىسى ۆيكتور تكاچەنكو مەن رەسەي فەدەراتسياسى قارجى-ونەركاسىپتىك توپتارى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى ولەگ سوسكوۆەتسكە ءىى دارەجەلى “بارىس”, ءجوندەۋ تسەحىنىڭ باستىعى جاناس ارىسوۆقا ءىىى دارەجەلى “بارىس”, “ارسەلور ميتتال” كومپانياسىنىڭ يەگەرى ميتتال لاكشميگە ءىى دارەجەلى “دوستىق”, ەڭبەك ارداگەرى ءتولەگەن ادام-يۋسۋپوۆكە, سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ تسەحىنىڭ باستىعى اندرەي بەگەنەەۆكە, تەمىرتاۋ قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى نينا ۆاحيتوۆاعا جانە تەمىرتاۋ قالاسىنىڭ اكىمى نۇركەن سۇلتانوۆقا “قۇرمەت” وردەندەرى تابىس ەتىلدى.
– مەن دە جاستايىمنان كەلەشەگىمدى تەمىرتاۋمەن بىتە تامىرلاستىرعان جانمىن. ءومىر قۋانىشىمدى وسى قالادان, ونىڭ تىنىس تىرەگى – مەتاللۋرگيالىق كومبيناتتان تاپتىم. ول كوز الدىمىزدا ءوستى. ورلەي بەرمەكتىگى مەرەيلەندىرەدى. مۇنىڭ ءوزى ەڭ الدىمەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ كاسىپورنىمىزدى قولداپ, ۇدايى قامقورلىق كورسەتىپ وتىرۋىنىڭ, ينۆەستورعا تالاپشىلدىقتىڭ ارقاسى.
ۇزاق جىلعى ەڭبەگىم جوعارى باعالانىپ, “بارىس” وردەنىمەن ماراپاتتالۋىم – ماعان زور مارتەبە. بۇل قۇرمەتتى ناگرادانى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوز قولىنان الىپ تۇرۋىم – عۇمىرىمداعى ەڭ باقىتتى ءسات. مەتاللۋرگتەردىڭ اۋىر ەڭبەگىن باستان وتكەرگەن, كوزبەن كورگەن, ءجۇرەككە تۇيگەن ەلباسىمىزدىڭ ءبىزدى وسىنداي اتاققا لايىق كورۋى – بيىك قۇرمەت, – دەپ جاناس ارىسوۆ ماراپاتتالۋشىلار اتىنان اق العىسىن جەتكىزدى.
سالتاناتتى جينالىس سوڭى “ماگنيتكا – مەنىڭ تاعدىرىم” تەاترلاندىرىلعان كونتسەرتتىك باعدارلاماعا جالعاستى. جينالعاندار كوز الدىنان كومبينات, قالا ءومىرىن, بەينەسىن ءتۇبىرلى وزگەرتكەن وتكەندەگى 60-شى, 70-ءشى جىلدار جاستارىنىڭ جارقىن ىستەرى كورىنىس بەردى.
تەمىرتاۋ بۇگىندە تانىعىسىزداي جايناپ, قۇلپىرعان شاعىندا. ءوز ادامىنداي كورەتىن سۇيىكتى پرەزيدەنتتەرى ءۇشىن قۋانىشتىڭ ۇلكەنى, تارتۋدىڭ قىمباتتىسى جاڭادان بوي كوتەرگەن تۇرعىن ۇيلەر, مەكتەپتەر, ءزاۋلىم عيماراتتار ەكەنىن بىلەتىن تەمىرتاۋلىقتاردىڭ قاشانعىداي العا تارتارلارى بۇل جولى دا از بولمادى. ەلباسى قالاعا كىرەبەرىس باس كوشەنىڭ ەكى جاق قاپتالىندا بوي كوتەرگەن مەشىت پەن پراۆوسلاۆيە حرامىن, “نەكە سارايى” سالتانات ءۇيىن بارىپ كوردى.
قاراعاندى مەتاللۋرگيا كومبيناتى ءوزىنىڭ ەكىنشى ەلۋ بەلەسىنە اياق باستى. ەكپىندى ەڭبەك ءۇنى ودان ادەتتەگىدەي الىسقا جاڭعىرىپ وتىر. ەل قۋاتىنىڭ تىرەگى ءداستۇرلى كوشباسشىلىق جولىنا بولاتتاي بەرىك.
ايقىن نەسىپباي.
تەمىرتاۋ.
----------------------------------
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
