ال كەيىنگى ۇرپاققا مىرزەكەن قۇسىمجانوۆتىڭ سوناۋ 1932 جىلى 5 اقپاندا اباي (بۇرىنعى سەمەي) وبلىسىنىڭ ابرالى اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەنىن جانە وسى وڭىردەن شىققان تۇڭعىش كاسىبي دارىگەر ەكەندىگىن, اۋداندا العاشقى اۋرۋحانانى سالعىزۋعا مۇرىندىق بولىپ, جەرگىلىكتى حالىققا جان-جاقتى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىپ, حيرۋرگيالىق كۇردەلى وپەراتسيالار عانا ەمەس, اكۋشەرلىك قىزمەتكە دەيىن جاساعانىن ايتۋعا بولادى.
جاس تا بولسا العىر, ءوز ىسىنە مىعىم, تالانتتى جاس ماماننىڭ جۇرتتىڭ اراسىندا جاقسى اتى تەز تارايدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ەرەكشە ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىمەن, ادالدىعى, تۋراشىلدىعىمەن كوزگە تۇسكەن دارىگەر دىنمۇحامەت قوناەۆتىڭ پارمەنىمەن 1983 جىلدان 1996 جىلعا دەيىن قر الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارادى. مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى اسا جاۋاپتى قىزمەتتەر جۇكتەلگەن مىرزەكەن قۇسىمجانوۆ حالىقتى الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن قايتا قۇرۋ مەن نىعايتۋعا, زەينەتاقى رەفورماسىن جۇرگىزۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسادى.
كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرىنىڭ اتىن ماڭگىلىك ەتۋدى مۇرات تۇتقان مەموريالدىق تاقتانىڭ اشىلۋىندا پروفەسسور اسقاربەك قۇسايىنوۆ, پروفەسسور قادىر وماروۆ, پروفەسسور كەڭەس ۇشباەۆ, پروفەسسور بولاتبەك ناسەنوۆ, پروفەسسور ماققام تولەنوۆ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, بۇرىنعى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ۆاسيلي دەۆياتكو, پروفەسسور زۇلقايىر مانسۇروۆ, ۇعا اكادەميگى ۆياچەسلاۆ لوكشين جۇرەك تەبىرەنتەرلىك ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.
مىرزەكەن قۇسىمجانوۆتىڭ اياۋلى جارى, ۇل-قىزدارىنىڭ اناسى ءشامشيا كانباەۆا دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ەستەلىگىن LED ەكران ارقىلى جولدادى.
«قازاق تاريحىنداعى كيەلى ولكە – سەمەي وڭىرىندە ەڭبەك جولىن باستاۋ مىرزەكەن ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ەدى. ابايداي دانا, شاكارىمدەي ۇستاز, مۇحتارداي تۇلعالار تۋعان جەردە قىزمەت ەتكەن مىرزەكەن باقىتتى دەپ ايتار ەدىم.
قيىن كەزدەردە اتاپ ايتقاندا, (سەمەي) يادرولىق پوليگون ايماعىندا كەزىندە دارىگەر اتىمەن بولمادى دەۋگە بولادى, ءبىر عانا دارىگەر بولسا, ول دا مىرزەكەن بارعاننان كەيىن كەتىپ قالدى. ءوزى اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى, ءوزى حيرۋرگ, ءوزى اكۋشەر-گينەكولوگ, ءوزى پەدياتر, بىلايشا ايتقاندا امبەباپ دارىگەر بولدى. ءبىر ءوزى بىرنەشە قىزمەتتى قاتار الىپ ءجۇردى, سەبەبى مامان تاپشى, جۇمىس كوپ, اۋدان تۇرعىندارىنا مەديتسينالىق قىزمەتتى جالعىز ءوزى كورسەتتى. سول كەزدە اۋداندا ءبىر عانا اۋرۋحانا بولدى. ەسكى پەرزەنتحانا دا سول, تۋبەركۋلەزبەن اۋىراتىندار دا سوندا ەمدەلدى. اۋداندار مەن وبلىستاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋدى ۇيىمداستىرۋ جۇيەسىنە تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ەنگىزدى, بۇل حالىقتىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن ەداۋىر جاقسارتۋعا, انا مەن بالا ءولىمىن ازايتۋعا, كەيبىر جۇقپالى اۋرۋلاردى جويۋعا مۇمكىندىك بەردى.
اۋدان ورتالىعىنان ۇلكەن اۋرۋحانانىڭ اشىلۋىنا ەڭ ءبىرىنشى ىقپال ەتكەن دە مىرزەكەن بولدى. ايەلدەر بوساناتىن پەرزەنتحانا, جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن ەمحانا سالىنىپ, نەگىزىن قالاعان دا مىرزەكەن ەدى. پەرزەنتحانا مەن ەمحانانىڭ كادرلىك قىزمەتىنىڭ ءۇزىلىسسىز جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن بۇرىنعى سەمەي مەديتسينالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورىمەن كەلىسىمدەر جاساپ, جاس مامانداردى جۇمىسپەن قامتىپ, ولارعا جاعداي جاسادى. ەلدى مەكەندەردەن دارىگەرلىك پۋنكتتەر اشتى. وپەراتسيا جاسالۋى كەرەك ءحالى مۇشكىل ناۋقاستاردى اۋدان ورتالىعىنا اكەلۋ ءۇشىن كولىك ماسەلەسىن دە شەشىپ وتىردى. ماسەلەن, ول كەزدەردە جەدەل جاردەم كولىگى مۇلدە بولعان جوق, ناۋقاستاردى ات اربامەن اۋرۋحانالارعا اكەلىپ, وپەراتسيا جاساپ, قانشاما ادامعا ءومىر سىيلادى.
سول زاماندا سۆەت جوق, كەروسينمەن جاققان شامنىڭ جارىعىمەن وپەراتسيالار دا جاساعان كۇندەرى بولدى. جالپى كەز كەلگەن قيىن ساتتەردە دە مىرزەكەن جول تابا ءبىلدى. ءسويتىپ ءجۇرىپ 30 جاسىندا «قازاقستانعا ەڭبەگى سىڭگەن دارىگەر» اتاعى بەرىلدى, سودان مىرزەكەننىڭ لاۋازىمىن جوعارىلاتىپ, سەمەيدىڭ, اياكوزدىڭ اۋرۋحانالارىن, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ىسىنە, ەلىمىزدىڭ عىلىمى مەن مەديتسينالىق ءبىلىمىن دامىتۋعا ءۇشىن ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە جىبەرىلدى. 1983 جىلدان 1996 جىلعا دەيىن قر الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقاردى.
مىرزەكەننىڭ ەڭبەگىن ەسكەرىپ, ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىپ جاتقاندارىڭ ءۇشىن الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگىنە ەرەكشە العىس ايتامىن! بۇنداي ونەگەلى ءىس وسكەلەڭ ۇرپاعى ءۇشىن ۇلكەن تاربيە دەپ بىلەمىن», دەدى ء شامشيا نىعمەتقىزى.
مەموريالدىق تاقتانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنىڭ سوڭىندا وتاندىق مەديتسينانىڭ مايتالماندارى – «اكادەميك ب.جاربوسىنوۆ اتىنداعى ۋرولوگيا عىلىمي ورتالىعى» اق پروفەسسورى, جوعارى ساناتتاعى حيرۋرگ-ۋرولوگ, «التىن قانداۋىر» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ءسۇنيات مىرزەكەن ۇلى قۇسىمجانوۆ پەن قر پرەزيدەنتى ءىس باسقارماسى مەديتسينالىق ورتالىعى ۇلتتىق گوسپيتالىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى جانارا مىرزەكەنقىزى قۇسىمجانوۆا اكەلەرىنىڭ كوزىن كورگەن – جينالعان قاۋىمعا شىنايى العىستارىن ءبىلدىردى.
(فوتودا م. قۇسىمجانوۆتىڭ بالاسى)
الماتى
