تەحنولوگيا • 13 مامىر, 2025

ەلوردادا جاس ونەرتاپقىشتار جارىسى ءوتتى

80 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءاليحان ماقسۇت اتىنداعى «RoboZerde-2025» حالىقارالىق روبوتوتەحنيكا فەستيۆالى ءوتتى. اۋقىمدى ءىس-شاراعا ەلىمىزدىڭ جيىرما وبلىسىنان, سونداي-اق كورشىلەس قىرعىزستان مەن وزبەكستان ەلىنەن كەلگەن ەكى جۇزدەن استام مەكتەپ وقۋشىسى قاتىستى. جاس ونەرتاپقىشتار التى ساناتقا سايكەس باق سىناپ, ءوز جوبالارىن تانىستىردى, دەپ جازادى Egemen.kz.

ەلوردادا جاس ونەرتاپقىشتار جارىسى ءوتتى

فەستيۆال تەك تەحنيكالىق جارىس ەمەس, رۋحاني مازمۇنى تەرەڭ, تاربيەلىك ءمانى زور جيىن رەتىندە ەستە قالدى. ويتكەنى بۇل بايقاۋ – فيزيكا مەن روبوتتەحنيكا سالاسىندا بيىك بەلەستەرگە جەتكەن, ومىردەن ەرتە وزعان دارىندى جاس ءاليحان ماقسۇتتىڭ رۋحىنا ارنالدى. ونىڭ جاسىنداي عۇمىرىنداعى جارقىن  جەتىستىگى بۇگىنگى جاستار ءۇشىن ۇلگى رەتىندە ۇسىنىلدى. فەستيۆال قاتىسۋشىلارىنا مۇرات ەسجاننىڭ رەجيسسەرلىگىمەن تۇسىرىلگەن ء«اليحاننىڭ ارمانى» اتتى دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى.

ءبىلىم بايقاۋىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ۋنيۆەرسيتەت پرورەكتورى ارداق بەيسەنباي روبوتوتەحنيكا سالاسىنىڭ جاسوسپىرىمدەردىڭ قىزىعۋشىلىعى ارقاسىندا دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

«قازىر روبوتوتەحنيكانى عالىمدار عانا ەمەس, مەكتەپ وقۋشىلارى دا يگەرۋدە. بولاشاق جاساندى ينتەللەكتتە, روبوتوتەحنيكادا جانە شىعارماشىلىقتا. ءبىز قازاقستاندا جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ قۇرىلۋىنا باستى نازار اۋدارۋىمىز كەرەك. روبوتتەحنيكا – قازاقستاندا ەندى عانا دامىپ كەلە جاتقان سالا, ال بۇگىنگى مەكتەپ وقۋشىلارى بولاشاقتا سۇرانىسقا يە ماماندىق يەلەرى بولادى جانە بولاشاق ەۇۋ ستۋدەنتتەرى اتانادى دەگەن سەنىمدەمىن»,  دەدى ارداق بەيسەنباي قاتىسۋشىلارعا ارناعان سوزىندە.

ال ۋنيۆەرسيتەتتىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, ءاليحاننىڭ اكەسى سەرىكزات دۇيسەنعازى ۇلتقا بىلىممەن قىزمەت ەتۋ – بىلەگىڭمەن قىزمەت ەتۋدەن ونىمدىرەك ەكەنىن جەتكىزدى. بۇگىنگى قوعام سپورتشىلار مەن مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىن توبەسىنە كوتەرگەندەي, ەلەنبەي قالىپ جاتاتىن تەحنيكا سالاسىنىڭ ماماندارىنا ءدال سونداي, بالكىم ودان دا ارتىق قۇرمەت كورسەتۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار سەرىكزات دۇيسەنعازى بالاسى ءاليحاننىڭ ارمانىن بۇگىنگى قازاق بالالارى ورىنداي السا, اكە رەتىندە قۋانىشى شەكسىز بولاتىنىن ايتتى.

راسىندا دا جاس ءاليحاننىڭ ارمانى اسقاق بولعان ەدى. ول قازاقتىڭ روبوتتەحنيكا عىلىمىنىڭ وركەندەۋىن, ال ءوزىنىڭ نيكولا تەسلا سىندى عالىم بولۋىن جان-دىلىمەن قالادى. ونىڭ بۇل اڭسارى جەكە كۇندەلىگىندە جازىلعان ەكەن. فەستيۆال كەزىندە اليحانعا ارنالعان كورمە ورنالاستىرىلدى. قاتىسۋشىلار ءاليحاننىڭ سۋرەتتەرىن, قولدانعان زاتتارىن, قالدىرعان جازبالارىن كورىپ, تانىستى. سونداي وقۋشىلاردىڭ ءبىرى جامبىل وبلىسىنىڭ مەركى اۋدانىنان كەلگەن 5-سىنىپ وقۋشىسى  فەستيۆال سەبەپكەرىنىڭ اتتاسى ءاليحان ەسجان.

ول وسىنداي ۇلكەن جارىسقا العاش قاتىسىپ, سىزىق بويىمەن قوزعالاتىن ينتەللەكتۋالدى روبوت جوباسىن الىپ كەلگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپتەگى ۇيىرمەدە بىرنەشە وقۋشى روبوتتەحنيكامەن اينالىسادى.

«فەستيۆالگە قاتىساردا كوڭىلدە الاڭ بولدى. بىراق روبوتتى قۇراستىرىپ, ونىڭ وزدىگىنەن جول تاۋىپ جۇرگەنىن كورگەندە شابىتتاناسىڭ. سودان سوڭ تەحنيكامەن دوس بولۋعا بولاتىنىنا كوزىم جەتتى. بۇل تەك ويىنشىق ەمەس, ناعىز عىلىم», دەيدى جاس ونەرتاپقىش. وقۋشىعا بايقاۋدىڭ كىمنىڭ قۇرمەتىنە ۇيىمداستىرىلىپ جاتقانىن دا سۇراپ كوردىك. ء«اليحان مەنىڭ اتتاسىم ەكەن. وتە ءبىلىمدى, ءتارتىپتى بالا بولعانعا ۇقسايدى. اتا-اناسىن تىڭدايتىن, دوستارىن رەنجىتپەيتىن, مۇعالىمدەرىن سىيلايتىن وقۋشى بولىپتى». ىزىنشە 11 جاستاعى ءاليحاننان ەلىمىزدىگە قۇرداستارىنا نە تىلەيتىنىن بىلگىمىز كەلدى. ول جىلى جىميىپ «ساباقتى جاقسى وقىڭدار!» دەدى.

فەستيۆال باعدارلاماسى جىل وتكەن سايىن جاڭارىپ كەلەدى. بيىلعى ەرەكشەلىك — ءۇش جاڭا باعىتتىڭ قوسىلۋى. فەستيۆال ۇيىمداستىرۋشىسى, ەۇۋ كاسىبي باعدار ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ءلاززات ۇيگەباەۆا اتاپ وتكەندەي, درون-فۋتبول, مۇعالىمدەرگە ارنالعان «ليكتوريا» الاڭى جانە «روبوت كەيس» سەكىلدى باعىتتار بالالار مەن ۇستازداردىڭ تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتىپ وتىر.

«بۇگىنگى بالا – ەرتەڭگى مامان. سوندىقتان ولاردىڭ لوگيكالىق ويلاۋىن, جوبالاۋ قابىلەتىن دامىتۋ – ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز. «روبوت كەيستە» بالالار ناقتى ماسەلەگە شەشىم ۇسىنۋ ارقىلى عىلىمي جوبا قورعاۋ داعدىسىن ۇيرەنەدى. ال درون-فۋتبول – تاپقىرلىق پەن ەپتىلىكتى ۇشتاستىراتىن تارتىستى باعىت, قازىرگى زامانداعى كەڭ ءورىس الىپ كەلە جاتقان كيبەرسپورت. سونداي-اق ۇستازدار ءۇشىن اشىلعان «ليكتوريا» الاڭىندا جاساندى ينتەللەكتتىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ىقپالى ساراپتالدى», دەدى ءلاززات ۇيگەباەۆا. سونىمەن قاتار ول اۋىلدىق مەكتەپتەردىڭ تەحنيكالىق باعىتقا بەت بۇرۋى — بۇگىنگى ءبىلىم بەرۋ ساياساتىنىڭ ناتيجەسى ەكەنىن جەتكىزدى. ء«بىز ءۇشىن اۋىل مەكتەبىنەن كەلىپ قاتىسىپ جاتقان بالالاردىڭ كوپتىگى – ۇلكەن قۋانىش. وكىنىشكە قاراي, قازىر اۋىل مەكتەپتەرىندە بالا سانى ازايىپ بارادى. بىراق سوعان قاراماستان, قىزىلوردا, جامبىل, اباي وبلىستارىنان, شىعىس قازاقستاننان كەلگەن كوماندالاردىڭ بەلسەندىلىگى جوعارى. بۇل – اۋىل مەكتەبى كەنجەلەپ قالماي, ۇلكەن جوبالارعا ارالاسۋعا دايىن ەكەنىن كورسەتەدى. بولاشاقتا گرانتتار مەن قولداۋ وسى وڭىرلەرگە كوبىرەك بەرىلۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن», دەيدى فەستيۆال ۇيىمداستىرۋشى.

فەستيۆال قورىتىندىسىنا سايكەس جەڭىمپازدار انىقتالىپ, ولارعا ديپلوم, اقشالاي سىيلىق, مەدال مەن ارناۋلى كۋبوك تاپسىرىلدى. سونىمەن «باسقارۋ سيمۋلياتورى» ساناتىندا ءبىرىنشى ورىندى باتىس قازاقستان وبلىسىنان كەلگەن ءاليحان نىسانباەۆ جەڭىپ الدى. ال «My Extra Case Competition» شىعارماشىلىق ساناتىندا  جوعارى جۇلدەنى استانالىق «Codi Science» كومانداسى ەنشىلەدى. «ينۆەرستى سىزىق بويىمەن جارىسىندا» ەلوردا نامىسىن قورعاعان  «Robo Com» كومانداسى, «مەرگەن» بايقاۋىندا كوكشەتاۋلىق «Aloft» كومانداسى ۇزدىك اتاندى. ال «Micro-FPV» ساناتىنان قاراعاندىلىق تيموفەي مۋراۆەۆ, «درون فۋتبولىنان» باتىس قازاقستاندىق «وبتشو» كومانداسى جەڭىمپاز اتاندى.

سوڭعى جاڭالىقتار