سالىنعان ءۇيدىڭ ساپاسى قانداي؟

«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ەلورداداعى ورتالىق عيماراتىندا ۇلتتىق قوردان «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بولىنەتىن بيۋدجەت قاراجاتى مەن قارجىلاردى ءتيىمدى جۇمساۋ جانە باقىلاۋ ورناتۋ بويىنشا پارتيانىڭ فراكتسياسى مۇشەلەرىنەن قۇرالعان كوميسسياسىنىڭ وتىرىسى بولىپ, وندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ قارقىنى جاريا ەتىلدى. وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىن­دا «نۇر وتان» پارتياسى ساياسي كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىن­دا قابىلداعان «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» ستراتە­گيالىق باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنىڭ كەڭ تىنىسىن اشادى دەگەن حالىق ونىڭ تۇرعىن ۇيگە قاتىستى جۇ­مىس­تارىنا ەرەكشە ەلەڭدەيدى. ول تۇسىنىكتى دە, سوندىقتان دا بولار, فراكتسيا مۇشەلەرىنىڭ وتىرىستا بەلسەندىلىك تانىتىپ, بايانداماشىنى سۇراقتىڭ استىنا الۋى زاڭدى كورىنگەن. نەگىزىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بيۋدجەت قاراجاتىن جانە ۇلتتىق قوردان بولىنەتىن قاراجاتتىڭ قالىپتاسۋىن جانە ءتيىمدى جۇمسالۋىن باقىلاۋدىڭ ماڭىزىنا باسا ءمان بەرگەن نۇروتاندىقتار  فراكتسيا مۇشە­لەرىنەن «الەۋمەتتىك ينفرا­قۇ­رىلىمدى دامىتۋ»; «تكش ينفراقۇرىلىمىنىڭ, سۋمەن جانە جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ توراپ­تارىنىڭ جاڭعىرتىلۋى, تۇرعىن ءۇي ينفراقۇرىلىمىن نىعايتۋ»; «يندۋستريالىق, ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس پەن ىسكەر بەلسەندىلىكتى قولداۋ»; «كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ» سەكىلدى ءتورت كوميسسيا قۇرعان بولاتىن.  جانە دە وسى سياقتى كوميسسيالار پارتيا جەلىسى بويىنشا قۇرىلىپ, ولار ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا جۇمىس ىستەدى. وتىرىستى اشقان نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حاتشىسى ق.اقساقالوۆ ءوز سوزىندە: «بيۋدجەت قاراجاتىن جانە ۇلتتىق قوردان بولىنەتىن قاراجاتتى ءتيىمدى جۇمساۋ – اسا ماڭىزدى جانە ول – پارتيانىڭ تۇراقتى باقىلاۋىنداعى ماسەلە. كوميسسيا جۇمىسى بارىسىندا ۇكىمەتپەن ءوزارا ءىس-قيمىل جونىندەگى جۇمىس كۇشەيتىلدى جانە ول وسى قالىبىنان تايمايدى, قازىرگى ۋاقىتتا پارتيانىڭ ورتالىق اپپاراتى وسى باعىت بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە, سونىڭ شەڭبەرىندە «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا قاراجاتتى جۇمساۋ تەتىگى مەن باقىلاۋ ينديكاتورلارى جونىندە ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار ازىرلەنەتىن بولادى», دەسە, كوميسسيا جەتەكشىسى, پارلامەنت ماجىلىسىندەگى «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى, دەپۋتات ن.لوگۋتوۆ سەگىز اي ىشىندە جوسپاردىڭ 22 پايىزىن عانا يگەرگەن حولدينگ نەبارى بەس اي ۋاقىت ىشىندە قالعان قاراجاتتى يگەرىپ بىتىرە الا ما دەگەن ماسەلەگە كۇمانمەن قاراپ, قۇرىلىس ۋاقتىلى اياقتالماي جاتقان ايماقتاردى اتاي كەلە,  كوش سوڭىندا جۇرەتىن قۇرىلىس نىساندارى مەن ولاردى سالاتىن مەردىگەرلەردىڭ «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ دۇرىس ورىندالۋىنا كەدەرگى تيگىزەتىنىن باسا ايتتى. سونىمەن بىرگە, «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارما حولدينگى» اق جەلىسى بويىنشا قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتقان  وبلىستارداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ بارىسىن باقىلاۋعا قاتتى كوڭىل بولمەيدى, ارەكەتتى كومەك كورسەتپەيدى, ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردى دايىنداۋ بويىنشا وزدەرىنىڭ مىندەتتەمەلەرىن ورىندامايدى, دەگەن نيكولاي لوگۋتوۆ كەيبىر وڭىرلەردەگى قۇرىلىس ۋاقىتىنىڭ كەشىگۋى جانە قارجىنى يگەرۋ كولەمى الاڭداۋشىلىق تۋدىراتىنىن قاپەرگە سالدى. مىسالى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى 2015 جىلدىڭ ساۋىرىندە 8 تۇرعىن ءۇيدى, ياعني 1080 پاتەردى پايدالانۋعا بەرۋى كەرەك ەدى. بىراق, قۇرىلىس, ءتىپتى, 1 ماۋسىمعا دەيىن اياقتالماعان. سەبەبى, كارىز جەلىلەرىندە كىنارات بار. ەندى جۇمىس 1 شىلدەگە دەيىن اياقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. شىعىس قازاقستان وبلىسىندا, اتاپ ايتساق, سەمەي قالاسىندا كەيبىر تۇرعىن ۇيلەر جوسپارعا سايكەس مەرزىمى جەتكەندە ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جەلىنىڭ تەك 18 پايىزىن عانا دايىنداپ ۇلگەرگەن», دەپ اتاپ ءوتتى فراكتسيا مۇشەسى. وتىرىستا ءمالىم بولعانداي, 2015 جىلى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ شەڭبەرىندە ۇلتتىق قوردان 34 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىن باستاۋعا قاراجات بولىنگەن. دەرەكتەرگە سايكەس,  اقتوبە وبلىسىندا («نۇر-اقتوبە» شاعىن اۋدانىندا); الماتى وبلىسى (6 مەكتەپ) مەن استانا قالاسىندا (№ 26 ورتا مەكتەپ) جانە الماتى قالاسىندا (№ 26 ورتا مەكتەپ) سالىنادى. سونداي-اق, 7 ايماقتا 9 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ ءۇشىن دايىندىق جۇمىستارى باستالىپتى.  اقتوبە وبلىسىندا (كيرپيچنىي كەنتىندەگى مەكتەپ), جامبىل وبلىسىندا (كۇمشاعىل بەكەتى,  تاراز ق.), قاراعاندى وبلىسىندا – 2 مەكتەپ بويىنشا (ساتباەۆ, قاراعاندى قالالارىندا), قىزىلوردا وبلىسىندا (تاجىباەۆ اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپ), ماڭعىستاۋ وبلىسىندا (بەينەۋ اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپ), سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا – 2 مەكتەپ بويىنشا (تايىنشا ق. جانە نوۆويشيم اۋدانىنداعى  مۇسىرەپوۆ ق.), الماتى قالاسىندا (№157 ورتا مەكتەپ). سونىمەن قاتار, كونكۋرس وتكىزىلدى, سونىڭ ارقاسىندا اقتوبە وبلىسىنىڭ زارەچنىي-3 كەنتىندەگى مەكتەپ قۇرىلىسىنىڭ مەردىگەرلەرى ايقىندالعان كورىنەدى. بۇل دەگەنىمىز, ەلىمىز بويىنشا قىركۇيەك ايىندا 34 مەكتەپتىڭ وقۋشىلارىنىڭ جاڭا وقۋ جىلىن ساۋلەتتى عيماراتتا باستايمىز دەگەن ۇكىلى ۇمىتتەرى بولسا كەرەك.  سونداي-اق, مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ شەڭبەرىندە 2015 جىلى ۇلتتىق قور قارجىسىنىڭ ەسەبىنەن 17 بالالار باقشاسىنىڭ قۇرىلىسىن باس­تاۋ جوسپارلانىپتى. ماڭىزدى ماسەلە بويىنشا نەگىزگى باياندامانى جاساعان «بايتەرەك» ۇلتتىق حولدينگى» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى قۋاندىق بيشىمباەۆ استانا, الماتى قالالارى مەن وڭىرلەردەگى قۇرىلىس جۇمىستارى جايلى اسىقپاي باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, «نۇق بايتەرەك» قول قويىلعان كەلىسىم بويىنشا 121,7 ملرد. تەڭگە كولەمىندەگى بولىنگەن سومانىڭ 27 ملرد. تەڭگەسىن يگەرىپ وتىر. «بۇگىنگى كۇنى «نۇرلى جول» بويىنشا جالعا الۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە جالپى سوماسى 63,2 ملرد. تەڭگە, كولەمى 417,6 مىڭ. م2 (7 208 پاتەر) بولاتىن 43 نىسان بويىنشا كەلىسىمگە قول قويىلدى, ولاردىڭ ىشىندە: 2015 جىلى تاپسىرۋ مەرزىمىمەن 53,3 ملرد. تەڭگە تۇراتىن, اۋماعى 344,7 مىڭ م2 (5 929 پاتەر) بولاتىن 36 نىسان بويىنشا; 2016 جىلى تاپسىرۋ بويىنشا 10 ملرد. تەڭگە تۇراتىن اۋماعى 72,9 مىڭ (1 279 پاتەر) بولاتىن 7 نىسان بويىنشا كەلىسىمگە قول قويىلدى»,  دەپ اتاپ ءوتتى حولدينگ باسشىسى ق.بيشىمباەۆ. بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, قول قويىلعان كەلىسىمدەردىڭ يەمدەنۋ كولەمى 194,8 مىڭ شارشى مەتردى نەمەسە 3 295 پاتەردى قۇرايدى,  قۇرىلىس اۋماعى 222,8 مىڭ شارشى نەمەسە 3913 پاتەر. مىسالى, بۇگىنگى كۇنى شىمكەنت, تاراز, سەمەي, قىزىلوردا, ورال, پاۆلودار, تالدىقورعان, وسكەمەن جانە پەتروپاۆل قالالارىندا قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرۋدە. ال دەپۋتاتتاردىڭ ءبىر جىلعا بولىنگەن قاراجاتتىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن, ءوزىڭىز ايتقانداي, 23 پايىزى عانا يگەرىلگەنىنە قاراپ, جىل سوڭىندا قارجىنى يگەرە الماي قالمايسىزدار ما دەگەن ساۋالىنا: «بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا بولىنگەن قارجىنىڭ 23 پايىزى يگەرىلدى, سەبەبى, ءبىز مەردىگەرگە الدىن الا ەشتەڭە تولەمەيمىز. ءتارتىپ بويىنشا كونكۋرستان جەڭىپ شىققان كومپانيا تولىعىمەن قۇرىلىس جۇمىستارىن ءبىتىرۋى قاجەت. ءبىز تولەمدى  سودان كەيىن عانا جاسايمىز, ال قازىرگى 23 پايىز – ولاردىڭ بۇگىنگى كۇنى اتقارعان جۇمىسىنىڭ كولەمى, حولدينگ ۇيلەر دايىن بولعانىمەن, قاجەتتى قۇجاتتارى تولىق بولماسا دا قارجى اۋدارمايدى. ءبىز قازىرگى ۋاقىتتا 2015 جىلى 344 مىڭ شارشى مەتر الاڭدى  پايدالانۋعا بەرۋ كەلىسىمشارتىنا قول قويدىق. ال ءبىزدىڭ وسى جىلعا جوسپارىمىز – 400 مىڭ شارشى مەتر. ياعني, بىزگە 60 مىڭ شارشى مەتر جەتپەيدى. بىراق بايقاۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءبىز 2015 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قاجەتتى شارشى مەتردى جيناپ ۇلگەرەمىز. ەگەر مەردىگەرلەر تۇرعىن ۇيلەردى ۋاقتىلى تاپسىراتىن بولسا, وندا ءبىز تولىعىمەن تولەيمىز. دەمەك, ءبىز پاتەرلەر بويىنشا جوسپارىمىزدى تولىق ورىندايتىن بولامىز», دەپ جاۋاپ قايتاردى. دەپۋتاتتار  پاتەر پايدالانۋعا بەرىلىپ جاتقان كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ  ماڭى اباتتاندىرىلماي جاتقانىنا ءمان بەردى. بالالار وينايتىن الاڭداردا تاستاردان اياق الىپ جۇرە المايسىز, ويدىم-ويدىم شۇڭقىرلار, ال مۇنىمەن ەشكىم دە اينالىسىپ جاتقان جوق. ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن, ادامدار تۇرىپ جاتىر, ال اباتتاندىرۋ جاعى مۇلدەم «ۇمىت قالعان». ينفراقۇرىلىمدى قويشى, ولار ايتەۋىر جاسالادى. ال اۋلالاردىڭ اباتتاندىرىلماۋى, بالالاردىڭ ويىن الاڭدارىنىڭ بولماۋى الاڭداتادى. مۇنىمەن ناقتى كىم اينالىسۋى ءتيىس؟ مۇمكىن مۇنى دەپۋتاتتىق توپ تەكسەرۋى قاجەت شىعار؟ سلايدتان كورىپ وتىرمىز, ال ءىس جۇزىندە مۇلدەم باسقا جايت ورىن الۋدا, دەگەن دابىلعا «بايتەرەك» ۇلتتىق حولدينگى» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى  حولدينگ جەلىسى ارقىلى سالىناتىن تۇرعىن ۇيلەر جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ قارجىسى ەسەبىنەن اباتتاندىرىلاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. انار تولەۋحانقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».