ەۋرووداق تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن قايتا وڭدەۋ كەشەنى بولىپ تابىلادى
بۇل – تايىنشا اۋدانىنداعى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن ەكىنشى جوبا. مۇنىڭ الدىندا “تيولاين” جشس تيتان-تسيركوني كەن ورنىن يگەرۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە قوسىپ, جىلىنا 40 مىڭ توننا تەكشە مەتر قۇم وڭدەيتىن شەتەلدىك قۇرال-جابدىقتار ورناتقان بولاتىن. 5 ميلليون دوللارعا جۋىق قارجى جۇمسالىپ, 157 ادام جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلگەن-ءدى. ال, ەۋرووداق ستاندارتى بويىنشا سالىنعان كاسىپورىن ەت كومبيناتى دەپ اتالعانىمەن, جۇمىسى وتە اۋقىمدى ءارى سان-سالالى. مۇندا مال مەن قۇستى ونەركاسىپتىك بورداقىلاۋ, ونىڭ ونىمدەرىن وڭدەۋگە دەيىنگى وپەراتسيالار ءبىر مەزەتتە اتقارىلادى. كۇنىنە 120 باس ءىرى قارا مالى نەمەسە 4000 باس شوشقا سويىلاتىنىن ەسكەرسەك, قۋاتتىلىعىنىڭ قانشالىقتى زور ەكەنىن شامالاي بەرۋگە بولادى. سەرىكتەستىكتىڭ قۇس فابريكاسى جانە 50 مىڭ باسقا ارنالعان شوشقا فەرماسى بار. ءمۇيىزدى ءىرى قارا مالىن ساتىپ الۋ ماقساتىمەن كورشىلەس اۋدان شارۋاشىلىقتارىمەن, جەكەلەگەن ادامدارمەن كەلىسىم-شارت جاسالعان.
ەت كومبيناتىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا وبلىس اكىمى سەرىك ءبىلالوۆ, “باسكو” جشس باس ديرەكتورى الەكساندر سۋتياگينسكي قاتىسىپ, ءىس بارىسىمەن تانىستى. مال سويىلاتىن ارنايى تسەحتا, سالقىنداتۋ كامەراسىندا, ەت وڭدەيتىن ورىندا بولدى. شەتەلدىك تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەندىكتەن, جۇمىس ۇدەرىستەرىندە ەش ىركىلىس جوق. تەز ءارى وڭاي اتقارىلادى. ەڭ باستىسى, سويىلعان مالدىڭ ەتى ساپاسىن ەش جوعالتپايدى. پوليەتيلەن قاپتارعا سالىنىپ, ىلە سىيىمدىلىعى ءبىر مىڭ توننالىق سالقىنداتقىش كامەرالارعا جونەلتىلەدى. ءتۇرلى فارشتار ازىرلەيتىن, كولباسا جاسايتىن تسەحتار دا زامان تالابىنا ساي جابدىقتالعان.
– ەلباسى ن.نازارباەۆ 2014 جىلعا تامان ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى ىشكى رىنوگىنىڭ 80 پايىزدان استامىن وتاندىق تاعام ونىمدەرى قۇراۋى مىندەتىن حالىققا ارناعان جولداۋىندا ايرىقشا اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. بىزدە بۇل ءۇشىن مۇمكىندىكتەر جەتكىلىكتى. سوڭعى جىلدارى وبلىستا مال شارۋاشىلىعى سالاسى جاقسى ءوركەندەپ كەلەدى. جەكە ادامداردىڭ دا مال وسىرۋگە دەگەن ىنتا-ىقىلاسى ارتتى. ەندىگى ماقسات – يندۋستريالىق دامۋعا كەڭ جول اشۋ. مۇنىڭ ءوزى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرىپ, ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلكەن ەكپىن بەرەرى ءسوزسىز. بۇگىن سونىڭ ايشىقتى كورىنىسىنە كۋا بولىپ وتىرسىزدار. بۇل جوبا ارقىلى 320 ادام تۇراقتى ەڭبەككە تارتىلاتىن بولادى. كەلەسى جىلى “نۇرلى كوش” باعدارلاماسىن وسى اۋداندا باستايتىن بولامىز. سوندا اتامەكەنگە كەلگەن اعايىندارىمىز دا جۇمىسسىز قالمايدى, – دەدى ايماق باسشىسى ۇجىم مۇشەلەرىنە ارناۋ سوزىندە. سەرىكتەستىك جەتەكشىسى الداعى ۋاقىتتا 210 مىڭ توننالىق قۇراماجەم زاۋىتىنىڭ, 840 مىڭ مەكيەنگە ارنالعان قۇس فابريكاسىنىڭ بوي كوتەرەتىنىن جەتكىزدى.
كاسىپورىن جىلىنا 9 مىڭ تونناعا دەيىن ەت ءوندىرىپ, ەت ونىمدەرىنىڭ 200 ءتۇرىن شىعارۋدى مەجەلەپ وتىر.
ءومىر ەسقالي, “ەگەمەن قازاقستان”.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, تايىنشا اۋدانى.
* * *
ءبىز تەك قانا شىندىقتى ايتامىز ەلىمىزدە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا جان-جاقتى جاعداي جاسالىپ كەلەدى. ولاردى ەرتەڭگى كۇنگە ۇمىتتەندىرىپ, قوعامنان ءوز ورىندارىن تابۋعا مۇمكىندىك تۋعىزۋدا ارنايى مەكتەپتەردىڭ اتقارار جۇمىسى ايتارلىقتاي. سولاردىڭ ءبىرى – ەلورداداعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان ورتالىق, ول “پروگرامما ب” دەگەن وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالىمەن 4 تيپتىك باعىتتا جۇمىس اتقارادى. ولار, بىرىنشىدەن, تۇرمىستىق باعىت: ءوزىن-ءوزى كۇتۋ, كيىنۋ, تاماق ءىشۋ تاربيەشىلەردىڭ كومەگىمەن جۇزەگە اسادى. ەكىنشىدەن, پەداگوگيكالىق باعىت: بۇل جەردە ەڭ باستىسى – لوگيكانى دامىتۋ, سويلەۋ تەحنيكاسىن جانە باستاپقى ءبىلىم بەرۋدى ارنايى مۇعالىمدەر ۇيرەتەدى. ساباق كەستەلەرى 3-4 ساعاتتان اسپاي, بالالاردىڭ ينتەللەكتۋالدىق, گرامماتيكالىق جاعىنان جەتىلۋلەرىنە كومەكتەسەدى. ءۇشىنشى باعىت: تىكەلەي مەديتسينامەن بايلانىستى. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن باقىلاۋ جانە دەر كەزىندە العاشقى كومەك بەرۋ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاراۋىمەن اتقارىلادى. وسىعان ارنايى كابينەتتەر جابدىقتالىپ, ارت-تەراپيا, ليكاتەكا, سەنسورلىق كابينەتتەر, مونتەسسوري ساتىپ الىنعان. سونداي-اق, تاجىريبە رەتىندە بالالاردى كوپشىلىك الدىنا شىعارىپ, باسقا جۇيكە اۋرۋىمەن اۋىرمايتىن بالالاردان كەم ەمەس ەكەندىگىن كورسەتۋ. بۇل ۇدەرىستەر ورتالىق ساياباق جانە استانانىڭ ويىن-ساۋىق مەكەمەلەرىنە اپارىپ, قىدىرتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. سوڭعى ءتورتىنشى باعىت: قارجىلاندىرۋمەن جۇمىس ىستەۋ. بۇل دەگەنىمىز – دەمەۋشىلىك كومەك جانە مەملەكەت بولگەن اقشالاردىڭ دۇرىس جۇمسالۋىن باقىلاۋ. ارينە, قارجى جاعىنا كەلگەندە تەك اقشامەن ەمەس, قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى دا اسا ماڭىزدى. جالپى العاندا, 3-تەن 18 جاسقا دەيىنگى ارالىقتا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 180 بالا بار. ونىڭ 64-ءى كۇندىزگى ءبولىمدە بولسا, قالعان كوپشىلىگى ستاتسيونارلىق توپتا قارالادى. ارنايى كۇتىممەن باقىلاناتىن 28 بالا داۋن سيندرومىمەن اۋىراتىن بولسا, ستاتسيونارلىق بولىمدەگى 32 بالا جۇرە المايدى. ورتالىقتا جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ تەڭ جارتىسىن پسيحولوگتار, دەفەكتولوگتار, لوگوپەدتەر, مۇعالىمدەر مەن تاربيەشىلەر قۇراسا, قالعاندارى تەحنيكالىق جانە سانيتارلىق باعىتتاعىلار بولىپ تابىلادى. ورتالىقتىڭ ديرەكتورى سەرىك بوپەجانوۆ اتقارىلاتىن جۇمىس قانشا قيىن بولسا دا, بالالاردىڭ ءبىر كۇلكىسى مىڭ رەت ايتىلعان راحمەتپەن تەڭ, دەيدى. ويتكەنى, بۇل بالالار ەشقاشان ەشكىمگە جاماندىق ويلامايدى جانە الدامايدى دا. شىڭعىس مىرزاحمەت, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى.
