باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقتيار ماكەنمەن اڭگىمە
الەمدەگى بۇگىنگى وزگەرىستەر مەن كۇردەلى كەزەڭدەر ەشبىر مەملەكەتتى بەيتاراپ قالدىرا المايدى. ولاردى الاڭداتپاي قويمايدى. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» باعدارلاماسى وسىنداي جاھاندىق سىن-قاتەرلەردىڭ الدىن الۋدان تۋىنداعانى بەلگىلى. بۇل ستراتەگيالىق قۇجات بۇگىندە – ۇلت جوسپارى. بەس ينستيتۋتتىق رەفورمامەن جانە 100 قاداممەن تولىقتىرىلدى. 100 قادام – ناقتى ءىس-ارەكەتتەر الگوريتمى. بۇل قازاق ەلىنىڭ الەمدىك دامۋداعى ءرولىنىڭ وسۋىنەن تۋىندايدى. ويتكەنى, ەلىمىز بۇگىندە وزگە مەملەكەتتەرگە, سونىڭ ىشىندە ورتالىق ازيا ايماعىنا ىقپال جاساي الاتىن, ءارى داعدارىستار مەن قاۋىپ-قاتەرلەردەن وڭتايلى جول تاۋىپ شىعا الاتىن بىرىكتىرۋشى ەلگە اينالدى.
جاھاندىق ماڭىزى بار وسىناۋ مىندەتتەر – قازاقستان ءۇشىن دامۋدىڭ جاڭا جولىنا ءتۇسۋ – زاڭدى قۇبىلىس ەكەنىن كورسەتەدى. الەمدەگى دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا ءتۇسۋ مۇمكىندىگى دە ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن 100 قاداممەن شەگەندەلمەك. ءارى مۇنىڭ ءوزى كوپەتنوستى جانە كوپ كونفەسسيالى قوعامنىڭ باستى نەگىزى مەن جەتىستىگى بولىپ قالا بەرمەك. وسى ايتىلعان مىندەتتەردى ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا وتىرىپ جۇمىلا شەشۋ – ەل وڭىرلەرىنە دە جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەيدى. باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ب.ماكەنمەن اڭگىمە وسىنداي باعىتتا ءوربىدى.
– باقتيار ماكەن ۇلى, ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن بەس ينستيتۋتتىق رەفورمامەن وقىرماندارىمىز جاقسى تانىس ەكەنىنە ەشقانداي كۇمانىمىز جوق. سوندىقتان وسى رەفورمالار اياسىندا قانداي مىندەتتەر قويىلعانىن قايتالاماي, وڭىردە ونى ورىنداۋ ءۇشىن نەندەي العىشارتتار بەلگىلەنىپ وتىرعانى جونىندە اڭگىمەلەپ بەرگەنىڭىز ءجون شىعار.
– البەتتە. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ازاماتتاردىڭ «ءماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق اكتىسىنە بەلسەنە قاتىسۋىن, وعان ءوز ۇسىنىستارى مەن وي-پىكىرلەرىن قوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ بولماق. بۇگىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بەلگىلەگەن «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جوباسىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزى وتە جوعارى. اتالعان اۋقىمدى جوبا قازاقستاندىق بىرتەكتىلىك پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ تۇتاستىعىن قالىپتاستىرۋعا قىزمەت جاساي الادى. سوعان ساي بۇگىندە ەل ايماقتارىندا, سونىڭ ىشىندە ورال ءوڭىرىندە «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق جوباسىنىڭ العاشقى كەزەڭى مارەگە جەتتى.
بۇگىندە وڭىرلەردە ۇلت جوسپارىنا ساي قولعا الىنعان قابىرعالى قاعيداتتىڭ ءبىرى – رەسپۋبليكامىزدا 2020 جىلعا دەيىنگى تۋريستىك سالانى دامىتۋ تۇعىرناماسىنان باستاۋ الادى. اسىرەسە, مۇندا ىشكى ءتۋريزمدى وركەندەتۋگە جانە ايماقتاردا مادەني تۋريستىك كلاستەرلەردى قۇرۋعا ايرىقشا كوڭىل اۋدارىلماق. بۇل باعىتتا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مۇمكىندىگى مەن الەۋەتى جانە تاريحي-مادەني مۇراسى مول دەۋگە بولادى. اتاپ ايتقاندا, ەلىمىزدىڭ كونە دە جاڭا قالالارىنىڭ ءبىرى – ورال ءوزىنىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىمەن جانە باي تاريحي شەجىرەسىمەن ەرەكشەلەنە الادى. بوكەي ورداسى اۋدانىندا ورنالاسقان تاريحي ولكەتانۋ مۋزەيىندە دە بۇگىندە ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق نورماتيۆتەر مەن تالاپتارعا ساي ىرگەلى ىستەر قولعا الىندى. بۇعان قوسا, وردا – نارىن قۇمى اۋماعىنداعى تاماشا تابيعي لاندشافتار دا تاريحي ءوڭىردىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىن كوتەرە تۇسەرى كامىل.
تۇتاستاي العاندا, ءبىز تۋريستىك سالانىڭ, سونىڭ ىشىندە سىرتقى جانە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن وبلىستىڭ بارلىق الەۋەتىن اشۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز. بۇل ءۇشىن تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋ مەن ونى ىسكە اسىرۋ جونىندە ارناۋلى شەشىم قابىلداۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. ايتالىق, «قازاقستان ەنتسيكلوپەدياسى» ينتەرنەت-جوباسىنىڭ ماقساتى ەلدىڭ ءار ازاماتىنا جانە شەتەلدىك تۋريستەرگە ەلىمىز جونىندە مول, تەرەڭ ءارى جان-جاقتى دەرەكتەر مەن ماعلۇماتتار بەرۋ ەكەنى بەلگىلى. وڭىرلەردە جاسالاتىن جوبالار دا وسى ارنادان تامىر تارتسا يگى. ءوز كەزەگىندە مۇنىڭ ءوزى بۇقارا حالىقتىڭ قاتىسۋىمەن جانە باق وكىلدەرى مەن تۋريستىك كومپانيالاردىڭ كومەگىمەن ىسكە اساتىن شارۋا.
باتىس قازاقستان رەسەيدىڭ بەس گۋبەرنياسىمەن شەكتەسەدى. كورشىلەس, شەكارالاس تۇرعىندار ورال ءوڭىرىنىڭ بۇگىنگى ءجاي-كۇيىنە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانى دا شىندىق. وسى سۇرانىستى وتەي الساق, ويعا العان ماقساتىمىزدىڭ ورىندالعانى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, قازىرگى كۇنى ىشكى تۋريزم باعىتتارىنا باسا كوڭىل ءبولۋدىڭ ءرولى جوعارى. بۇل ءۇشىن ساناتوريلىك-كۋرورتتىق ەم الۋ مەن دەمالۋ باعالارىن ىڭعايلاستىرۋدىڭ تيىمدىلىگى مول. بۇعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن دامۋ تۇتقاسى بولىپ تابىلاتىن بارلىق فاكتورلارعا ەكونوميكالىق تالداۋلار جاسالۋى قاجەت دەگەن ويدامىز.
– مەكتەپ پەن جاسوسپىرىمدەر ءتۋريزمى ماسەلەسى تاسادا قالىپ جۇرمەي مە؟
– جوق, ولاي بولمايدى. راس, ءبۇگىندە ونىڭ الەۋەتى مەن مۇمكىندىگى تولىق ءارى جان-جاقتى اشىلىپ بولا قويعان جوق. سايىپ كەلگەندە, مەكتەپ ءتۋريزمى – قازاقستاندىق پاتريوتيزم رۋحىنا تاربيەلەۋدىڭ نەگىزى. مۇنىڭ ءبارى بىزدەن ماقساتكەرلىككە باعىتتالعان جۇيەلى جۇمىس پەن ناقتى شەشىمدى تالاپ ەتەدى.
– ۇلت جوسپارى مەن بەس ينستيتۋتتىق رەفورما وزەگىندە بۇعان دەيىن ايتىلعان جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى ۇلتتىق جوباسىن ودان ءارى تەرەڭدەتۋ تۋرالى دا اتاپ كورسەتىلگەن. بۇعان نە دەيسىز؟
– بۇل ءۇشىن ءبىز قاراپايىم ەڭبەك ادامدارى مەن جۇمىسشىلاردىڭ جانە ەڭبەك پەن قۇرمەتكە بولەنگەن اۋلەتتەردىڭ جەتىستىكتەرىن ۇدايى ۇلگى-ونەگە ەتىپ كورسەتە بىلۋگە ءتيىسپىز. مۇنداعى باستى ماقسات – قاراپايىم ەڭبەكتىڭ قادىر-قاسيەتى مەن مارتەبەسىن كوتەرۋ. قاراڭىز, قازىرگى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ باسىم ءبولىمىنىڭ سانا-سەزىمىنە جۇمىسشى ماماندىعى تۋرالى وي كىرىپ تە شىقپايدى. ەسەسىنە ولار جوعارى تولەم تولەنەتىن ماماندىقتار تۋرالى كوبىرەك تولعانادى. ەڭبەك ادامىنىڭ ءرولىن كوتەرۋ قاجەتتىلىگى دە وسىندا. بۇل رەتتە, اسىرەسە, جاستار رەسۋرستارىنىڭ الەۋەتىن بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەتتىلىگى ايقىن اڭعارىلادى. جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنىڭ باستى ءمانى – جاسامپاز ەڭبەكتىڭ ءباسىن كوتەرۋ بولسا, بۇل ءۇشىن كاسىپتىك باعدارلاۋعا ءبىرىنشى كەزەكتە نازار اۋدارۋدىڭ بەرەرى مول دەمەكپىز.
سونىمەن بىرگە, بۇگىندە وبلىستا «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا وراي قاجەتتى ءىس-شارالار كەشەنى بەلگىلەندى. سونىڭ ءبىرى – تاريح ءپانى مۇعالىمدەرى ءۇشىن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ءبىرىنىڭ بازاسىندا ۇيىمداستىرىلۋ كوزدەلگەن ارنايى كۋرستار. وسى شەڭبەردە ەكسپو-2017 كورمەسىنە ازىرلىك پەن وعان ءوڭىردىڭ قوساتىن ۇلەسى تۋرالى ءىس-شارالار شوعىرى بەلگىلەندى. بۇل ءىس الداعى جىلى استانا قالاسىنا ەكسكۋرسيالىق ساپار ۇيىمداستىرۋدان باستاۋ الماق. ونىڭ قۇرامىندا نەگىزىنەن جاس گەوگرافيا ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى بولماق.
تۇتاستاي العاندا, «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن ودان ءارى اسقاقتاتۋ ءۇشىن وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىندە پراكتيكالىق ءىس-قيمىلدار جوسپارى بەكىتىلگەن. مۇندا ەتنومادەني بىرلەستىكتەر مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بايلانىسىنا جانە ولاردىڭ بىرلەسىپ اتقاراتىن ورتاق قىزمەتىنە ۇلكەن كوڭىل بولىنگەن. قالاي دەگەندە دە, قازىرگى كۇنى ۇلت جوسپارىن ورىنداۋعا ءبارىمىز ءبىر كىسىدەي جۇمىلا كىرىسۋىمىز قاجەت. ەل ۇكىمەتى بۇل ۇلى ءىستى جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسىپ تە كەتتى. بۇل ورايدا وڭىرلەردىڭ مىندەتى وعان بەلسەندى تۇردە قاتىسۋ, ءبىر بۇيىردە قالىپ قويماۋ دەپ تۇسىنەمىز. مۇندا جوعارىدان تاپسىرما كۇتپەي-اق, ۇلت جوسپارىنا ءوز ۇسىنىسىمىزدى ايتىپ, ناقتى ىستەردى قولعا العانىمىز ورىندى.
وسى ماقساتتا بۇگىندە وڭىردە قالا, اۋدان اكىمدەرى مەن باسقارما باسشىلارى ءوز سالالارى بويىنشا اتالعان باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدىڭ كەزەڭدىك جوسپارىن جاساۋدى ويلاستىرىپ وتىر. سونداي-اق, مەديا-جوسپار قۇرۋ شارالارى قاراستىرىلىپ, قابىلدانعان قادامداردى كورسەتۋ ءۇشىن سپيكەرلەردىڭ تىزىمدەرى تۇزىلۋدە. وبلىستىق ىشكى ساياسات دەپارتامەنتى مەن جاستار ءىسى جونىندەگى باسقارمالار الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى جۇزەگە اسىرىپ, مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك سۇرانىس تاقىرىبىن كەڭەيتە تۇسۋگە قام جاساۋدا. ياعني, ەڭ باستى مىندەت ۇلت جوسپارىندا قويىلعان مىندەتتەردى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اراسىنا جەتكىزۋ بولىپ وتىر.
قىسقاسى, ۇلت جوسپارى – ەل بولاشاعىن بەكەم باعدارلاي بىلگەن كەمەل قۇجات. ەل بولاشاعى دا ءبىزدىڭ ءبارىمىزدىڭ ۇلت جوسپارىنا دەگەن كوزقاراسىمىز بەن ءىس-قيمىلىمىزدىڭ قانداي بولاتىنىنا بايلانىستى دەسەك, قاتەلەسپەيتىن شىعارمىز. سوندىقتان, اتالعان جوسپار بەينە-ءبىر ءبارىمىزدىڭ ۇستەل ءۇستىندەگى كىتابىمىزعا اينالۋعا ءتيىس. بۇل تۇرعىدا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بارىمىزگە ۇلتقا قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ بەردى دەپ بىلەمىز. ارقايسىمىز ءوز ۇلەسىمىزدى قوسقان جاعدايدا عانا 100 قادامنىڭ عۇمىرى ۇزاق ءارى ماڭگىلىك بولماق. سونىمەن بىرگە, ينستيتۋتتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋدىڭ تەتىكتەرى دە اجەپتاۋىر جەڭىلدەمەك. وسى ارقىلى ءبارىمىز ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە العىشارت قالاي الامىز. حالقىمىزدىڭ «ەلىڭ قۋاتتى بولسا, باعىڭ تۇراقتى بولادى» دەگەن دانالىق ءسوزى دە وسىندايدا ايتىلسا كەرەك.
اڭگىمەلەسكەن
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان».
باتىس قازاقستان وبلىسى.
سۋرەتتە: باقتيار ماكەن.
الەمدەگى بۇگىنگى وزگەرىستەر مەن كۇردەلى كەزەڭدەر ەشبىر مەملەكەتتى بەيتاراپ قالدىرا المايدى. ولاردى الاڭداتپاي قويمايدى. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» باعدارلاماسى وسىنداي جاھاندىق سىن-قاتەرلەردىڭ الدىن الۋدان تۋىنداعانى بەلگىلى. بۇل ستراتەگيالىق قۇجات بۇگىندە – ۇلت جوسپارى. بەس ينستيتۋتتىق رەفورمامەن جانە 100 قاداممەن تولىقتىرىلدى. 100 قادام – ناقتى ءىس-ارەكەتتەر الگوريتمى. بۇل قازاق ەلىنىڭ الەمدىك دامۋداعى ءرولىنىڭ وسۋىنەن تۋىندايدى. ويتكەنى, ەلىمىز بۇگىندە وزگە مەملەكەتتەرگە, سونىڭ ىشىندە ورتالىق ازيا ايماعىنا ىقپال جاساي الاتىن, ءارى داعدارىستار مەن قاۋىپ-قاتەرلەردەن وڭتايلى جول تاۋىپ شىعا الاتىن بىرىكتىرۋشى ەلگە اينالدى.
جاھاندىق ماڭىزى بار وسىناۋ مىندەتتەر – قازاقستان ءۇشىن دامۋدىڭ جاڭا جولىنا ءتۇسۋ – زاڭدى قۇبىلىس ەكەنىن كورسەتەدى. الەمدەگى دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا ءتۇسۋ مۇمكىندىگى دە ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن 100 قاداممەن شەگەندەلمەك. ءارى مۇنىڭ ءوزى كوپەتنوستى جانە كوپ كونفەسسيالى قوعامنىڭ باستى نەگىزى مەن جەتىستىگى بولىپ قالا بەرمەك. وسى ايتىلعان مىندەتتەردى ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا وتىرىپ جۇمىلا شەشۋ – ەل وڭىرلەرىنە دە جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەيدى. باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ب.ماكەنمەن اڭگىمە وسىنداي باعىتتا ءوربىدى.
– باقتيار ماكەن ۇلى, ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن بەس ينستيتۋتتىق رەفورمامەن وقىرماندارىمىز جاقسى تانىس ەكەنىنە ەشقانداي كۇمانىمىز جوق. سوندىقتان وسى رەفورمالار اياسىندا قانداي مىندەتتەر قويىلعانىن قايتالاماي, وڭىردە ونى ورىنداۋ ءۇشىن نەندەي العىشارتتار بەلگىلەنىپ وتىرعانى جونىندە اڭگىمەلەپ بەرگەنىڭىز ءجون شىعار.
– البەتتە. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ازاماتتاردىڭ «ءماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق اكتىسىنە بەلسەنە قاتىسۋىن, وعان ءوز ۇسىنىستارى مەن وي-پىكىرلەرىن قوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ بولماق. بۇگىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بەلگىلەگەن «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جوباسىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزى وتە جوعارى. اتالعان اۋقىمدى جوبا قازاقستاندىق بىرتەكتىلىك پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ تۇتاستىعىن قالىپتاستىرۋعا قىزمەت جاساي الادى. سوعان ساي بۇگىندە ەل ايماقتارىندا, سونىڭ ىشىندە ورال ءوڭىرىندە «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق جوباسىنىڭ العاشقى كەزەڭى مارەگە جەتتى.
بۇگىندە وڭىرلەردە ۇلت جوسپارىنا ساي قولعا الىنعان قابىرعالى قاعيداتتىڭ ءبىرى – رەسپۋبليكامىزدا 2020 جىلعا دەيىنگى تۋريستىك سالانى دامىتۋ تۇعىرناماسىنان باستاۋ الادى. اسىرەسە, مۇندا ىشكى ءتۋريزمدى وركەندەتۋگە جانە ايماقتاردا مادەني تۋريستىك كلاستەرلەردى قۇرۋعا ايرىقشا كوڭىل اۋدارىلماق. بۇل باعىتتا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مۇمكىندىگى مەن الەۋەتى جانە تاريحي-مادەني مۇراسى مول دەۋگە بولادى. اتاپ ايتقاندا, ەلىمىزدىڭ كونە دە جاڭا قالالارىنىڭ ءبىرى – ورال ءوزىنىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىمەن جانە باي تاريحي شەجىرەسىمەن ەرەكشەلەنە الادى. بوكەي ورداسى اۋدانىندا ورنالاسقان تاريحي ولكەتانۋ مۋزەيىندە دە بۇگىندە ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق نورماتيۆتەر مەن تالاپتارعا ساي ىرگەلى ىستەر قولعا الىندى. بۇعان قوسا, وردا – نارىن قۇمى اۋماعىنداعى تاماشا تابيعي لاندشافتار دا تاريحي ءوڭىردىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىن كوتەرە تۇسەرى كامىل.
تۇتاستاي العاندا, ءبىز تۋريستىك سالانىڭ, سونىڭ ىشىندە سىرتقى جانە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن وبلىستىڭ بارلىق الەۋەتىن اشۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز. بۇل ءۇشىن تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋ مەن ونى ىسكە اسىرۋ جونىندە ارناۋلى شەشىم قابىلداۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. ايتالىق, «قازاقستان ەنتسيكلوپەدياسى» ينتەرنەت-جوباسىنىڭ ماقساتى ەلدىڭ ءار ازاماتىنا جانە شەتەلدىك تۋريستەرگە ەلىمىز جونىندە مول, تەرەڭ ءارى جان-جاقتى دەرەكتەر مەن ماعلۇماتتار بەرۋ ەكەنى بەلگىلى. وڭىرلەردە جاسالاتىن جوبالار دا وسى ارنادان تامىر تارتسا يگى. ءوز كەزەگىندە مۇنىڭ ءوزى بۇقارا حالىقتىڭ قاتىسۋىمەن جانە باق وكىلدەرى مەن تۋريستىك كومپانيالاردىڭ كومەگىمەن ىسكە اساتىن شارۋا.
باتىس قازاقستان رەسەيدىڭ بەس گۋبەرنياسىمەن شەكتەسەدى. كورشىلەس, شەكارالاس تۇرعىندار ورال ءوڭىرىنىڭ بۇگىنگى ءجاي-كۇيىنە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانى دا شىندىق. وسى سۇرانىستى وتەي الساق, ويعا العان ماقساتىمىزدىڭ ورىندالعانى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, قازىرگى كۇنى ىشكى تۋريزم باعىتتارىنا باسا كوڭىل ءبولۋدىڭ ءرولى جوعارى. بۇل ءۇشىن ساناتوريلىك-كۋرورتتىق ەم الۋ مەن دەمالۋ باعالارىن ىڭعايلاستىرۋدىڭ تيىمدىلىگى مول. بۇعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن دامۋ تۇتقاسى بولىپ تابىلاتىن بارلىق فاكتورلارعا ەكونوميكالىق تالداۋلار جاسالۋى قاجەت دەگەن ويدامىز.
– مەكتەپ پەن جاسوسپىرىمدەر ءتۋريزمى ماسەلەسى تاسادا قالىپ جۇرمەي مە؟
– جوق, ولاي بولمايدى. راس, ءبۇگىندە ونىڭ الەۋەتى مەن مۇمكىندىگى تولىق ءارى جان-جاقتى اشىلىپ بولا قويعان جوق. سايىپ كەلگەندە, مەكتەپ ءتۋريزمى – قازاقستاندىق پاتريوتيزم رۋحىنا تاربيەلەۋدىڭ نەگىزى. مۇنىڭ ءبارى بىزدەن ماقساتكەرلىككە باعىتتالعان جۇيەلى جۇمىس پەن ناقتى شەشىمدى تالاپ ەتەدى.
– ۇلت جوسپارى مەن بەس ينستيتۋتتىق رەفورما وزەگىندە بۇعان دەيىن ايتىلعان جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى ۇلتتىق جوباسىن ودان ءارى تەرەڭدەتۋ تۋرالى دا اتاپ كورسەتىلگەن. بۇعان نە دەيسىز؟
– بۇل ءۇشىن ءبىز قاراپايىم ەڭبەك ادامدارى مەن جۇمىسشىلاردىڭ جانە ەڭبەك پەن قۇرمەتكە بولەنگەن اۋلەتتەردىڭ جەتىستىكتەرىن ۇدايى ۇلگى-ونەگە ەتىپ كورسەتە بىلۋگە ءتيىسپىز. مۇنداعى باستى ماقسات – قاراپايىم ەڭبەكتىڭ قادىر-قاسيەتى مەن مارتەبەسىن كوتەرۋ. قاراڭىز, قازىرگى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ باسىم ءبولىمىنىڭ سانا-سەزىمىنە جۇمىسشى ماماندىعى تۋرالى وي كىرىپ تە شىقپايدى. ەسەسىنە ولار جوعارى تولەم تولەنەتىن ماماندىقتار تۋرالى كوبىرەك تولعانادى. ەڭبەك ادامىنىڭ ءرولىن كوتەرۋ قاجەتتىلىگى دە وسىندا. بۇل رەتتە, اسىرەسە, جاستار رەسۋرستارىنىڭ الەۋەتىن بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەتتىلىگى ايقىن اڭعارىلادى. جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنىڭ باستى ءمانى – جاسامپاز ەڭبەكتىڭ ءباسىن كوتەرۋ بولسا, بۇل ءۇشىن كاسىپتىك باعدارلاۋعا ءبىرىنشى كەزەكتە نازار اۋدارۋدىڭ بەرەرى مول دەمەكپىز.
سونىمەن بىرگە, بۇگىندە وبلىستا «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا وراي قاجەتتى ءىس-شارالار كەشەنى بەلگىلەندى. سونىڭ ءبىرى – تاريح ءپانى مۇعالىمدەرى ءۇشىن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ءبىرىنىڭ بازاسىندا ۇيىمداستىرىلۋ كوزدەلگەن ارنايى كۋرستار. وسى شەڭبەردە ەكسپو-2017 كورمەسىنە ازىرلىك پەن وعان ءوڭىردىڭ قوساتىن ۇلەسى تۋرالى ءىس-شارالار شوعىرى بەلگىلەندى. بۇل ءىس الداعى جىلى استانا قالاسىنا ەكسكۋرسيالىق ساپار ۇيىمداستىرۋدان باستاۋ الماق. ونىڭ قۇرامىندا نەگىزىنەن جاس گەوگرافيا ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى بولماق.
تۇتاستاي العاندا, «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن ودان ءارى اسقاقتاتۋ ءۇشىن وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىندە پراكتيكالىق ءىس-قيمىلدار جوسپارى بەكىتىلگەن. مۇندا ەتنومادەني بىرلەستىكتەر مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بايلانىسىنا جانە ولاردىڭ بىرلەسىپ اتقاراتىن ورتاق قىزمەتىنە ۇلكەن كوڭىل بولىنگەن. قالاي دەگەندە دە, قازىرگى كۇنى ۇلت جوسپارىن ورىنداۋعا ءبارىمىز ءبىر كىسىدەي جۇمىلا كىرىسۋىمىز قاجەت. ەل ۇكىمەتى بۇل ۇلى ءىستى جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسىپ تە كەتتى. بۇل ورايدا وڭىرلەردىڭ مىندەتى وعان بەلسەندى تۇردە قاتىسۋ, ءبىر بۇيىردە قالىپ قويماۋ دەپ تۇسىنەمىز. مۇندا جوعارىدان تاپسىرما كۇتپەي-اق, ۇلت جوسپارىنا ءوز ۇسىنىسىمىزدى ايتىپ, ناقتى ىستەردى قولعا العانىمىز ورىندى.
وسى ماقساتتا بۇگىندە وڭىردە قالا, اۋدان اكىمدەرى مەن باسقارما باسشىلارى ءوز سالالارى بويىنشا اتالعان باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدىڭ كەزەڭدىك جوسپارىن جاساۋدى ويلاستىرىپ وتىر. سونداي-اق, مەديا-جوسپار قۇرۋ شارالارى قاراستىرىلىپ, قابىلدانعان قادامداردى كورسەتۋ ءۇشىن سپيكەرلەردىڭ تىزىمدەرى تۇزىلۋدە. وبلىستىق ىشكى ساياسات دەپارتامەنتى مەن جاستار ءىسى جونىندەگى باسقارمالار الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى جۇزەگە اسىرىپ, مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك سۇرانىس تاقىرىبىن كەڭەيتە تۇسۋگە قام جاساۋدا. ياعني, ەڭ باستى مىندەت ۇلت جوسپارىندا قويىلعان مىندەتتەردى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اراسىنا جەتكىزۋ بولىپ وتىر.
قىسقاسى, ۇلت جوسپارى – ەل بولاشاعىن بەكەم باعدارلاي بىلگەن كەمەل قۇجات. ەل بولاشاعى دا ءبىزدىڭ ءبارىمىزدىڭ ۇلت جوسپارىنا دەگەن كوزقاراسىمىز بەن ءىس-قيمىلىمىزدىڭ قانداي بولاتىنىنا بايلانىستى دەسەك, قاتەلەسپەيتىن شىعارمىز. سوندىقتان, اتالعان جوسپار بەينە-ءبىر ءبارىمىزدىڭ ۇستەل ءۇستىندەگى كىتابىمىزعا اينالۋعا ءتيىس. بۇل تۇرعىدا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بارىمىزگە ۇلتقا قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ بەردى دەپ بىلەمىز. ارقايسىمىز ءوز ۇلەسىمىزدى قوسقان جاعدايدا عانا 100 قادامنىڭ عۇمىرى ۇزاق ءارى ماڭگىلىك بولماق. سونىمەن بىرگە, ينستيتۋتتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋدىڭ تەتىكتەرى دە اجەپتاۋىر جەڭىلدەمەك. وسى ارقىلى ءبارىمىز ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە العىشارت قالاي الامىز. حالقىمىزدىڭ «ەلىڭ قۋاتتى بولسا, باعىڭ تۇراقتى بولادى» دەگەن دانالىق ءسوزى دە وسىندايدا ايتىلسا كەرەك.
اڭگىمەلەسكەن
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان».
باتىس قازاقستان وبلىسى.
سۋرەتتە: باقتيار ماكەن.
