ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
مەملەكەتتىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى ادام دەسەك, ءزۇبارجات تاسى – بالا. سوندىقتان جاس ۇرپاقتىڭ جانارىنداعى جالىندى جاعا ءبىلۋ – باستى پارىزىمىز. وسىنداي ىزگى نيەتپەن مەملەكەتىمىز بالالارعا, ولاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا باسا نازار اۋدارىپ وتىر. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن باستالعان «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى – ەلدىڭ ءبىلىم ينفراقۇرىلىمىن تۇبەگەيلى وزگەرتەتىن تىڭ باستاما. جوبا اياسىندا جوسپارلانعان 217 مەكتەپتىڭ 150-ءى قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. قالعان مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسى الداعى ءۇش اي ىشىندە اياقتالۋعا ءتيىس.
«قازاق اراسىندا ءبىلىم جايىلۋىنا, اۋەلى, وقۋ ۇيرەنەتىن ورىندار سايلى بولۋ كەرەك, ەكىنشى, ءبىلىم تاراتاتىن كىتاپتار جاقسى بولارعا كەرەك ءھام حالىق اراسىنا كوپ جايىلارعا كەرەك», دەگەن ەدى ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى ء«بىلىم جارىسى» اتتى ماقالاسىندا. راسىمەن, ساپالى ءبىلىم ەڭ الدىمەن ورتا قالىپتاستىرۋدان باستالادى. جاي عانا عيمارات سالۋ ەمەس, بالانىڭ وي-قيالىن وياتاتىن, جاڭا تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن, ءبىلىم الۋعا ىنتالاندىراتىن كەڭىستىك قۇرۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ تالابى. وسى تۇرعىدان العاندا, «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى ءبىلىم سالاسىنداعى ساپانى ارتتىرۋعا ارنالعان بىرەگەي باعدارلاما.
ەل بولاشاعى مەگاپوليستەن عانا ەمەس, اۋىلدان دا باستالادى. سوندىقتان مەكتەپتەردىڭ تەڭ جارتىسى اۋىلدىق جەرلەردە سالىنىپ جاتىر. باستى ەرەكشەلىك – ستاندارت ءبىر. اۋىلداعى بالانىڭ دا, استاناداعى وقۋشىنىڭ دا سىنىبى, سپورت زالى, قاۋىپسىزدىك جۇيەسى, STEM كابينەتى بىردەي دەڭگەيدە. دەموگرافيالىق ءوسىم ارتقان كەزەڭدە مۇنداي باستاما قازىردىڭ وزىندە جەمىسىن بەرىپ جاتىر.
ەسكە سالا كەتەيىك, 2025–2026 وقۋ جىلىنىڭ باسىندا 83 وقۋ وشاعى جاڭادان اشىلدى, ونىڭ 57-ءسى – «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا سالىنعان مەكتەپتەر. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر سانى 4 ەسە, اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەر 2 ەسە, وقۋشى ورنىنىڭ تاپشىلىعى 4 ەسە قىسقارعان. ماسەلەن, بيىل شىمكەنت قالاسىندا, اقمولا جانە قىزىلوردا وبلىستارىندا ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر ماسەلەسى جويىلعان. قازىر ەلىمىزدە شامامەن 3 مىڭ مەكتەپ ءبىر اۋىسىمدا, 5 مىڭ مەكتەپ ەكى اۋىسىمدا جۇمىس ىستەيدى.
«كەلەشەك مەكتەپتەرى» مودەلىنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى, مۇندا تەوريامەن شەكتەلمەي, تاجىريبە الاڭىندا ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك جاسالعان. وسىنىڭ ءبارى دە وقۋشىلاردىڭ عىلىمعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى, سىني ويلاۋىن, تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن, شىعارماشىلىق جانە كرەاتيۆتى قابىلەتتەرىن دامىتادى. اتالعان مەكتەپتە اسىرەسە تسيفرلىق بىلىمگە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. سونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكتىنى وقۋ ۇدەرىسىنە كىرىكتىرۋ وسى وقۋ جىلىنان باستالدى. ءارى ينكليۋزيۆتى ءبىلىم دە نازاردان تىس قالماعان. ارنايى ەدەن جولاقتارى, ليفت جانە پسيحولوگ, دەفەكتولوگ, سۋردولوگتەردىڭ بولۋى ەرەكشە ءبىلىمدى قاجەت ەتەتىن بالالارعا ۇلكەن قولداۋ بولاتىنى انىق.
ءبىلىم سالاسىنىڭ ساپاسى پەداگوگ كادرلاردىڭ ساپاسىنا تىكەلەي بايلانىستى. ويتكەنى جاقسى مۇعالىم مەكتەپكە جان كىرگىزەدى. بىلىكتى مامان عانا ءبىلىمدى وقۋشى تاربيەلەي الادى. بۇگىندە «كەلەشەك مەكتەپتەرىنىڭ» 7 000-عا جۋىق مۇعالىمى ارنايى كۋرستاردان ءوتىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا بۇل جۇمىس جالعاسىن تابادى. قازىر جۇمىس ىستەپ جاتقان 150 كەلەشەك مەكتەبىندە 150 ديرەكتور بولسا, ونىڭ ىشىندە 40 مەكتەپتى «بىلىمدەگى وزگەرىستەردىڭ 1000 كوشباسشىسى» جوباسىنىڭ رەزەرۆيستەرى باسقارادى. بۇل جوبا پرەزيدەنتتىك جاستار كادر رەزەرۆىنىڭ ۇلگىسىندە جاسالعان. ۇمىتكەرلەر بەس كەزەڭنەن تۇراتىن ىرىكتەۋدەن ءوتىپ, كەشەندى تۇردە وقىتىلادى. وعان قوسا, تالىمگەرلەرمەن جۇمىس ىستەپ, تاعىلىمدامادان وتەدى. مۇنداي ءتاسىل سىني ويلايتىن ءارى وزگەرىستەرگە دايىن باسشىلار شوعىرىن قالىپتاستىرادى.
الداعى ۋاقىتتا اتالعان مەكتەپتەر مودەلى ەلىمىزدەگى بارلىق جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتىڭ دامۋىنا نەگىز بولماق. پىسىقتالعان ستاندارتتار, ادىستەمەلەر جانە باسقارۋ شەشىمدەرى رەسپۋبليكا بويىنشا تاراتىلادى.
ايتا كەتەيىك, ۇلتتىق جوبا اياسىندا 460 مىڭ ورىنعا شاقتالعان 217 مەكتەپ اشىلادى دەپ جوسپارلانسا, سونداعى 208 نىساننىڭ قۇرىلىسىن بىرىڭعاي وپەراتور رەتىندە «Samruk-Kazyna Construction» اق جۇزەگە اسىرىپ وتىر. بۇل – بۇرىنعىداي بولەك مەردىگەر شاقىرىپ, جەكە-جەكە جوبا جاسايتىن ەسكى ءتاسىل ەمەس. العاش رەت EPC-مودەل ەنگىزىلدى, ياعني ءبىر وپەراتور جوبالاۋ, قۇرىلىس, جابدىقتاۋ, تولىق ىسكە قوسۋ جۇمىستارىنىڭ ءبارىن ءوز موينىنا الادى. مۇنداي مەحانيزم الەۋمەتتىڭ قۇرىلىس سالاسىندا العاش رەت قولدانىلىپ وتىر جانە وسى جۇيەنىڭ ءتيىمدى ەكەنىنە كوزىمىز جەتتى. ماسەلەن, ءبىر ورتالىقتان باسقارۋدىڭ ارقاسىندا قازىر 156 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات ۇنەمدەلىپ, مەملەكەت قازىناسىنا قايتارىلدى.
«نورماتيۆ بويىنشا 300 ورىندىق مەكتەپ سالۋعا 13 اي بەرىلەدى. ءتىپتى ءداستۇرلى ادىسپەن سالعاننىڭ وزىندە دە 13 ايدا جوبا تولىق اياقتالماس ەدى, سەبەبى جوبالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋ, بەكىتۋ جانە قارجىلاندىرۋ كوپ ۋاقىت پەن كۇشتى قاجەت ەتەدى. مىسالى, اتىراۋ وبلىسى سارىوزەك اۋىلىنداعى 300 ورىندىق مەكتەپ EPC تەتىگىنىڭ ارقاسىندا نەبارى 7,5 ايدا سالىندى. الماتى وبلىسى دولان اۋىلىنداعى 1 200 ورىندىق مەكتەپ نورماتيۆتەگى 21 ايدىڭ ورنىنا 7 ايدا بوي كوتەردى. بۇل – ۇلتتىق جوبا اياسىندا ەڭ جىلدام سالىنعان نىسانداردىڭ ءبىرى. سونداي-اق استاناداعى 2 000 ورىندىق مەكتەپ نەبارى 8 ايدا سالىندى (نورماتيۆ – 26 اي). بۇل جەردە ءار مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىندا ءۇش ماماننان تۇراتىن تەحنيكالىق قاداعالاۋ ماماندارى كۇندەلىكتى جۇمىس ىستەيدى. ساپانى باقىلاۋ دا كەشەندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. مەردىگەرلەرگە قوسىمشا تالاپتار قويىلدى, ياعني ولار قۇرىلىسقا بەس جىل, جابدىقتارعا ءۇش جىل كەپىلدىك بەرەدى. ەگەر قانداي دا ءبىر اقاۋ شىقسا, ونى ءوز قارجىسى ەسەبىنەن وتەۋگە مىندەتتى», دەيدى «Samruk-Kazyna Construction» اق توراعاسى ماۋلەن زارلىق ۇلى.
