عۇمارتانۋدىڭ جاڭا پاراقتارى

عۇمار قاراش قازاق ادەبيەتىندەگى ءوزىنىڭ لايىقتى ورنى مەن باعاسىن ءالى تولىق الىپ ۇلگەرمەگەن ويشىل اقىن دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. اسىرەسە, ونىڭ قازاق ولەڭىن مازمۇن مەن ءتۇر جاعىنان بايىتۋداعى جاڭاشىلدىعىنىڭ ورنى ءتىپتى بولەك. ونىڭ ادەبي مۇرالارى ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىمەن, قوعامدىق قۇبىلىستارعا تەرەڭ ءارى جان-جاقتى فيلوسوفيالىق وي تاستاۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. سوندىقتان دا فيلوسوف اقىننىڭ شىعارمالارىنداعى تاعىلىمدى تۇستار بۇگىنگى كۇنى دە ءمانىن جوعالتپاعانىنا ەرىكسىز كەلىسۋگە تۋرا كەلەدى. ورال قالاسىندا الاش قايراتكەرى, ويشىل اقىن, اعارتۋشى عۇمار قاراشتىڭ تۋعانىنا 140 جىل تولۋى­نا وراي «عۇمار قاراش – تاريحي تۇلعا» اتتى عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا ءسوز العان فيلوسو­فيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى تىلەك­جان رىسقاليەۆ وي ارناسىن وسىنداي ءتۇيىندى پىكىرمەن ساباقتادى. «عۇمار قاراشتىڭ, ونىڭ كلاسسيكالىق سيپاتتاعى وشپەس ولەڭدەرىنە قايتا ورالۋ ونىڭ قۇندىلىعىن كوتەرە تۇسەدى», – دەدى عالىم ودان ءارى. «ءوز باسىم عۇمار شىعارمالارىنىڭ ىشىندە «نەدەن قورقام؟» دەگەن ولەڭىنىڭ ورنى ايرىقشا دەپ ەسەپتەيمىن, – دەدى بۇدان كەيىن ءسوز العان ادەبيەتشى عالىم سەرىكقالي شاراباسوۆ. – ونىڭ وسى تۋىندىسىنىڭ وزەگىندە تۇتاستاي ادامي فيلوسوفيالىق تۇجىرىمدار مەن دارا دانالىق بار. «نەدەن قورقامنىڭ؟» ءاربىر جولدارى مەن شۋماقتارىندا, ءتىپتى, بۇگىنگى قوعامنىڭ وزىندە ورىن الىپ جۇرگەن كەيبىر كەلەڭسىزدىكتەردىڭ كورىنىستەرى كەزدەسەدى». كونفەرەنتسيادا باتىس قازاقستان گۋمانيتارلىق اكادەمياسىنىڭ دوتسەنتى باقتىلى بورانباەۆا عۇمار قاراشتىڭ ءومىرى مەن قوعامدىق-ساياسي قىزمەتى جونىندە, پروفەسسور دامەتكەن سۇلەيمەنوۆا الاش قوزعالىسى جانە عۇمار قاراش تاقىرىبىندا وي تول­عادى. سونداي-اق, كونفەرەنتسيادا جۋرناليست قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى عۇمار قاراشتى قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىردى. ال «جايىق پرەسس» جشس-نىڭ باس ديرەكتورى جانتاس سافۋللين «عۇمار قاراش رۋحىنىڭ پاراساتى: وتكەننەن ۇلگى – بولاشاققا ونەگە» اتتى بايانداماسىندا ۇلى تۇلعانى ۇلىقتاۋ باعىتىندا ءوزى باسقاراتىن مەكەمە قىزمەتكەرلەرى اتقارىپ كەلە جاتقان بىرقاتار ناقتى ىستەرگە توقتالدى. ول, سونداي-اق, كون­فەرەنتسياعا قاتىسۋشىلارعا عۇمار قاراشتىڭ ماسكەۋدە تۇراتىن نەمەرەسى نادەجدا قاراشەۆانىڭ ءوز اتاسى, شىققان اۋلەتى جايىندا اڭگىمەلەگەن بەينەسۇحباتىن تاماشالاۋعا ءمۇم­كىندىك جاسادى. سونىمەن قاتار, شەشەن قازاق فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ الدىندا اقىننىڭ شىعارمالارى مەن پۋبليتسيستيكالىق باعىتتاعى تۋىندىلارىن ودان ءارى تەرەڭىرەك زەرتتەپ جارىققا شىعارۋ جونىندە ىرگەلى ىستەر تۇرعانىن ايتىپ بەردى. ونى تەك اقىن-فيلولوگ رەتىندە عانا ەمەس, سونداي-اق ءداستۇرلى يسلام جولىنان اداسپاعان ءدىنتانۋشى رەتىندە دە قاراستىرۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. – بۇگىنگى كونفەرەنتسيانى ۇيىم­داستىرۋداعى ماقساتىمىز عۇمار قاراش سىندى ويشىل, اعارتۋشى تۇلعانىڭ كەيىنگە قالدىرعان مۇرالارى ارقىلى وسكەلەڭ ۇرپاقتى ءوز تاريحى مەن وتانىن سۇيۋگە جەتەلەۋ بولاتىن. وسى باعىتتاعى شارالاردىڭ لەگى كونفەرەنتسيا جۇمىسىمەن ءتامامدالىپ قالماق ەمەس. بۇل عۇماردى تانۋداعى كەشەندى جانە جۇيەلى شارالاردىڭ ءبىرى عانا, – دەپ قورىتىندى جاسادى باتىس قازاقستان وبلىستىق مادەنيەت, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءابىل جولامانوۆ. اتالمىش شارا اياسىندا عۇمار قاراشتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى دەرەكتەردى قامتيتىن «...جويىل­ماسا يگى ەدى, ارتتا قالعان ءىزىمىز» اتتى كىتاپ كورمەسى كونفەرەنتسياعا قاتى­­سۋشىلاردىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». ورال.