ءوزىڭدى ىستە تانىت

ءوز ولكەڭدى, ونىڭ جالپى تابيعاتىن ايالاپ ساقتاۋ بارلىق ۋاقىتتاردا قاستەرلى پارىز سانالىپ كەلگەن. مۇنىڭ ءوزى اۋماعىندا قاراشىعاناق سياقتى قازىنالى كەن ورنى ورنالاسقان ءوڭىر ءۇشىن تىپتەن ماڭىزدى. ول كومىرسۋتەگىلەردىڭ قورى بويىنشا الەمدەگى اسا ىرىلەردىڭ ساناتىنا جاتقىزىلادى. البەتتە, مۇلدەم زيانسىز مۇناي-گاز كاسىپشىلىگى بولمايتىنى بەلگىلى. سوندىقتان تابيعات قورعاۋ تاجىريبەسى تۇرعىسىنان كەلگەندە مۇنداعى مىندەت تابيعاتقا اسەر ەتۋ زاردابىن بارىنشا ازايتۋعا سايادى. بۇعان جەراستى بايلىعىن يگەرۋدە ساۋاتتى ءارى بىلگىر ماماندار جۇمىس ىستەگەن جاعدايدا عانا قول جەتپەك. قاراشىعاناقتا بىلىكتىلىك پەن كاسىبيلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋعا زور ماڭىز بەرىلەدى. بۇل جۇمىس “قارا­شى­عاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ.” كومپانياسىندا جوسپارلى ءھام دايەكتى جۇرگىزىلەدى. مۇندا ىزگى نيەتتى مانساپقورلىققا جول اشىق. قىزمەتكەرلەردى باۋلۋ جانە دا­مىتۋ ءبولىمى قىزمەتكەرلەردىڭ الەۋەتى مەن مۇمكىندىكتەرىن باعا­لاۋ­دىڭ مۇقيات ويلاستىرىلعان باعامدارىن ازىرلەگەن. كەن ورنىن يگەرۋدى دۇنيە جۇزىنە بەلگىلى كومپانيالار اليان­سى جۇزەگە اسىرۋدا. ولار – بي-دجي گرۋپپ, ەني, شەۆرون جانە لۋكويل. حالىقارالىق ستاندارت­تارعا ساي كەلەتىن جۇمىس ءتاجىري­بە­سىمەن بىرگە كونسورتسيۋم قا­زاق­ستاندىق كادرلارعا قىزمەت سا­تى­سىندا ورلەۋگە, بىلىكتىلىكتى ارت­تى­رۋعا, بارعان سايىن نەعۇرلىم جا­ۋاپتى, دەمەك, جاقسى جالاقىلى لاۋا­زىمداردى اتقارۋعا مۇرسات بە­رەتىن ءبىلىمدى تەگىن الاتىن ءمۇم­كىن­دىك ۇسىنادى. كپو قىز­مەت­كەرلەردى باۋلۋ جانە دامىتۋ ءبو­لى­مىنىڭ مەنەدجەرى ەلەنا زەمليان­سكايا­نىڭ ايتۋىنشا, وقىتۋ كوپ­تە­گەن باعىتتار بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ول دەگەنىڭىز – تەحنيكالىق ءبىل­گىرلىكتى, بيزنەس-ماشىقتاردى, كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىقتى, باسقارۋ ساپالارىن دامىتۋ. قاراشىعاناقتا تەحنولوگيا مەن جابدىقتار ۇنەمى جەتىلدىرىلۋ ۇستىندە. تەحنيكالىق كۇردەلى ۇدەرىستەر تەك شەبەر قولدارعا سەنىپ تاپسىرىلادى. سوندىقتان, بى­لاي­شا ايتقاندا, كاسىبي ماشىقتاردى جاق­سارتۋعا ءومىردىڭ ءوزى ءماج­بۇر­لەيدى. ۇجىم جاڭا ماماندارمەن تولىعا تۇسەدى. جۇمىسقا كىرىسپەس بۇرىن ولار كومپانيانىڭ جوعارى تالاپتا­رى­نا بەيىمدەلۋگە ءمۇم­كىندىك بەرەتىن باعدارلامالاردى يگەرەدى. ەكى جىلدان بەرى مۇنداي ءتالىم ءورىتو تەحنو­لوگياسى بويىنشا ۇلىبري­تا­نيانىڭ مۇناي جانە گاز اكادەمياسىندا ءجۇر­گى­زىلۋدە. بۇل – مۇناي-گاز سالاسى ءۇشىن قىز­مەت­كەر­­لەر دايارلاۋدىڭ جالپى جۇرت­شى­لىق مويىنداعان الەمدىك ءتا­جىريبەسى بار وقۋ ورنى. كەن ورنىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى بولىپ تابىلاتىن اقساي قالاسىندا ترەنينگ-ورتالىق جۇ­مىس ىستەيدى. وندا كپو قىز­مەتكەرلەرى مەن مەردىگەر ۇيىمدار قىزمەتكەرلەرىنىڭ باسىم بولىگى دايارلىقتان وتەدى. – كوبىنە-كوپ وقۋ ۇدەرىسى وندىرىستەن قول ۇزبەي جۇرگىزىلەدى. تەوريانى تىكەلەي ءوندىرىس تاجىريبەسىمەن ۇشتاستىرۋ ەلەۋلى ارتىقشىلىقتار بەرەدى. ەڭ الدىمەن, ءتالىم الۋشى جالپى تەوريالىق كۋرستان وتپەيدى, ونىڭ ەسەسىنە وقىتۋشىعا ءوز جۇمىسىنىڭ ەرەكشەلىگى تۇرعىسىنان سۇراقتار قويادى. سونىڭ ناتيجەسىندە ءوزىنىڭ كۇندەلىكتى ىسىندە قاجەتتى ماشىقتار الادى. ءبىز ەڭ زاماناۋي وقىتۋ تەح­نو­لوگيالارىن وندىرىستىك ۇدەرىسكە بارىنشا جاقىنداتۋعا تىرىسامىز. مۇندا ەڭ جوعارى دەڭگەيدەگى وقىتۋشىلاردى اكەلىپ, ءبىلىمدى يمپورت­تايمىز. ءورىتو باعدار­لاماسى تەك كاسىبي شەبەرلىككە عانا باۋلىپ قويماي, ءبىر كوماندادا جۇمىس ىستەي بىلۋگە, العان اقپاراتتى تالداۋعا, ونى الداعى مىندەتتەرمەن سالىستىرۋعا, ءسويتىپ وسى نەگىزدە دۇرىس شەشىمدەر قابىلداۋعا ۇيرە­تەدى. ياعني, نۇسقاۋ بويىنشا عانا ارەكەت جاساماي, نەعۇرلىم جوعارى ناتيجەلەرگە سانالى تۇردە جەتە بىلگەن ابزال. ەڭ الدىمەن, قاۋىپسىزدىك تەحني­كاسىنىڭ نورمالارى مەن ەرەجە­لەرىن ساقتاۋعا قاتاڭ تالاپ قو­يىلادى.  جۇرتتىڭ ءبارىنىڭ ولاردى جاتقا ءبىلىپ, بۇلجىتپاي ورىن­دا­ۋىنا تۋرا كەلەدى. تيتتەي بۇر­ما­لاۋ­شىلىقتاردىڭ وزىنە بىردەن تىيىم سالىنادى. قاۋىپ­سىز­دىك تەحنيكاسى جونىندەگى سىناق ەڭ ماڭىزدى ەمتيحان رەتىندە قابىل­دانادى. ونىڭ قاداعالانۋى بارلىق نى­سان­داردا مۇقيات باقىلانادى. ەلەنا بۋلاتوۆانىڭ قىزمەتى ناق وسىلاي – كەن ورنىنداعى قاۋىپسىزدىك تەح­ني­كاسى ءبولىمىنىڭ مەنەدجەرى دەپ اتا­لادى. ول كەز كەلگەن كاسىبي دايارلىق قورشاعان ورتاعا زيان تيگىزبەيتىن قاۋىپسىز جۇمىس ماشىقتارىنا ءۇي­رە­تەتىن كەشەندى دايەكتى باع­دار­لامادان تۇراتىنى جايلى ايت­تى. بۇل باعدارلاما ءساتتى قولدانىلۋدا. وسى جىلدىڭ مامىرىندا “قارا­شىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ.” “بي دجي گرۋپپ” كومپانياسى جىل سايىن وتكىزەتىن بەدەلدى كون­كۋرستىڭ جەڭىمپازى بولىپ, ەنشى­لەگەن جوعارى ماراپات وسىنىڭ ايعاعى. “قورشاعان ورتا” ۇسىنى­لى­مىندا “ەكوتسەنتر” جوباسى ءبىرىنشى ورىن الدى. ال كپو قولدانىپ جۇرگەن قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ, قايتا وڭدەۋ جانە بۇرعىلاۋ ەرىتىندىلەرى مەن شلامداردى قاۋىپسىز ورنالاستىرۋ تەحنولوگياسى تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە دۇنيەجۇزىندەگى ەڭ جەتىلگەن تەحنولوگيا دەپ تانىلدى. كەن ورنىندا تالىمگەرلىك باعدارلاماسى دا ءتيىمدى پايدا­لانۋدا. بۇل دەگەنىڭىز شەبەرلىكتىڭ تىزبەكتى رەاكتسياسىنا ۇقسايدى. ياعني, شەبەرلىكتىڭ قىرى مەن سىرىن جەتە مەڭگەرگەن بەساسپاپ قىزمەتكەر ءوز تاجىريبەسىن جاڭادان كەلگەندەرگە نەمەسە كەيىنگى تولقىن جاستارعا بەرەدى. قىزمەتكەرلەردى باۋلۋ جانە دامىتۋ ءبولىمىنىڭ ماماندارى مۇنداي ىنتىماقتاستىقتىڭ ءناتي­جە­لەرىن حال-قادەرىنشە تۇزەتۋگە جانە تالداۋعا كومەكتەسەدى. ايت­قانداي, ءتالىم الۋشىنىڭ تالىمگەر تاڭداۋعا مۇمكىندىگى بار. ويتكەنى, بۇل ورايدا, تەك كاسىبيلىك قانا ماڭىزدى ەمەس. سونىمەن بىرگە پسيحولوگيالىق قابىسۋشىلىق, سەنىم فاكتورى مەن مۇعالىمنىڭ بەدەلى ەسكەرىلەدى. بارلىق وسى شارتتار ۇيلەسكەن كەزدە عانا وقۋ مىندەتتى اۋىرتپالىققا ەمەس, سانالى تۇردەگى شىعارماشىلىق ۇدەرىسكە اينالادى. ياعني, بۇل رەتتە بەينە ء“وزىڭ بىلسەڭ, باسقانى ۇيرەت” قاعيداتىن باسشىلىققا الاتىن كاسىپقويلىقتىڭ تىزبەكتى رەاكتسياسى جۇرگەندەي بولادى. – بۇل جۇيە ومىرگە كەلگەلى ءتورت جىلداي بولدى, – دەپ تۇسىندىرەدى ەلەنا زەمليانسكايا. – ول جاستارعا كاسىبي تۇرعىدا جەتىلىپ قانا قوي­ماي, سونىمەن بىرگە ارىپتەستەرمەن ورتاق ءتىل تابۋعا دا سەپتىگىن تيگى­زەدى. ويتكەنى, ءبىز اركەز ادامداردى جۇمىسقا قابىلداعاندا ولاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن ەسكە الامىز. ال جۇمىستان شىعارۋعا كەلگەندە نەگىزگى سەبەپ جاڭساق نەمەسە سىپا­يىلىققا جاتپايتىن مىنەز-ق ۇلىق بولىپ تابىلادى. جاس قىزمەتكەر تاجىريبەلى تالىمگەرمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەگەن كەزدە شيەلەنىستى احۋالدار ءىس جۇزىندە ساپ تىيىلادى. ۇجىمداعى جاقسى ادامگەرشىلىك-پسيحولوگيالىق اۋان تابىستى جۇمىس ءۇشىن وتە ماڭىزدى. بۇل جاعدايدا ۇيىمشىل دا ىنتىماق­شىل كوماندا جاساقتاۋ ماقساتى كوزدەلەدى. مۇندا اركىم تەك باس پايداسىن ويلاماي, ۇجىمدىق تابىسقا يكەمدەلەدى. گەنەرال بولۋدى ارماندا­ماي­تىن سولدات ناشار سولدات. بىراق ارمانداپ قويۋ عانا جەتكىلىكسىز. مانساپتى ورلەتۋ ءۇشىن بارلىق قىزمەت باسپالداقتارىنان وتۋگە تۋرا كەلەدى. №3 كەشەندى گاز وڭدەۋ قوندىرعىسىنىڭ مەنەدجەرى ەرجان قاناتوۆتىڭ قىزمەتتىك ءومىربايانى ناق وسىلاي قالىپتاستى. – قىزمەتكەرلەردى دايارلاۋ ماسەلەلە­رى­نە ۇجىمدىق تۇرعىدان قاراۋ كادر­لاردى ۇلتتاندىرۋدىڭ جوعارى قارقىنىن قامتاماسىز ەتەدى, – دەپ تۇسىندىرەدى ول. – باۋلۋ ءبولى­مى­نىڭ ماماندارى مەن بولىمشە باس­شىلارى قىزمەت­كەرلەرمەن ءبىر­لەسىپ مانساپتى دامىتۋ جوس­پار­لارىن ازىرلەيدى. بۇل ەڭ ءتيىمدى – جەكە تۇرعىدان قاراۋ ءادىسىن قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءورىتو جۇيەسى بويىنشا وقىپ-ۇيرەنۋ كۋرسىنان وتكەن جىگىتتەردىڭ كاسىبي دايارلىق دەڭگەيى ايتارلىقتاي جوعارى. تاجىريبەلىك كۋرستى تامامداعاننان كەيىن ولار شىن مانىسىندە باسەكەگە قابىلەتتى ماماندارعا اينالۋدا. كپو-دا مانساپتىق ءوسۋ ۇمىتكەرلەرىن ىرىكتەۋگە بايىپپەن جانە ۇتىمدىلىق تۇرعىسىنان قا­رايدى. ولاردى جاۋاپتى, جوعارى تيىمدىلىكپەن جۇمىس ىستەي­تىن ادامدار قاتارىنان تاڭدايدى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بىلىكتى­لىك­پەن قوسا, ءزارۋ سۇرانىستاعى ماماندىق الۋ مۇمكىندىگى, ارينە ءار ۋاقىت الدان شىعا بەرمەيدى. قاراشىعاناقتاعى تىلدەردى ۇيرەنۋ تاجىريبەسى دە نازار اۋدارارلىق ءارى سىننان وتكەن. كەن ورنىندا دا, اقسايدا دا ءۇش ءتىل – اعىلشىن, قازاق جانە ورىس تىلدەرى قول­دا­نىستا دەپ سەنىمدى تۇردە ايتا الا­مىز. ياعني, بۇل جەردە ءىس جۇزىندەگى ناقتى ءۇش تىلدىلىك ءومىر اقيقاتى. كاسىپشىلىك ىستە ءوزىڭدى  ۇدايى جانە كۇنبە-كۇن تانىتۋ قاجەتتىگىن جاقسى تۇسىنەدى. مۇناي جانە گاز ءوندىرۋ سياقتى سالاداعى ماماندىق ادامعا ءبىر رەت قانا بەرىلىپ قوي­مايدى. ول بارعان سايىن نەعۇرلىم ساپالى ءبىلىمدى قاجەت ەتەدى. دەمەك, ۇزدىكسىز وقۋ كەرەك, ءومىر بويى ىزدەنىپ, ۇيرەنۋ كەرەك. قارا­شى­عاناقتا تاعى ءبىر ەرەجە بۇل­جىماس زاڭعا اينالعان. وزىڭە نەعۇرلىم بيىك مەجە بەلگىلەسەڭ, سوعۇرلىم زور ناتيجەگە قول جەتكىزەسىڭ. ءبۇ­گىنگى تاڭدا ءبىلىمنىڭ بەدەلى ۇزدىكسىز ءوسۋ ۇستىندە. سوندىقتان “قارا­شى­عاناق پەتروليۋم وپە­رەي­تينگ ب.ۆ.” كومپانياسىنىڭ شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق مامانداردىڭ تەڭ باسەكەلەستىكتە بولۋىنا ءمۇم­كىندىك بەرۋى وتە ماڭىزدى جاع­داي­لاردىڭ ءبىرى دەپ سانايمىز. قورعانبەك امانجول. باتىس قازاقستان وبلىسى.