ء«بىز قور نارىعىنىڭ وتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدى جالعاستىرامىز, ناتيجەسىندە قازاقستاننىڭ FTSE جانە MSCI رەيتينگتەرىندەگى پوزيتسيالارىن Emerging Markets دەڭگەيىنە دەيىن كوتەرەمىز. ءىرى مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردى جەكەشەلەندىرۋ باعدارلاماسى وسىعان باعىتتالعان. بيىل تاعى ءۇش مەملەكەتتىك كومپانيانىڭ IPO-سىن وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولار «قتج», «QazaqGaz» جانە «سامۇرىق-ەنەرگو», دەدى كونفەرەنتسيادا قدرا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ماريا حادجيەۆا.
ول جەرگىلىكتى ينۆەستورلار تاراپىنان سوڭعى بىرنەشە جىل ىشىندە وتكەن «KEGOC», «قازاتومونەركاسىپ», «قازمۇنايگاز» جانە Air Astana ۇلتتىق كومپانيالارىنىڭ IPO-عا جوعارى قىزىعۋشىلىعىن ەسكە سالدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ىشكى سۇرانىس ۇسىنىستان 2 ەسەگە دەيىن اسىپ ءتۇستى. IPO-نىڭ وسى ءۇش كومپانياعا ىقىلاسىنىڭ ەرەكشە ەكەنى ۇكىمەتتىڭ ەكونوميكالىق بلوگىنىڭ ۇستانىمىنان بايقالعان.
2023 جىلعى قىركۇيەكتە سول كەزدەگى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆ ۇكىمەت وتىرىسىندا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ بەيىندى ەمەس اكتيۆتەرى باسەكەلى ورتاعا بەرىلۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتقان. ول كەزدە ول 2025 جىلى «QazaqGaz», «قتج» جانە «سامۇرىق-ەنەرگو» IPO-عا شىعاتىنىن جاريالادى (بۇل كومپانيالاردىڭ اكتسيالارى «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق اق-عا تيەسىلى).
2024 جىلعى ناۋرىزدا «QazaqGaz» ۇلتتىق كومپانياسى اق باسقارما توراعاسى سانجار جاركەشوۆ IPO-عا شىعۋ كۇنى ءالى دە تالقىلانىپ جاتقانىن جانە ول بەلگىسىز ەكەنىن حابارلادى. سول جىلدىڭ سوڭىندا كومپانيا ۇكىمەت قاۋلىسىنا سايكەس 2025 جىلى «QazaqGaz» IPO وتكىزۋ كوزدەلگەنىن ايتقان بولاتىن. سونداي-اق, ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى جاعدايلار جاساۋ قاجەتتىلىگىنە بايلانىستى اكتسيالاردى قور نارىعىنا ورنالاستىرۋ مەرزىمىنەن بۇرىن بولۋى مۇمكىن جانە مەرزىمدەر كەيىنگە شەگەرىلۋى مۇمكىن ەكەنى دە سول كەزدە ايتىلعان.
«سامۇرىق-ەنەرگونىڭ» تاعدىرى ۇكىمەتتە 2013 جىلدان بەرى تالقىلانا باستادى. سول كەزدەگى ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ ماجىلىستە كومپانيا اكتسيالارىنىڭ پاكەتى ەكىنشى جارتىجىلدىقتا «حالىقتىق IPO» اياسىندا ورنالاستىرىلۋى مۇمكىن دەپ مالىمدەگەن بولاتىن. بىراق «سامۇرىق-ەنەرگو» جەكەشەلەندىرىلمەگەن. كەيىننەن ۇلتتىق كومپانيا 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنا كىردى (ونى 2015 جىلى قابىلداعان). بىراق ول IPO-عا تەك وسى جىلى عانا شىعۋى مۇمكىن.
وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەگىندە كومپانيا باسقارماسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ساۋرانباەۆ «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك 2025 جىلى IPO-عا شىعاتىنىن راستادى. ول كەزدە كومپانيا «سامۇرىق-قازىنا» اق-مەن بىرلەسىپ, ءراسىمدى وتكىزۋگە دايىندىق ءۇشىن حالىقارالىق كونسۋلتانتتار مەن Citi, JP Morgan جانە Societe Generale كومپانيالارىنىڭ جاھاندىق ۇيلەستىرۋشىلەرىن تارتتى.
قازىر ونىڭ ءىرو-عا دايىندىعىنىڭ قانداي ساتىدا ەكەنى بەلگىلى بولدى.
كەشە كولىك مينيسترلىگى LS جۋرناليستەرىنە بەرگەن جاۋابىندا كاسىپورىن اكتسيالارىنىڭ 25% -دان استامىن ورنالاستىرۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتتى. بۇل رەتتە ماگيسترالدىق تەمiر جول جەلiسi جەكەشەلەندiرiلمەيدi. «سامۇرىق-قازىنا» پورتفەلدىك كومپانيالارى بويىنشا ءتيىستى تاجىريبە بار, وندا تەرىس اسەر بايقالماعان. قتج قىزمەتىن بۇرىنعىسىنشا مەملەكەتتىك ورگاندار رەتتەيتىن بولادى» دەيدى مينيسترلىك تاراتقان اقپاراتتا.
مينيسترلىكتە اتاپ وتكەندەي, ءىرو قاراجاتى بورىشتىق جۇكتەمەنى ازايتۋعا جانە تەمىرجول ينفراقۇرىلىمىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ مەن دامىتۋدى قارجىلاندىرۋعا باعىتتالادى.
ال «سامۇرىق-قازىنا» مەملەكەتتىك قورى ۇكىمەتتىڭ كەلىسىمى بويىنشا ولار قتج-مەن بىرلەسىپ ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقانىن حابارلادى. ونىڭ ىشىندە رەتتەۋشى ورتانى وزگەرتۋ, قارىزداردى قايتا قۇرىلىمداۋ, سونداي-اق كاسىپورىندى كولىك-لوگيستيكالىق كومپانياعا ترانسفورماتسيالاۋ جولىمەن ودان ءارى دامىتۋ بويىنشا ءىس-شارالار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«بۇل رەتتە ءىرو وتكىزۋدىڭ ناقتى مەرزىمدەرى مەن قۇرىلىمى ينۆەستيتسيالىق بانكتەر اتىنان تاۋەلسىز كونسۋلتانتتاردىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, ساتۋ الدىنداعى دايىندىق راسىمدەرىنىڭ اياقتالۋىنا قاراي, سونداي-اق قولايلى نارىقتىق كونيۋنكتۋرا جاعدايىندا ايقىندالاتىن بولادى», دەپ ناقتىلادى ۆەدومستۆودا.
قارجى نارىقتارىنداعى كونيۋنكتۋرانى ەگجەي-تەگجەيلى باعالاۋ ۇنەمى وزگەرىپ وتىراتىن ورتاعا بايلانىستى ءالى جۇرگىزىلگەن جوق, دەپ باسا ايتتى مەملەكەتتىك قوردا.
«سونىمەن قاتار, جالپى قازىرگى ۋاقىتتا قانداي دا ءبىر تەرىس سىرتقى فاكتورلار بايقالمايتىنىن جانە نارىقتىق فون بەيتاراپ ەكەنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. الايدا, نارىقتىق تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ, قارجى نارىقتارىنداعى كونيۋنكتۋرانى (نارىقتىق سەنتيمەنت دەپ اتالاتىن) نەعۇرلىم ەگجەي-تەگجەيلى باعالاۋدى ينۆەستيتسيالىق بانكيرلەر كومپانيانىڭ IPO-عا شىعۋعا دايىن بولۋىنا قاراي, تىكەلەي مامىلەنىڭ ءوزى قارساڭىندا جۇزەگە اسىرادى», دەپ اتاپ ءوتتى «سامۇرىق-قازىنا».
«QazaqGaz»-دىڭ قور نارىعىنا شىعۋىنا كەلەتىن بولساق, ول الداعى ەكى جىلدا, بىراق بەلگىلى ءبىر جاعدايلاردا بولۋى مۇمكىن. ونىڭ ىشىندە ىشكى نارىقتا جانە قولايلى نارىقتىق كونيۋنكتۋرادا گاز بويىنشا ساۋدا وپەراتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋدان كومپانيانىڭ شىعىنىنا بايلانىستى ماسەلەنى شەشكەننەن كەيىنگى جاعدايلار ەسكەرىلەدى.
